سه شنبه 21 بهمن 1404
Tuesday, 10 February 2026
منابع نظامی و رسانههای امنیتی شرق آسیا طی روزهای اخیر گزارشهایی منتشر کردهاند که از گسترش بیسابقه زرادخانه پهپادی ایران خبر میدهد. طبق گزارش پایگاه تخصصی نظامی «دیفنس سکیوریتی آسیا» کشورمان اکنون تا حدود ۸۰ هزار پهپاد از خانواده شاهد در اختیار دارد و قادر است روزانه صدها فروند دیگر تولید کند. این سطح از ظرفیت صنعتی نشانه حرکت بهسوی جنگ پهپادی در مقیاس انبوه است؛ پدیدهای که میتواند الگوهای بازدارندگی و دفاع هوایی منطقه را دگرگون کند.
به گزارش گجت نیوز، پایگاه تخصصی نظامی «دیفنس سکیوریتی آسیا» در گزارشی تازه با استناد به دادههای منطقهای نوشت: «اگر ادعاهای اخیر درست باشد و ایران واقعاً ذخایر عملیاتی ۸۰ هزار پهپاد شاهد داشته باشد، همراه با توان تولید روزانه حدود ۴۰۰ فروند با همکاری روسیه، توان پهپادی تهران به یکی از متغیرهای اصلی در موازنه قدرت خاورمیانه و آسیا تبدیل شده است.» این مرکز تأکید کرده که چنین ظرفیتی از سوی هیچ دولت دیگری تاکنون گزارش نشده و ایران را با فاصله زیاد در صدر دارندگان این نوع پهپادها قرار میدهد.
در بخشی از تحلیل دیفنس سکیوریتی آسیا به گزارشهای اسرائیلی از زرادخانه پهپادی ایران اشاره شده که در ۲۶ ژانویه ۲۰۲۶ منتشر گردید. آن گزارش مدعی بود ایران روزانه حدود ۴۰۰ پهپاد کلاس شاهد میسازد و نزدیک به ۸۰ هزار فروند از آنها در حالت آمادهباش قرار دارند که از دید تحلیلگران نهفقط بیانگر موجودی بالا بلکه حاکی از سطحی از بسیج صنعتی پایدار مشابه شرایط جنگ تمامعیار است.
این گزارش با تأکید بر تغییر نگرش به قدرت پهپادی ایران، این توانمندی را نه صرفاً یک ابزار تاکتیکی بلکه دارایی استراتژیک دولت ارزیابی میکند و اضافه میکند: «برنامه پهپادهای شاهد باید بهعنوان بخشی از یک دکترین حمله پهپادی فراگیر در نظر گرفته شود؛ معماری که قادر است شکل بازدارندگی، مقاومت طولانیمدت و نمایش قدرت ایران را در عرصههای منطقهای بازتعریف کند.
از دید نویسندگان گزارش، اهمیت دادهها صرفاً در تعداد پهپادها خلاصه نمیشود، بلکه در این واقعیت است که نمونههای شاهد در میدانهای واقعی توانستهاند هزینههای اقتصادی و روانی سنگینی بر دشمنان تکنولوژیک تحمیل کنند، تا جایی که هزینه مقابله گاه چند برابر هزینه حمله بوده است.
در ادامه تحلیل آمده است که نزدیک شدن موجودی زرادخانه پهپادی ایران به ۸۰ هزار پهپاد فعال، نشانه گذار از عملیاتهای نامتقارن محدود به الگوی جنگهای فرسایشی گسترده و پایدار است که هدف آن نه پیروزی سریع بلکه فلجسازی سامانههای دفاع هوایی در طول زمان است.
بهگزارش این مرکز، چنین حجم انبوهی از پهپادها به ایران امکان میدهد در چند جبهه بهطور همزمان عملیاتهای اشباع طولانیمدت انجام دهد؛ بهگونهای که بتواند هفتهها فشار مداوم بر سامانههای دفاعی دشمن ایجاد کند بدون نیاز به مصرف موشکهای گرانقیمت بالستیک یا کروز. این ظرفیت عددی همچنین اجازه حفظ حملات پیدرپی با وجود نرخ رهگیری بالای دشمن را میدهد، چراکه حجم عملیات فراتر از توان تحلیل و پاسخ دفاعی است.
گزارش دیفنس سکیوریتی آسیا ریشه توسعه این توان را در اکوسیستم صنعتی ایران میداند که بهواسطه دههها تحریم شکل گرفته و به خودکفایی تولیدی منجر شده است. فلسفه نظامی ایران مبتنی بر پراکندگی، تعدد مراکز و کاهش آسیبپذیری در برابر حملات متمرکز است. در منطقه خلیج فارس، این توان بالقوه میتواند علیه آبشیرینکنها، پایانههای صادرات نفت، بنادر و سامانههای راداری ساحلی به کار گرفته شود.
در سناریوی حملات اشباع علیه اسرائیل، این رویکرد ممکن است ذخایر رهگیرهای دشمن را کاهش دهد و سامانههای دفاع هوایی چندلایه را وادار کند میان مراکز جمعیتی و اهداف نظامی اولویتبندی دشواری انجام دهند. در همین راستا ایران ترجیح میدهد از مهمات پرسهزن به جای موشکهای کروز استفاده کند تا پهپادها بتوانند مدتزمان بیشتری در هوا باقی بمانند و بر فراز اهداف نظارت کنند.
این حضور مداوم نهتنها کارکرد عملیاتی بلکه اثر روانی بازدارنده دارد؛ زیرا نشان میدهد ایران قادر است عملیاتهای خود را بدون افت توان رزمی ادامه دهد و سامانههای دفاعی دشمن را در فشار دائمی نگه دارد. تداوم این حملات اشباع موجب خستگی نیروهای مدافع، کاهش آمادگی، فرسایش تجهیزات و اختلال در فرماندهی و کنترل میشود.
به باور تحلیلگران انبوهسازی پهپادها در نهایت میتواند دفاع دشمن را در برابر حملات سنگینتر موشکی تضعیف کند، زیرا پس از مصرف گسترده موشکهای رهگیر برای مقابله با پهپادها، توان پدافندی مؤثر پایین میآید. از دید ناظران نظامی، پهپادهای شاهد نهتنها ابزار تاکتیکی بلکه سلاحهای آمادهسازی میدان نبرد هستند که با فرسودن تدریجی دفاع دشمن، زمینه را برای مراحل بعدی درگیری فراهم میکنند.
مجموع این ارزیابیها حاکی از آن است که ایران با انبوهسازی تولید پهپادهای شاهد و تقویت اکوسیستم بومی دفاعی، وارد مرحله تازهای از رقابت هوایی و راهبرد بازدارندگی شده و این توانایی میتواند موازنه قدرت نه فقط در خاورمیانه بلکه در سطح جهانی را نیز تغییر دهد.
