چهارشنبه 06 اسفند 1404
Wednesday, 25 February 2026
به گزارش رکنا، ناخن ها تنها جنبه ای زیبایی از ظاهر نیستند، بلکه می توانند نشانه ای از وضعیت سلامت عمومی بدن باشند. تغییراتی در رنگ، ضخامت، شکل و مقاومت ناخن ها ممکن است دلایلی ساده مانند کهولت سن، صدمه یا مواجهه با مواد شیمیایی داشته باشد. اما گاهی این تغییرات می توانند به اختلالات مهمی همچون کم خونی، مشکلات تیروئید، بیماری های قلبی، ریه، کبد و عفونت های گسترده اشاره کنند. تشخیص به موقع این تغییرات، به شناسایی زودهنگام بیماری های جدی کمک می کند.
شایان ذکر است که همه تغییرات ناخن بیماری نیستند. برای نمونه، لکه های سفید ناشی از صدمات جزئی، خطوط عمودی مرتبط با افزایش سن یا شکنندگی زودگذر معمولا جای نگرانی ندارند و به مرور با رشد ناخن رفع می شوند. در برخی افراد، استرس، کمبودهای تغذیه ای خفیف یا استفاده مکرر از محصولات شیمیایی مانند لاک، می تواند تغییرات موقتی در ناخن ها ایجاد کند.
با این حال، تغییرات ناگهانی، چندگانه و همراه با درد، التهاب، جدا شدن یا رنگ های غیرعادی (مانند سیاه، آبی یا زرد پایدار) ممکن است هشداری برای بیماری های جدی باشند. اگر نشانه هایی نظیر لکه های تیره در حال گسترش، ضخیم شدن ناخن یا تورم پوست اطراف ناخن مشاهده شد، باید به متخصص پوست مراجعه کنید.
دانستن مشخصات ناخن سالم به شما کمک می کند تا ناهنجاری ها را زودهنگام شناسایی کرده و پیشگیری از پیشرفت مشکلات را انجام دهید. ناخن سالم به رنگ صورتی ملایم، شفاف و یکنواخت دیده می شود و بستر ناخن نیز باید رنگی طبیعی به همین شکل داشته باشد. وجود لونولا (هلال سفید در ابتدای ناخن) طبیعی است؛ اما ممکن است در برخی انگشتان مشهود نباشد.
هر گونه تغییر پایدار به رنگ های زرد، سفید، آبی، قهوه ای یا سیاه می تواند هشداردهنده باشد. ناخن های دست به طور میانگین ماهانه ۳ میلی متر و ناخن های پا حدود ۱ میلی متر رشد دارند. کندی یا توقف این رشد می تواند نشانه مشکلات تغذیه ای، بیماری های زمینه ای یا صدمات ریشه ناخن باشد.
کوتیکول های سالم به عنوان سد طبیعی در برابر ورود قارچ ها و باکتری ها عمل می کنند. هرگونه بریدگی یا آسیب به کوتیکول، ممکن است منجر به عفونت و التهاب های دردناک شود. همچنین، پوست اطراف ناخن باید نرم و بدون تورم، قرمزی یا ترشح باشد؛ در غیر این صورت، نیاز به توجه ویژه وجود دارد.
شناخت ظاهر ناخن سالم اولین قدم برای تشخیص بیماری های ناخن است. وقتی بدانید ناخن طبیعی چه ویژگی هایی دارد، راحت تر می توانید تغییرات غیرعادی را زود تشخیص دهید و از پیشرفت مشکلات احتمالی جلوگیری کنید.
ناخن سالم صورتی کم رنگ، شفاف و یکنواخت است و بستر ناخن رنگ صورتی ملایم دارد. وجود هلال سفید (لونولا) در ابتدای ناخن طبیعی است، اما ممکن است در همه افراد یا همه انگشتان دیده نشود. هرگونه تغییر پایدار به رنگ زرد، سفید، آبی، قهوه ای یا سیاه می تواند نشانه یک مشکل زمینه ای باشد.
