انواع موتور خودرو: همه آنچه باید بدانید

انواع موتور خودرو: همه آنچه باید بدانید

انواع موتور خودرو: همه آنچه باید بدانید

موتورهای خودرو در انواع مختلفی وجود دارند که هر کدام ویژگی‌های متفاوتی دارند، اما همه آن‌ها یک هدف مشترک را دنبال می‌کنند. اگر صاحب خودرو هستید یا قصد خرید آن را دارید، آشنایی با انواع موتورهای خودرو امری ضروری است.

از آنجا که خودروهای مختلف از موتورهای متفاوتی استفاده می‌کنند، در ادامه به بررسی نحوه شناسایی سریع این انواع موتور تنها با نگاه کردن به چیدمان سیلندرها می‌پردازیم.

انواع موتور خودرو: اصول اولیه شناسایی

شما می‌توانید نوع موتور خودرو را تنها با مشاهده آرایش سیلندرها تشخیص دهید. در اینجا مهم‌ترین انواع چیدمان سیلندرها توضیح داده شده است:

۱. موتور وی‌شکل (Vee یا V-Type)

• هنگام مشاهده موتور از جلو، سیلندرها شکل حرف «V» انگلیسی را تشکیل می‌دهند.

• همه سیلندرها به سمت بیرون متمایل هستند و یک میل‌لنگ مشترک در پایین را می‌چرخانند.

• این چیدمان امکان قرار دادن تعداد بیشتری سیلندر در فضای کمتر را فراهم می‌کند.

• معمولاً در خودروهای لوکس، اسپرت و با عملکرد بالا (مانند مرسدس‌بنز، آئودی، لامبورگینی و ...) دیده می‌شود.

۲. موتور خطی (Inline)

• تمام سیلندرها در یک ردیف مستقیم و معمولاً عمود بر جهت حرکت خودرو قرار گرفته‌اند.

• این ساده‌ترین و رایج‌ترین چیدمان است.

• بیشتر در خودروهای کوچک، هاچ‌بک و اقتصادی (مانند پراید، پژو ۲۰۶، رنو ساندرو و بسیاری از خودروهای معمولی) استفاده می‌شود.

انواع مختلفی از موتور خودرو وجود دارد که ممکن است حتی نام آنها را هم نشنیده باشید.

۳. موتور مستقیم یا طولی (Straight / Longitudinal)

• سیلندرها به صورت ردیفی اما موازی با جهت حرکت خودرو قرار می‌گیرند (یعنی موتور به صورت طولی در خودرو نصب می‌شود).

• این چیدمان در بسیاری از خودروهای لوکس و دیفرانسیل‌عقب مانند سری‌های مختلف ب‌ام‌و (BMW) بسیار رایج است.

۴. موتورهای VR و W

• توسط گروه فولکس‌واگن توسعه یافته‌اند.

• زاویه بسیار باریکی بین سیلندرها وجود دارد و سیلندرها تقریباً به هم فشرده شده‌اند.

• در موتور W، دو ردیف از موتورهای VR در کنار هم قرار می‌گیرند و یک میل‌لنگ مشترک دارند.

• این نوع موتور بسیار کمیاب است و بیشتر در خودروهای فوق لوکس مانند بنتلی مولسان (Bentley Mulsanne) یا برخی مدل‌های قدیمی آئودی و بوگاتی دیده می‌شود.

۵. موتور بوکسور یا تخت (Boxer / Flat)

• سیلندرها به صورت افقی و در دو ردیف مقابل هم قرار دارند، اما برخلاف تصور، روبه‌روی هم نیستند؛ بلکه هر سیلندر در جهت مخالف دیگری قرار گرفته است (یعنی پیستون‌ها در جهت مخالف یکدیگر حرکت می‌کنند).

• این چیدمان مرکز ثقل بسیار پایینی ایجاد می‌کند و هندلینگ خودرو را بهبود می‌بخشد.

• معروف‌ترین برند استفاده‌کننده از این نوع موتور، پورشه (Porsche) است. سوبارو (Subaru) نیز سال‌هاست از موتورهای بوکسور در اکثر محصولات خود استفاده می‌کند.

با دانستن این چیدمان‌ها، دفعه بعد که کاپوت خودرو را باز کنید، به راحتی می‌توانید نوع موتور آن را تشخیص دهید. انتخاب هر یک از این موتورها تأثیر مستقیمی بر عملکرد، مصرف سوخت، هزینه نگهداری و حس رانندگی خودرو دارد.

