برای حفظ سلامت موتور خودرو و کاهش مصرف سوخت، تعویض دوره ای روغن موتور امری ضروری است. با این حال، انجام نادرست این کار می تواند به خودرو آسیب جدی وارد کند. یکی از پرسش های رایجی که رانندگان مطرح می کنند این است: «آیا می توان به موتور داغ روغن اضافه کرد یا باید صبر کنیم تا موتور خنک شود؟» اگر شما هم این دغدغه را دارید، این مقاله برای شماست.
درباره تعویض یا اضافه کردن روغن به موتور داغ یا سرد، بحث های زیادی میان رانندگان وجود دارد و هنوز نظر واحدی شکل نگرفته است. پس کدام دیدگاه درست است؟ آیا واقعاً افزودن روغن به موتور داغ مشکلی ندارد؟
پاسخ ما «بله» است؛ در شرایط اضطراری یا زمانی که عجله دارید، افزودن روغن به موتور داغ کاملاً قابل قبول است و حتی تعویض روغن در حالت گرم بودن موتور مزایای خاص خود را دارد.
وقتی موتور هنوز گرم است، روغن داخل آن کاملاً روان و سیال است. در نتیجه، هنگام تخلیه، روغن قدیمی با سرعت بیشتری خارج می شود و زمان قابل توجهی صرفه جویی می شود.
با این حال، این روش معایبی نیز دارد:
بلافاصله پس از خاموش کردن موتور، مقداری از روغن قدیمی هنوز روی قطعات بالایی موتور باقی مانده و به کارتر بازنگشته است. بنابراین تمام روغن کثیف تخلیه نمی شود و وقتی روغن جدید اضافه می کنید، کارایی کامل نخواهد داشت و خیلی زود رنگ روغن جدید تیره می شود.
کار کردن با موتور داغ خطرناک است؛ قطعات و خود روغن در دمای بسیار بالا هستند و احتمال سوختگی دست به شدت وجود دارد.
بهترین پاسخ این است: «بستگی به خودرو و توصیه سازنده دارد.»
کارشناسان خودرو می گویند هیچ استاندارد مطلقی برای تعویض روغن در حالت داغ یا سرد وجود ندارد و هر فرد می تواند بر اساس شرایط خود عمل کند. اما نکته بسیار مهم این است که حتماً به دفترچه راهنمای خودرو مراجعه کنید.
برای مثال، در برخی خودروها مانند آکورا TSX یا تویوتا راو۴، سازنده صراحتاً توصیه کرده است که سطح روغن موتور در حالت گرم (پس از چند دقیقه کار کردن موتور) بررسی و در صورت نیاز اضافه شود.
اگر صبر کنید تا موتور کاملاً خنک شود و سپس روغن را تعویض کنید:
• مزیت: تقریباً تمام روغن قدیمی تخلیه می شود.
• عیب: رسوبات، لجن و ذرات فلزی ته نشین شده در کف کارتر به طور کامل خارج نمی شوند. باقی ماندن این آلاینده ها باعث ساییدگی سریع تر قطعات موتور و کاهش عمر آن خواهد شد که خطر بسیار جدی ای است.
بهترین و ایمن ترین روش تعویض یا اضافه کردن روغن موتور به این صورت است:
• موتور را خاموش کنید و حدود ۱۰ تا ۱۵ دقیقه صبر کنید تا روغن باقی مانده روی قطعات موتور فرصت کند به طور کامل به داخل کارتر برگردد. در این مدت، تقریباً تمام روغن قدیمی و رسوبات همراه آن به راحتی تخلیه می شوند.
• اگر موتور کاملاً سرد است: ابتدا موتور را ۵ تا ۱۰ دقیقه روشن کنید تا گرم شود، سپس خاموش کنید و پس از ۱۰–۱۵ دقیقه صبر، اقدام به بررسی سطح روغن یا تعویض آن کنید.
