شنبه 06 تیر 1405
Friday, 26 June 2026
نیلوفر ادیبنیا: وقوع دو زمینلرزه نیرومند به بزرگی 7.2 و 7.5ریشتر در شامگاه ۲۴ ژوئن ۲۰۲۶، ونزوئلا را درگیر یکی از بزرگترین و ویرانگرترین حوادث طبیعی دهههای اخیر کرد. این زمینلرزهها که مناطق گستردهای از شمال این کشور، از جمله کاراکاس، لاگوایرا و میراندا را به لرزه درآوردند، علاوه بر برجای گذاشتن دهها کشته و صدها زخمی، بار دیگر توجه افکار عمومی و کارشناسان را به مساله ایمنی ساختمانها و کیفیت ساختوساز در این کشور جلب کرد.
بر اساس گزارشی از سیانان، تصاویر مخابرهشده از مناطق آسیبدیده، روایتگر ابعاد گسترده این فاجعه است؛ ساختمانهای فروریخته، خیابانهای مملو از آوار و تلاش بیوقفه نیروهای امدادی برای نجات گرفتارشدگان، تنها بخشی از صحنههایی است که پس از این حادثه به چشم میخورد. اگرچه ارزیابی دقیق خسارات همچنان ادامه دارد، اما گستردگی و شدت این زمینلرزهها به حدی بوده که دولت ونزوئلا ناچار به اعلام وضعیت اضطراری شده و گروههای امداد و نجات در چندین ایالت بهصورت شبانهروزی در جستوجوی مفقودان و کمک به آسیبدیدگان هستند.
در کنار خسارات انسانی و اقتصادی، یکی از مهمترین پرسشهایی که پس از این حادثه مطرح شده، میزان تابآوری ساختمانهای مسکونی در برابر چنین لرزشهای شدیدی است. هرچند تاکنون گزارش رسمی و مستندی درباره میزان خسارت واردشده به پروژههای مسکونی منتشر نشده است، اما این گزارش ضمن بررسی ابعاد زلزله اخیر ونزوئلا و خسارات گسترده ناشی از آن، به وضعیت ساختمانهای آسیبدیده، کیفیت ساختوسازهای مسکونی میپردازد. از سوی دیگر، با توجه به قرار گرفتن ایران روی کمربند زلزله و نگرانیهای موجود درباره وقوع زمینلرزهای بزرگ در تهران، این تجربه را بهعنوان یک نمونه قابل تامل مورد بررسی قرار میدهد تا میزان تابآوری ساختمانها و چالشهای پیش روی مدیریت بحران در شرایط مشابه را بررسی کند.
براساس گزارشی از گاردین، زلزلهای که ۲۴ژوئن ونزوئلا را لرزاند، یکی از شدیدترین رخدادهای لرزهای این کشور در دهههای اخیر بوده است. طبق گزارشهای رسمی اولیه، دستکم 164نفر جان خود را از دست دادهاند و حدود هزاران نفر نیز زخمی شدند. از نظر خسارات فیزیکی، این زلزله باعث فروریختن دهها ساختمان مسکونی و تجاری، ترکخوردگی گسترده در سازهها و آسیب جدی به زیرساختهای شهری شده است. در برخی مناطق، ساختمانهای قدیمی بهطور کامل فرو ریختهاند و بسیاری از خیابانها بر اثر ریزش آوار و ترک زمین غیرقابل عبور و مرور شدهاند. همچنین گزارشهایی از اختلال در شبکه برق، آب و حملونقل شهری منتشر شده است.
«ماریا محمد»، رئیس انجمن مهندسان سازه جنوب کالیفرنیا، میگوید: «با بررسی تصاویر منتشرشده، به نظر میرسد بیشتر ساختمانهایی که فرو ریختهاند از نوع بتن غیرشکلپذیر هستند.» این ساختمانها فاقد میزان کافی میلگرد فولادی هستند و در نتیجه هنگام وقوع زلزله، ستونهای بتنی شکننده آنها توان تحمل نیروهای لرزهای را نداشته و بهطور ناگهانی تخریب میشوند. سازمان زمینشناسی آمریکا نیز این نوع ساختمانها را از جمله سازههایی معرفی کرده که «بیشترین احتمال تلفات انسانی در هنگام زلزله» را دارند. بر اساس گزارش روزنامه لوموند، اگرچه سن دقیق ساختمانهای فروریخته اعلام نشده است، اما شواهد میدانی از وجود ساختمانهای فرسوده در مناطق آسیبدیده حکایت دارد. همچنین این رسانه تاکید میکند که سالها بحران اقتصادی و کمبود سرمایهگذاری در زیرساختها، آسیبپذیری محیط شهری ونزوئلا را در برابر زلزله افزایش داده است.
براساس گزارشی از گاردین، فروریختن تعدادی از ساختمانهای نسبتا جدید در زلزله ۲۰۲۶ ونزوئلا نشان داد که حتی سازههای مدرن نیز در برابر زمینلرزههای بسیار بزرگ آسیبپذیر هستند. با توجه به وقوع دو زمینلرزه شدید در فاصله کمتر از یک دقیقه و تداوم پسلرزهها، بخشی از خسارات به ساختمانهایی وارد شد که از نظر عمر سازهای قدیمی محسوب نمیشدند. این موضوع به چند عامل مهم برمیگردد: از جمله طراحی غیراصولی و عدم رعایت کامل استانداردهای مقاومسازی در برابر زلزله، که باعث ضعف سازهای از ابتدا شده است. همچنین استفاده از مصالح بیکیفیت و اجرای نادرست عامل مهمی در این ویرانی است. این موضوع اهمیت رعایت استانداردهای لرزهای و کنترل کیفیت ساختوساز را در مناطق زلزلهخیز برجسته میکند.
نکته قابل تامل دیگر، تخریب ساختمانهایی است که بهعنوان مسکن حمایتی شناخته میشود؛ براساس گزارشی ازایبیسی نیوز، در زلزلههای شدید ونزوئلا، بسیاری از واحدهای مسکن حمایتی و دولتی در مناطق شهری دچار آسیب جدی شدند و بخشی از آنها بهدلیل ترکهای عمیق و ریزش سازهای غیرقابل سکونت شدند. این خسارتها باعث شد هزاران خانواده ساکن در این مجتمعها مجبور به تخلیه فوری خانههای خود شوند و به پناهگاههای موقت منتقل شوند. گزارشها همچنین نشان میدهد ضعف زیرساختی و فرسودگی برخی از این ساختمانها شدت تخریب را در مسکنهای دولتی افزایش داده است. این وضعیت بهطور عمده ناشی از رعایتنشدن استانداردهای ساختوساز مقاوم در برابر زلزله و استفاده از مصالح نامناسب در برخی پروژههای مسکن دولتی بوده است. این زلزله ضعف این ساختمانها در مقابل زمینلرزه را آشکار کرده است.