موتورهای ماشین BOXER حتی تخت نامیده می‌شوند.

۶. موتور روتاری (Rotary یا Wankel)

موتور روتاری که به نام «وانکل» نیز شناخته می‌شود، کاملاً متفاوت از موتورهای پیستونی معمولی است. در این موتور به‌جای پیستون از روتورهای مثلثی‌شکل استفاده می‌شود که درون محفظه‌ای بیضی‌شکل می‌چرخند.

• روتور مرکزی تنها در یک جهت می‌چرخد و هر سه ضلع آن به‌ترتیب چهار مرحله سیکل اتو (مکش، تراکم، قدرت و تخلیه) را به‌طور همزمان انجام می‌دهد.

• این موتور بسیار کوچک، سبک و نرم‌کار است، اما گشتاور پایینی تولید می‌کند، مصرف سوخت بالایی دارد و مشکلات آب‌بندی در دماهای بالا از محدودیت‌های اصلی آن به شمار می‌رود.

• در حال حاضر تنها مزدا (Mazda) به تولید انبوه این نوع موتور ادامه داده است. معروف‌ترین خودروهای مجهز به موتور روتاری، مزدا RX-7 و RX-8 هستند.

با شناخت این چیدمان‌های سیلندر و نوع موتور، به‌راحتی می‌توانید هنگام باز کردن کاپوت خودرو، نوع موتور آن را تشخیص دهید. هر یک از این موتورها نیاز به روش‌های نگهداری و سرویس متفاوتی دارند که بهتر است با یک مکانیک حرفه‌ای مشورت کنید.

علاوه بر این، موتورهای خودرو از نظر تعداد سیلندر نیز تنوع بسیار زیادی دارند: از موتورهای دو سیلندر و سه سیلندر (معمولاً در خودروهای کوچک شهری) گرفته تا چهار، پنج، شش، هشت، ده و حتی دوازده سیلندر در خودروهای لوکس و سوپراسپرت.

موتور ماشین ۴ سیلندر

نحوه کارکرد دو دسته اصلی موتورهای خودرو

۱. موتور احتراق خارجی (External Combustion Engine - EC)

• در این نوع موتور، فرآیند سوختن سوخت و تولید انرژی حرارتی خارج از خود موتور انجام می‌شود.

• سوخت (که می‌تواند جامد، مایع یا گاز باشد) در محفظه‌ای جداگانه می‌سوزد و گرمای حاصل، آب یا سیال دیگری را به بخار تبدیل می‌کند.

• بخار پرفشار ایجادشده توربین یا پیستون را به حرکت درمی‌آورد.

• کاربرد اصلی: کشتی‌های بخار قدیمی، لوکوموتیوهای بخار و برخی نیروگاه‌های تولید برق.

• مزایا: امکان استفاده از سوخت‌های ارزان و حتی جامد، گشتاور استارت بسیار بالا و انعطاف‌پذیری زیاد در نوع سوخت.

۲. موتور احتراق داخلی (Internal Combustion Engine - IC)

تقریباً تمام خودروهای امروزی از این نوع موتور استفاده می‌کنند. در موتور احتراق داخلی، سوخت مستقیماً درون سیلندرها می‌سوزد.

• سوخت بسیار فرّار (بنزین، گازوئیل یا گازهای فشرده مانند CNG/LPG) با هوا مخلوط شده و در داخل سیلندر مشتعل می‌شود.

• انفجار ایجادشده فشار و دمای بسیار بالایی تولید می‌کند که مستقیماً به پیستون نیرو وارد کرده و باعث چرخش میل‌لنگ و در نهایت چرخ‌ها می‌شود.

• مزایای اصلی: راندمان بالاتر نسبت به موتورهای احتراق خارجی، ابعاد کوچک‌تر و وزن کمتر، مناسب برای وسایل نقلیه جاده‌ای.

به‌طور خلاصه، تمام خودروهای سواری، موتورسیکلت‌ها و کامیون‌های امروزی از نوع موتور احتراق داخلی هستند و موتورهای احتراق خارجی امروزه عمدتاً در کاربردهای صنعتی خاص یا کشتی‌های بزرگ به کار می‌روند.

شناخت دقیق نوع موتور خودرو به شما کمک می‌کند تا درک بهتری از رفتار، مصرف سوخت، هزینه‌های نگهداری و حتی صدای خودروتان داشته باشید.