ناخن های دست به طور متوسط ماهانه حدود 3 میلی متر و ناخن های پا حدود 1 میلی متر رشد می کنند. سن، تغذیه، جریان خون، هورمون ها و حتی فصل ها روی سرعت رشد ناخن اثر می گذارند. کند شدن شدید رشد یا توقف آن می تواند علامت بیماری، کمبودهای تغذیه ای یا آسیب به ریشه ناخن باشد.
کوتیکول سالم نقش سد محافظتی را دارد و از ورود قارچ ها و باکتری ها به ریشه ناخن جلوگیری می کند. بریدن، کندن یا عقب زدن خشن کوتیکول می تواند سبب التهاب، پارونیشیا و عفونت های دردناک شود. پوست اطراف ناخن باید نرم، بدون قرمزی، تورم یا ترشح باشد؛ هر تغییری در این ناحیه ارزش توجه دارد.
در صورتی که ناخن های سالمی دارید اما می خواهید از بروز هرگونه مشکل و بیماری در آن ها جلوگیری کنید، می توانید از مکمل پوست و مو و ناخن استفاده کنید. این مکمل ها با تامین ویتامین های مورد نیاز بدن، به حفظ سلامت ناخن کمک می کنند.
ظاهر ناخن ها از چند طریق ممکن است بیماری های ناخن را به نمایش بگذارد. تغییر رنگ، تغییر شکل، تغییر سطح، پوسته ها و… هر کدام هشداری برای بروز برخی بیماری های ناخن دارند. به موارد زیر توجه کنید:
رنگ ناخن شما ممکن است هشداری از بیماری خاصی باشد. در مواردی نیز تغییر رنگ ها خطرناک نیستند و می توان نسبت به آن بی تفاوت بود. تغییر رنگ رنگ ممکن است به شکل زیر باشد:
ناخن زرد معمولا ضخیم، کدر و شکننده می شود. شایع ترین علت آن عفونت قارچی ناخن است؛ اما می تواند در پسوریازیس، سندرم ناخن زرد یا مصرف برخی داروها هم دیده شود. درمان بر اساس علت، شامل داروهای ضدقارچ موضعی یا خوراکی و درمان بیماری زمینه ای است.
لکه ها یا سفیدی گسترده ناخن می تواند ناشی از لوکونیشیا یا الگوی ناخن های تری باشد که گاهی با بیماری های کبدی، قلبی یا دیابت ارتباط دارد. درمان وابسته به تشخیص علت زمینه ای است و اغلب نیاز به بررسی پزشکی دارد.
ناخن هایی با رنگ صورتی بسیار کم یا سفید مایل به خاکستری ممکن است نشانه کم خونی، سوءتغذیه یا کاهش جریان خون باشند. درمان شامل اصلاح کمبودهای تغذیه ای و درمان بیماری زمینه ای است.
ته رنگ آبی یا بنفش ناخن ها معمولا به کمبود اکسیژن خون اشاره دارد و می تواند با بیماری های قلبی یا ریوی مرتبط باشد. این وضعیت نیازمند بررسی فوری علت سیستمیک است.
رنگ سبز تا سبز-سیاه ناخن اغلب ناشی از عفونت باکتریایی سودوموناس در محیط مرطوب است. درمان شامل خشک نگه داشتن ناخن، حذف عامل محرک و استفاده از درمان ضدباکتری مناسب می شود.
می تواند ناشی از خون مردگی (هماتوم)، ملانونیشیا خوش خیم یا در موارد نادر ملانوم زیر ناخنی باشد. رگه تیره در حال گسترش یا نامنظم، علامت هشدار است و نیاز به بررسی تخصصی دارد.
گاهی ممکن است بافت ناخن شما تغییر کند که می تواند شامل موارد زیر باشد:
فرورفتگی های ریز روی سطح ناخن که اغلب با پسوریازیس ناخن، آلوپسی آره آتا یا اگزما دیده می شود. درمان معمولا بر کنترل بیماری زمینه ای تمرکز دارد.
خطوط عمیق عرضی که نشان دهنده توقف موقت رشد ناخن به دلیل بیماری شدید، تب بالا یا استرس شدید هستند. با بهبود وضعیت عمومی، ناخن سالم به تدریج رشد می کند.
اغلب با افزایش سن طبیعی است، اما در صورت شدید بودن می تواند به کمبودهای تغذیه ای یا بیماری های مزمن مرتبط باشد. معمولا نیاز به درمان خاصی ندارد.