توجه: روغن داغ می تواند باعث سوختگی شدید شود. حتماً از دستکش محافظ، عینک ایمنی و لباس مناسب استفاده کنید.
بسیاری از افزودنی های موجود در روغن (مانند مواد شوینده، ضدسایش، ضدزنگ، ضداکسیداسیون و ضدکف) با گذشت زمان مصرف می شوند و کارایی خود را از دست می دهند. به همین دلیل، روغن حتی در خودرویی که مدت طولانی پارک بوده نیز به تدریج فاسد می شود.
سازندگان معمولاً دوره مصرف روغن را حداکثر یک سال تعیین می کنند. یعنی حتی اگر مسافت تعیین شده (مثلاً ۱۰٬۰۰۰ کیلومتر) طی نشده باشد، پس از یک سال باید روغن تعویض شود.
عددهای معروف ۳٬۰۰۰، ۵٬۰۰۰ یا ۱۰٬۰۰۰ کیلومتر همگی می توانند درست باشند؛ اما فاصله واقعی تعویض روغن به عوامل زیر بستگی دارد:
• مدل و سن خودرو
• شرایط جاده و آب وهوا
• عادت رانندگی (ترافیک شهری با استارت/استپ مکرر، یا رانندگی در بزرگراه با سرعت ثابت)
خودروهای قدیمی تر یا خودروهایی که روزانه در ترافیک سنگین حرکت می کنند، نیاز به تعویض زودهنگام تر روغن دارند.
دو استاندارد اصلی برای انتخاب روغن:
• API: نشان دهنده کیفیت افزودنی ها و توانایی روغن در خنک کنندگی، تمیزکنندگی و روانکاری
• SAE: نشان دهنده گرانروی روغن در دماهای بالا و پایین (مثلاً 5W-30، 10W-40)
برخی از رانندگان تصور می کردند که هر چه روغن غلیظ تر باشد، قابلیت روانکاری آن بهتر است. با این حال، این روغن تک درجه ای است و فقط ویسکوزیته کافی در دمای بالا را برای روانکاری موتور تضمین می کند. روغن فعلی از نوع چند درجه ای است که نه تنها ویسکوزیته روانکاری را در دماهای بالا تضمین می کند، بلکه به دلیل غلیظ نبودن، به روشن شدن آسان خودرو در دماهای پایین نیز کمک می کند.
اگر از روغن موتور معمولی استفاده می کنید، رانندگان باید به یاد داشته باشند که روغن را سر وقت عوض کنند. روغن مصنوعی چند مزیت برجسته دارد: حاوی افزودنی های ویژه ای است که از رسوب جلوگیری می کند؛ ویسکوزیته و جریان روغن در شرایط آب و هوایی سرد (مناطق کوهستانی، برف و یخ) بهتر است؛ حتی در دماهای بالا (مناطق آب و هوایی گرم یا بیابان های شنی) ویسکوزیته پایدار را حفظ می کند.
تعویض نادرست روغن، اثرات زیادی بر موتور و طول عمر خودرو و همچنین خطرات بالقوه زیادی برای راننده دارد. بنابراین، دارندگان خودرو باید در تعویض دوره ای و صحیح روغن، برای اطمینان از راندمان بهینه، پیشگیرانه عمل کنند.
نکته کلیدی این است: می توانید بدون ترس از آسیب دیدن موتور، به آن روغن اضافه کنید. بهترین روش این است که همیشه موتور را خاموش کنید، چند دقیقه صبر کنید تا روغن دوباره در ظرف ته نشین شود، میله اندازه گیری را بررسی کنید و سپس مقدار مورد نیاز خود را اضافه کنید. این انتظار کوتاه فقط برای خواندن دقیق روغن است، نه برای ایمنی موتور. فقط مراقب باشید، به آرامی روغن بریزید و مشکلی پیش نخواهد آمد.
گردآوری: بخش خودرو بیتوته