موتورهای احتراق داخلی جمع و جور هستند و فضای کمتری را اشغال می‌کنند.

موتورهای احتراق داخلی ابعاد بسیار کوچک‌تری دارند و در مقایسه با موتورهای احتراق خارجی، فضای به‌مراتب کمتری اشغال می‌کنند.امروزه تقریباً تمام خودروها و همچنین بسیاری از تجهیزات تولید برق از انواع موتورهای احتراق داخلی استفاده می‌کنند.

مزایای اصلی موتور احتراق داخلی:

• راندمان کلی بالاتر نسبت به موتور احتراق خارجی  

• ابعاد فشرده و وزن کمتر  

• هزینه ساخت و خرید اولیه پایین‌تر  

• استارت‌زنی آسان حتی در سرمای شدید (به لطف استفاده از سوخت‌های بسیار فرّار مانند بنزین و گازوئیل)

اگر به دنبال افزایش قدرت موتور خود هستید، منابع معتبر آنلاین فراوانی وجود دارند که روش‌های ساده، ایمن و مؤثر را به شما آموزش می‌دهند. به‌روز بودن اطلاعات فنی همیشه بهتر از مواجهه ناگهانی با مشکلات است.

پرسش‌های متداول درباره انواع موتور خودرو

۱. چگونه تعداد سیلندرهای خودرو را تشخیص دهیم؟

کافی است به سیم‌های شمع (معمولاً به رنگ‌های آبی، مشکی یا قرمز) در بالای موتور یا سمت راست آن نگاه کنید. هر سیم شمع به یک سیلندر و یک شمع متصل است؛ بنابراین تعداد این سیم‌ها دقیقاً برابر با تعداد سیلندرهای موتور است. در خودروهای امروزی معمولاً ۴، ۶ یا ۸ سیلندر دیده می‌شود.

۲. کدام نوع موتور در بیشتر خودروها استفاده می‌شود؟

موتورهای خطی (Inline یا Straight) رایج‌ترین نوع در خودروهای سواری، شاسی‌بلندها و کامیونت‌ها هستند؛ زیرا سیلندرها به‌صورت عمودی و در یک ردیف قرار دارند، فضای کمی اشغال می‌کنند و در عین حال قدرت مناسبی ارائه می‌دهند.

۳. چه عواملی موتورهای خودرو را از یکدیگر متمایز می‌کند؟

قدرت نهایی موتور عمدتاً به دو عامل بستگی دارد:

• حجم جابه‌جایی هر سیلندر (لیتراژ موتور)  

• تعداد کل سیلندرها

در شرایط یکسان سایر عوامل، سیلندرهای بزرگ‌تر و تعداد بیشتر آن‌ها قدرت بیشتری تولید می‌کنند.

۴. کدام نوع موتور خودرو بالاترین بازدهی را دارد؟

موتورهای توربین گازی در حالت کارکرد با حداکثر توان و دور بالا، بهترین بازدهی را دارند. با این حال، در دورهای پایین‌تر، به‌دلیل کاهش فشار هوای فشرده، راندمان حرارتی و مصرف سوخت آن‌ها به‌شدت افت می‌کند. به همین دلیل این موتورها بیشتر در هواپیماها و برخی خودروهای مفهومی خاص استفاده می‌شوند، نه در خودروهای روزمره.

اکنون با انواع مختلف موتورهای خودرو و روش‌های تشخیص آن‌ها آشنا شدید.

امید است این اطلاعات برایتان مفید و کاربردی بوده باشد. در آینده با نکات بیشتر نگهداری و تعمیر خودرو در خدمت شما خواهیم بود!

سخن پایانی :

با شناخت دقیق نوع موتور خودرو، نه‌تنها می‌توانید خودرویی متناسب با نیاز و بودجه‌ی خود انتخاب کنید، بلکه در نگهداری، تعمیر و حتی رانندگی هوشمندانه‌تر عمل خواهید کرد. هر موتوری ویژگی‌ها، نقاط قوت و نیازهای خاص خود را دارد؛ درک این تفاوت‌ها به شما قدرت تصمیم‌گیری آگاهانه می‌دهد. امیدواریم این مجموعه کوتاه، دریچه‌ای روشن به دنیای موتورهای خودرو برایتان گشوده باشد.

گردآوری: بخش خودرو بیتوته