پوست پوست شدن دور ناخن ناشی از خشکی، تماس با مواد شیمیایی یا کمبود رطوبت و پروتئین است. مراقبت صحیح، مرطوب کننده ها و کاهش تماس با آب و شوینده ها موثر هستند.
برای جلوگیری از چنین مشکلی، می توان از انواع کرم دست استفاده کرد. کرم دست رطوبت مورد نیاز پوست و ناخن را فراهم کرده و از خشکی بیش از حد و پوست پوست شدن ناخن جلوگیری می کند.
بیماری های ناخن ممکن است به طور کامل شکل ناخن را تغییر دهد. از جمله این موارد می توان به تغیر شکل های زیر اشاره کرد:
بزرگ شدن نوک انگشتان و انحنای بیش ازحد ناخن که می تواند نشانه بیماری های قلبی، ریوی یا گوارشی مزمن باشد. درمان بر شناسایی و کنترل بیماری زمینه ای متمرکز است.
ناخن نازک و گودشده که اغلب با کم خونی فقر آهن دیده می شود. اصلاح کمبود آهن معمولا باعث بهبود تدریجی ناخن می شود.
انحنای اغراق آمیز لبه های ناخن به داخل که ممکن است با فشار کفش یا مراقبت نادرست اشتباه گرفته شود. در موارد خفیف با مراقبت صحیح قابل کنترل است. بیشتر در ناخن های پا دیده می شود.
می تواند ناشی از ضربه های مکرر، عفونت یا اختلالات رشد ناخن باشد. درمان وابسته به علت ایجاد است. بیشتر در ناخن های پا دیده می شود.
هرگونه تغییر در ضخامت و جنس ناخن می تواند نشان از بیماری های ناخن داشته باشد. از جمله این مواد عبارتند از:
اغلب به دلیل قارچ ناخن، فشار مزمن یا افزایش سن رخ می دهد. درمان شامل کوتاه سازی صحیح و در صورت نیاز درمان دارویی است.
معمولا با خشکی، تماس مکرر با آب، اختلالات تیروئید یا کمبودهای تغذیه ای مرتبط است. مراقبت و اصلاح علت، موثرترین راه درمان است.
اغلب ناشی از عدم مراقبت طولانی مدت یا مشکلات حرکتی است و با مراقبت منظم قابل پیشگیری است.
ناخن های بیمار ممکن است در جای خود نمانند و بیوفتند. از جمله دلایل جدا شدن ناخن از بستر می توان به موارد زیر اشاره کرد:
جدا شدن تدریجی ناخن از بستر که می تواند به دلیل ضربه، قارچ، پسوریازیس یا داروها باشد. درمان شامل حذف عامل محرک و جلوگیری از عفونت ثانویه است.
معمولا موقتی است و ناخن جدید طی چند ماه رشد می کند. در صورت درد شدید یا عفونت باید بررسی شود.
اغلب نشان دهنده عفونت قارچی یا باکتریایی است و نیاز به درمان هدفمند دارد.
گاهی بیماری های ناخن را می توان از روی ظاهر پوست اطراف ناخن بررسی کرد؛ مثل موارد زیر:
معمولا ناشی از عفونت باکتریایی یا قارچی است. درمان زودهنگام از پیشرفت عفونت جلوگیری می کند.
اغلب نتیجه خشکی، کندن پوست یا تماس با مواد شیمیایی است و می تواند راه ورود عفونت باشد.
علامت واضح عفونت فعال است و نیاز به درمان پزشکی دارد.
در مواردی ممکن است درون ناخن رنگ قرمز یا سیاه دیده شود که ناشی از موارد زیر است:
خطوط باریک قرمز یا قهوه ای زیر ناخن که می توانند ناشی از ضربه یا در موارد نادر بیماری های سیستمیک باشند.
تغییر رنگ قرمز تا سیاه پس از ضربه که معمولا با رشد ناخن برطرف می شود، اما درد شدید یا عدم بهبود نیاز به بررسی دارد.
تصاویر این موارد، در بخش تغییر رنگ ناخن قرار داده شده است.
