به گزارش خبرنگار مهر، حجت الاسلام والمسلمین ناصر رفیعی عصر شنبه در مراسم سخنرانی حرم مطهر حضرت فاطمه معصومه سلاماللهعلیها با اشاره به ادامه مباحث تفسیری سوره توبه اظهار کرد: از آیه ۴۵ این سوره به بعد، ماجرای جنگ تبوک و رفتار منافقان مورد توجه قرار گرفته است، حادثهای که در سالهای پایانی عمر پیامبر اسلام رخ داد و آخرین لشکرکشی آن حضرت به شمار میآید.
وی با تبیین موقعیت جغرافیایی تبوک افزود: این منطقه در آن زمان مرز میان حجاز و قلمرو روم شرقی بود و فاصلهای حدود ۶۰۰ تا ۷۰۰ کیلومتر با مدینه داشت و بر اساس گزارشهای رسیده از سوی کاروانهای تجاری، احتمال حمله سپاه روم به مدینه مطرح شده بود و پیامبر اسلام برای جلوگیری از هرگونه تعرض، تصمیم به حرکت به سمت مرز گرفت.
این استاد حوزه علمیه قم ادامه داد: شرایط این اعزام بسیار دشوار بود و گرمای شدید، کمبود امکانات، فاصله طولانی و همزمانی با فصل برداشت محصول خرما، کار را برای مردم سخت میکرد، با این حال پیامبر اسلام با فراخوان عمومی، مسلمانان را به حضور فراگیر دعوت کرد و فرمود سبکبار و سنگینبار حرکت کنند.
وی گفت: بر اساس نقلهای تاریخی، سپاهی حدود ۳۰ هزار نفر با امکانات محدود شکل گرفت که تنها ۱۰ هزار مرکب در اختیار داشتند و بخشی از نیروها ناگزیر مسیر را پیاده طی کردند. این لشکرکشی که از آن به عنوان جیش العسره یاد میشود، جلوهای از استقامت و همدلی جامعه اسلامی بود.
رفیعی با اشاره به آیه انفرو خفافاً و ثقالا بیان کرد: قرآن در این آیات تأکید میکند که هیچکس نباید به بهانه جوانی یا کهنسالی، فقر یا غنا، کمی عائله یا کثرت آن، از مسئولیت اجتماعی و دینی شانه خالی کند و جهاد با مال و جان در شرایط تهدید، تکلیفی همگانی است.
وی افزود: در مقابل این فرمان الهی، گروهی از منافقان با بهانههای مختلف از همراهی سر باز زدند و قرآن میفرماید اگر غنیمت نزدیک و سفری آسان در کار بود، از پیامبر تبعیت میکردند، اما چون راه دشوار و طولانی بود، عذر آوردند و حتی به دروغ سوگند یاد کردند.
سخنران حرم مطهر بانوی کرامت با اشاره به آیه عفا الله عنک لم اذنت لهم اظهار کرد: برخی این آیه را نادرست تفسیر کردهاند، در حالی که مفسران بزرگ شیعه از جمله علامه طباطبایی تصریح دارند که این خطاب در مقام توبیخ پیامبر نیست، بلکه در حقیقت نکوهش منافقانی است که با نیت سوء درخواست معافیت کردند.
وی ادامه داد: قرآن تصریح میکند مؤمنان حقیقی برای ترک جهاد از پیامبر اجازه نمیخواستند، بلکه با ایمان به خدا و قیامت، با مال و جان در میدان حاضر میشدند و در مقابل، کسانی که ایمان راسخ نداشتند، با بهانهجویی و درخواست اجازه، از صحنه فاصله گرفتند.
رفیعی با اشاره به دشواریهای مسیر گفت: در طول این سفر، سپاه اسلام با کمبود شدید آب و غذا مواجه شد و حتی نقل شده است که گاهی یک خرما میان دو نفر تقسیم میشد و در مقاطعی نیز پیامبر برای نزول باران دعا کردند و بارش باران، سپاه را از تشنگی نجات داد.
وی تصریح کرد: با وجود این آمادگی گسترده، در منطقه تبوک درگیری نظامی رخ نداد و سپاه روم حضور نیافت و اما همین حرکت عظیم، پیام اقتدار اسلام را به دشمنان رساند و نشان داد مسلمانان در برابر تهدید، منفعل نخواهند بود.
پیامبر اسلام علاوه بر آمادگی نظامی، مسیر مکاتبه و گفتوگو را نیز دنبال کرد
این خطیب حوزوی افزود: پیامبر اسلام علاوه بر آمادگی نظامی، مسیر مکاتبه و گفتوگو را نیز دنبال کرد و نامهای به امپراتور روم ارسال شد که این اقدام، جلوهای از جمع میان میدان و دیپلماسی در سیره نبوی است.
وی با بیان اینکه جنگ تبوک صحنه آشکار شدن چهره نفاق بود، اظهار کرد: در همین فضا، ماجرای مسجد ضرار نیز رخ داد و گروهی از منافقان با ساخت مسجدی در مدینه، قصد ایجاد تفرقه داشتند که با نزول آیات الهی، ماهیت آن افشا و دستور تخریب آن صادر شد.
رفیعی همچنین به حادثه لیلة العقبه اشاره کرد و گفت: در مسیر بازگشت، جمعی از منافقان در صدد سوء قصد به جان پیامبر برآمدند که با عنایت الهی ناکام ماندند و این رخداد، عمق خطر نفوذ را نشان میدهد.
وی با تأکید بر عبرتهای معاصر این واقعه بیان کرد: از مهمترین پیامهای جنگ تبوک، ضرورت ایستادگی در برابر تهدید دشمن و پرهیز از تأثیرپذیری از جنگ روانی است و مسلمانان نباید با ایجاد فضای رعب و تهدید، از میدان عقبنشینی کنند.
این استاد حوزه علمیه قم افزود: همچنین باید نسبت به خطر نفاق و نفوذ هوشیار بود و ضربههایی که جامعه اسلامی در طول تاریخ خورده، در بسیاری موارد از سوی جریانهای منافق بوده است.
وی در بخش پایانی سخنان خود با اشاره به نگرانی پیامبر نسبت به امتشان گفت: رسول خدا در واپسین لحظات عمر شریف خود نسبت به سرنوشت گنهکاران امت ابراز دغدغه میکردند که این امر نشاندهنده عمق رحمت و دلسوزی آن حضرت برای جامعه اسلامی است.
رفیعی بر حفظ امنیت کشور و رفع مشکلات مردم تأکید کرد: فهم صحیح قرآن و تمسک به سیره نبوی، مهمترین پشتوانه جامعه اسلامی در برابر فتنهها و تهدیدهای پیشرو است.
