دوشنبه 20 بهمن 1404
Monday, 09 February 2026
گروهی از پژوهشگران بینالمللی برای اولینبار ذخایر گسترده آب شیرین زیر بستر اقیانوس را بهطور دقیق مستند و نمونهبرداری کردهاند و سامانهای تقریباً ناشناخته با پیامدهای مهم برای منابع آب جهان را هویدا ساختهاند. این کشف در چارچوب مأموریت «اکسپدیشن ۵۰۱ برنامه بینالمللی اکتشاف اقیانوس» انجام شده و بهگفته پژوهشگران، میتواند نگاه جهان به منابع آب شیرین را تغییر دهد.
به گزارش دیجیاتو و براساس گزارش وبسایت برنامه بینالمللی حفاری اقیانوس (IODP)، در این مأموریت، ۴۰ دانشمند از ۱۳ کشور هستههای رسوبی را از عمق حدود ۲۰۰ متری زیر کف دریا در سواحل نیوانگلند در شمالشرق ایالات متحده حفاری و تحلیل کردهاند. این دادهها وجود سامانههای آب شیرین دور از ساحل را در رسوباتی که هنوز به سنگ تبدیل نشدهاند تأیید کرده و به کشف بیسابقهای در حوزه آب زیرزمینی دریایی منجر شده است. البته هنوز مقاله علمی برای آن در دسترس نیست.
پژوهشگران میگویند این نتایج نشان میدهد «ذخایر آب شیرین زیر بستر اقیانوس» میتواند بهعنوان منبعی مهم در ارزیابی آینده منابع آب جهان مطرح شود.
تیم علمی فقط به بازیابی هستههای رسوبی بسنده نکرده و آب موجود در لایههای مختلف رسوب را هم بهطور دقیق نمونهبرداری کرده است. این نمونهبرداری شامل لایههای ماسهای موسوم به سفرههای آب زیرزمینی و لایههای رسی موسوم به لایههای نگهدارنده بوده که آب زیرزمینی را در خود حبس میکنند.
دانشمندان از دهه ۱۹۷۰ میلادی از وجود سفرههای آب زیرزمینی دور از ساحل آگاه بودهاند اما تاکنون مطالعه دقیقی روی این سامانهها انجام نشده بود. نتایج تازه نشان میدهد آب شیرین در چند نوع رسوب مختلف (هم دریایی و هم قارهای) حضور دارد. این تنوع رسوبی درباره شرایطی که به ورود و بهدامافتادن آب در زیر بستر اقیانوس انجامیده، دادههای جدیدی فراهم کرده است.
پژوهشگران در گام بعدی بهدنبال تعیین سن و منشأ این آب هستند. آنها مدلهای سنی را برپایه ترکیب متنوع هستههای رسوبی توسعه میدهند و از روشهای تاریخگذاری ایزوتوپی و ردیابهای شیمیایی بهره میبرند. این تحلیلها کمک میکند مشخص شود آب در چه دورههای اقلیمی وارد این سامانه شده و چه مدت در زیر بستر اقیانوس محبوس مانده است.
اهمیت این کشف برای جوامع ساحلی که بهشدت به آب زیرزمینی متکی هستند بسیار زیاد است. برآوردهای اولیه نشان میدهد سواحل شمالشرقی ایالات متحده میتواند تا حدود ۱۳۰۰ کیلومترمکعب آب شیرین محبوسشده در زیر بستر دریا داشته باشد. این حجم برای تأمین آب شهر نیویورک با مصرف سالانه حدود ۱٫۵ کیلومترمکعب برای چندین قرن کفایت میکند و نشان میدهد ذخایر آب شیرین زیر بستر اقیانوس میتواند در برنامهریزی بلندمدت منابع آب نقش راهبردی داشته باشد.
اهداف پژوهشی مأموریت فقط به کمیت آب محدود نمیشود و چرخه مواد مغذی مانند نیتروژن در رسوبات فلات قارهای را هم بررسی میکند. این چرخهها بر جمعیت میکروبی و در نهایت بر سامانههای زیستی اقیانوسی اثر میگذارند. پژوهشگران با اندازهگیری غلظت نیتروژن و دیگر مواد مغذی در آب و رسوب، تلاش میکنند ارتباط میان جریان سیالات زیرزمینی، فعالیت میکروبی و کیفیت آب دریا را روشن کنند.