بیماری های ناخن حدود 21 نوع هستند که هر کدام علت ایجاد خاصی دارند و می توانند ظاهر ناخن را تغییر دهند. سایت nuhs در این زمینه می نویسد:
بیماری های شایع ناخن عبارتند از:
عفونت ناخن توسط باکتری ها، قارچ ها و مخمرها
پارونیشیا (عفونت چین اطراف ناخن): این نوع عفونت معمولا در اثر آسیب به چین ناخن ایجاد می شود. از علل شایع آسیب می توان به جویدن ناخن و تماس مداوم دست با آب اشاره کرد. افرادی که دست هایشان بیشتر اوقات در تماس با آب است، مانند خانه داران، کارکنان سلف سرویس و آشپزها، بیشتر در معرض ابتلا به پارونیشیا قرار دارند.
اختلالات ناخن ناشی از بیماری های پوستی، مانند پسوریازیس
آسیب دیدگی ناخن
در این بخش، تمام 21 نوع بیماری ناخن را بررسی کرده ایم و علائم آن را با عکس نشان داده ایم:
عفونت یکی از اصلی ترین دلایل تغییر ناخن هاست و از شایع ترین بیماری های ناخن به شمار می رود.
علائم قارچ ناخن معمولا شامل این موارد است:
ناخن زرد یا قهوه ای، ضخیم، کدر، شکننده و خردشونده می شود و گاهی بوی بد دارد؛ بیشتر در ناخن پا دیده می شود و اغلب از گوشه ها شروع می کند.
تغییر رنگ سبز تا سبز-سیاه (گاهی همراه با جداشدن ناخن) که معمولا بعد از رطوبت زیاد، کاشت/ژل یا جداشدگی ناخن رخ می دهد؛ بوی نامطبوع یا ترشح هم ممکن است باشد.
برجستگی های زبر، سفت و دانه دانه کنار یا زیر ناخن که ممکن است ناخن را موج دار یا بدشکل کند؛ گاهی دردناک می شود و به راحتی پخش می شود.
در نوع حاد: درد ناگهانی، قرمزی، تورم و چرک کنار ناخن.
در نوع مزمن: التهاب طولانی مدت با پوسته پوسته شدن، شل شدن کوتیکول و درگیری چند انگشت (اغلب در تماس مداوم با آب/مواد شوینده ایجاد می شود).
گاهی اوقات برخی بیماری های التهابی و خود ایمنی، تاثیراتی بر تغییر شکل ناخن خواهند داشت. از جمله این موارد عبارتند از:
در این شرایط ناخن علائمی چون موارد زیر را تجربه می کند:
حفره دار شدن (pitting)، لکه زرد-قهوه ای زیر ناخن (oil drop)، جداشدن ناخن، ضخیم شدن و تجمع زیر ناخن
از آنجایی که پسوریازیس و قارچ ناخن علائم مشابه دارند، برای درمان دانستن تفاوت قارچ ناخن و پسوریازیس ناخن مهم است. در پسوریازیس، معمولا همزمان علائم پوستی هم وجود دارد.
ناخن ها ممکن است خشک، شکننده و لایه لایه شوند و پوست اطراف ناخن خارش دار، قرمز و ترک خورده باشد؛ اغلب بعد از تماس با مواد شوینده، لاک، استون، ژل تشدید می شود.
ناخن دچار نازک شدن، شیارهای طولی واضح، ترک و گاهی شکاف مرکزی می شود و در موارد شدید ممکن است ناخن به تدریج از بین برود؛ معمولا پیش رونده است و خودبه خود بهتر نمی شود.
اگر همراه با ریزش سکه ای مو باشد، ممکن است روی ناخن فرورفتگی های ریز (pitting) و سطح زبر دیده شود؛ معمولا بدون تغییر رنگ شدید است.
نشانه ها بیشتر اطراف ناخن است و عبارتند از:
قرمزی، حساسیت، ترک های پوستی، تغییرات مویرگی کنار ناخن و گاهی شکنندگی ناخن
اگر با علائم عمومی بدن همراه باشد اهمیت بیشتری دارد.
گاهی اوقات سبک زندگی یا عادت های غلط، سبب تغییر شکل در ناخن ها می شوند. این موارد عبارتند از:
ناخن ها کوتاه، نامنظم، لب پریده می شوند و پوست اطراف ناخن زخمی و ملتهب است؛ عفونت های تکراری اطراف ناخن هم شایع می شود.
ناخن ممکن است نازک، حساس، سفیدک زده، لایه لایه یا جداشده از بستر شود؛ سوزش یا خارش اطراف ناخن هم می تواند نشانه حساسیت به مواد باشد.
ناخن پا کبود یا سیاه (دارای خون مردگی)، ضخیم یا بدشکل می شود؛ این حالت در ورزشکاران و کفش های تنگ بسیار رایج است.
گاهی اوقات به دلیل اختلال در رشد، ممکن است ناخن های شما حالت طبیعی خود را از دست بدهند که به شرح زیر نمایان می شوند:
درد در گوشه ناخن پا همراه با علائمی چون قرمزی، تورم و گاهی چرک دیده می شود؛ معمولا شست پا و اغلب بعد از کوتاه کردن اشتباه یا کفش تنگ درگیر می شود.
ناخن بسیار ضخیم، بلند، زرد یا قهوه ای و خمیده شبیه شاخ که کوتاه کردنش سخت است؛ بیشتر در سالمندان یا فشار مزمن کفش دیده می شود.
درد و التهاب نزدیک ریشه ناخن با عودهای تکراری دیده می شود؛ گاهی ناخن از ریشه دو لایه یا شکافته به نظر می رسد و رشد طبیعی مختل می شود (اغلب بعد از ضربه یا کفش تنگ در شست پا).
ناخن ها همزمان بسیار بلند و ضخیم می شوند (اغلب به علت مراقبت نکردن طولانی مدت یا محدودیت حرکتی) و باعث فشار و درد در کفش می شوند.
در مواردی ممکن است به دلیل بروز سرطان یا تومور، ناخن تغییر شکل دهد که به شرح زیر هستند:
رگه تیره جدید یا در حال پهن شدن، رنگ نامنظم، درگیری یک ناخن، یا گسترش تیرگی به پوست اطراف ناخن دیده می شود؛ اگر با تغییر شکل، خونریزی یا تخریب ناخن همراه شود، نیاز به بررسی فوری دارد.
یک برجستگی سفت زیر ناخن (اغلب شست پا) که ناخن را بالا می آورد و دردناک می کند؛ معمولا به تدریج بزرگ می شود.
برجستگی شفاف یا هم رنگ پوست نزدیک چین انتهایی ناخن که گاهی مایع ژله ای دارد و می تواند باعث بروز شیار طولی روی ناخن شود.
علامت مهم آن درد شدید نقطه ای و ضربان دار زیر ناخن است. حساسیت شدید به لمس و بدتر شدن با سرما نیز دیده می شود؛ ممکن است لکه آبی-قرمز هم دیده شود.
توجه به زخم یا ترشحی که خودبه خود خوب نمی شود، همراه با درد یا خونریزی، یا تخریب ناخن مهم است؛ اگر بیش از چند هفته ماندگار باشد باید بررسی شود.
علائم بسیاری از بیماری های داخلی ممکن است در تغییر شکل ناخن ها نقش داشته باشند. در جدول زیر، انواع بیماری های داخلی و تاثیر آن ها بر ناخن را معرفی کرده ایم:
بیماری داخلی تغییرات شاخص در ناخن نکته تشخیصی مهم
| کم خونی و فقر آهن | ناخن قاشقی، رنگ پریدگی، نازک و شکننده شدن | ناخن گود می شود و لبه ها بالا می آیند؛ اغلب همراه خستگی |
| بیماری های کبدی | ناخن تری (سفیدی گسترده)، تغییر رنگ بستر ناخن | نوار باریک صورتی/قرمز در انتهای ناخن باقی می ماند |
| دیابت و مشکلات عروقی | کندی رشد ناخن، ضخیم شدن، عفونت های مکرر | به ویژه در ناخن پا؛ ترمیم زخم ها دیرتر است |
| بیماری های قلب و ریه | چماقی شدن ناخن، آبی شدن ناخن ها | علامت کمبود اکسیژن مزمن؛ معمولا تدریجی |
| اختلالات تیروئید | شکنندگی، لایه لایه شدن، اونیکولیز | در پرکاری: جداشدن ناخن؛ در کم کاری: خشکی و شکنندگی |
| کمبودهای تغذیه ای | خطوط ناخن، شکنندگی، رشد کند | کمبود روی، پروتئین و ویتامین ها شایع ترین علل هستند |
پزشک ابتدا ناخن ها را معاینه می کند و شرح حال می گیرد؛ از زمان شروع تغییرات، درد یا ترشح، داروهای مصرفی، شغل، نوع کفش، سابقه مانیکور یا پدیکور و تماس با مواد شیمیایی می پرسد تا علت های شایع مثل ضربه، حساسیت یا عفونت مشخص شود.
در صورت شک به قارچ ناخن، آزمایش انجام می شود؛ نمونه برداری از ناخن برای تست های KOH، کشت قارچ یا PCR کمک می کند نوع دقیق عامل مشخص شود و درمان اشتباه انجام نشود.
درموسکوپی ناخن برای بررسی دقیق تر ضایعات استفاده می شود؛ این روش غیرتهاجمی به تشخیص افتراقی بین عفونت، خون مردگی و ضایعات رنگدانه ای مشکوک مانند ملانوم کمک می کند.
بیوپسی ناخن فقط در موارد خاص انجام می شود؛ زمانی که ضایعه مشکوک به سرطان، بیماری های خودایمنی شدید یا علت نامشخص و مقاوم به درمان باشد، نمونه برداری برای تشخیص قطعی لازم است.
بیماری های ناخن با توجه به علت زمینه ای که ایجاد شده اند باید درمان شوند. در جدول زیر، می توانید برخی از درمان های رایج را مشاهده کنید:
بیماری تغییرات شاخص در ناخن نکته تشخیصی مهم
| قارچ ناخن | داروهای موضعی در موارد خفیف، داروهای خوراکی در موارد شدید؛ درمان چند ماهه | قطع زودهنگام درمان باعث عود شایع می شود |
| عفونت های باکتریایی و پارونیشیا | آنتی بیوتیک موضعی یا خوراکی؛ تخلیه چرک در موارد حاد | درمان زودهنگام از گسترش عفونت جلوگیری می کند |
| پسوریازیس و بیماری های التهابی ناخن | کورتون موضعی/تزریقی، داروهای سیستمیک یا بیولوژیک | تمرکز اصلی روی کنترل بیماری زمینه ای است |
| ناخن در گوشت فرو رفته | مراقبت خانگی در موارد خفیف؛ آتل، برداشتن جزئی یا جراحی در موارد شدید | کوتاه کردن اشتباه ناخن مشکل را تشدید می کند |
| جدا شدن ناخن (اونیکولیز) | حذف عامل محرک، درمان عفونت یا بیماری زمینه ای | ناخن جداشده دوباره نمی چسبد؛ ناخن جدید باید رشد کند |
| درمان های ممنوع یا پرریسک | کندن ناخن، خوددرمانی، اسیدها، داروهای غیرتجویزی | این کارها خطر عفونت و آسیب دائمی را بالا می برند |
با برخی مراقبت های ساده می توان از بروز بیماری های ناخن جلوگیری کرد. این مراقبت ها به شرح زیر هستند:
توجه داشته باشید که استفاده از محصولات مراقبت از ناخن می تواند به شما کمک کند تا سلامت ناخن های خود را حفظ کنید.
برخی علائم اگر در ناخن مشاهده شوند، دیگر نشان از بیماری های ناخن خطرناک دارند و باید به سرعت پیگیری شوند. از جمله این علائم خطر می توان به موارد زیر اشاره کرد:
بیماری های ناخن به راحتی می توانند ظاهر و رنگ ناخن شما را تغییر دهند. اگر ناخن شما حالت طبیعی ندارد، باید به علائم آن دقت کنید تا هرچه زودتر برای درمان بیماری اقدام کنید. در این مطلب تلاش کردیم تمام بیماری های ناخن را همراه با علائم و عکس آنها به شما معرفی کنیم. اگر پرسش ها و دغدغه های ذهنی شما در قسمت سوالات متداول برطرف نشده است، هرگونه سوال و ابهام در این زمینه را از قسمت نظرات با ما در میان بگذارید.
