میوه تاماریلو، با نام علمی Solanum betaceum، که اغلب به عنوان "گوجه درختی" شناخته می شود، یک میوه استوایی تخم مرغی شکل است که به خانواده سولاناسه تعلق دارد و خویشاوندی نزدیکی با گوجه فرنگی، سیب زمینی و بادمجان دارد.
این میوه بومی مناطق آند در کشورهای اکوادور، کلمبیا، پرو، شیلی و بولیوی است و امروزه در مناطق مختلفی مانند نیوزیلند، که یکی از تولیدکنندگان عمده آن است، کشت می شود. تاماریلو در رنگ های متنوعی مانند بنفش تیره، قرمز خونی، نارنجی و زرد ظاهر می شود و اندازه آن معمولاً ۴ تا ۱۰ سانتی متر است.
پوست آن سفت و تلخ است و معمولاً قبل از مصرف جدا می شود، در حالی که گوشت داخلی آن نرم، آبدار و طعمی شیرین یا ترش دارد که بسته به نوع آن متفاوت است. دانه های آن نازک، گرد و خوراکی هستند. این میوه نه تنها به دلیل طعم منحصربه فرد خود محبوب است، بلکه به خاطر ترکیبات غنی تغذیه ای و خواص بالقوه درمانی اش مورد توجه قرار گرفته است.
تاماریلو یک منبع غنی از مواد مغذی است که آن را به یک گزینه ایده آل برای رژیم های غذایی سالم تبدیل می کند. بر اساس تحلیل های تغذیه ای، هر ۱۰۰ گرم از میوه تازه تاماریلو حاوی تقریباً موارد زیر است:
کالری: ۳۰ کیلوکالری (کم کالری و مناسب برای کنترل وزن)
کربوهیدرات: ۸.۲۵ گرم
پروتئین: ۱.۰۳ گرم
چربی: ۱.۰۳ گرم
فیبر: ۱ گرم
ویتامین A: ۱۶۳۷ واحد بین المللی (بیش از ۱۰۰ درصد نیاز روزانه، عمدتاً به صورت بتا-کاروتن)
ویتامین C: ۲۹.۵ میلی گرم (۵۰ درصد نیاز روزانه)
ویتامین E: ۲.۰۹ میلی گرم (۱۴ درصد نیاز روزانه)
آهن: ۰.۸ میلی گرم (۸ درصد نیاز روزانه)
پتاسیم: ۳۲۱ میلی گرم (۷ درصد نیاز روزانه)
کلسیم: ۱۰ میلی گرم (۱ درصد نیاز روزانه)
علاوه بر این، تاماریلو حاوی مقادیر قابل توجهی از فولات، نیاسین، تیامین، مس، منیزیم، منگنز، فسفر، سلنیوم و روی است. این میوه همچنین غنی از فیبر محلول، نشاسته، آنتوسیانین ها (مانند دلقینیدین-۳-روتینوزید و سیانیدین-۳-روتینوزید)، کاروتنوئیدها (مانند بتا-کریپتوکسانتین، بتا-کاروتن، لوتئین و زیزانتین)، ترکیبات فنولیک (مانند اسید کلروژنیک، اسید روزمارینیک، اسید کافئویک کینیک، اسید سیناپیک و اسید فرولیک)، فلاونوئیدها، پلی ساکاریدها (مانند پکتین و موسیلاژ) و ترکیبات فرار است. بخش های ضایعاتی میوه مانند پوست و دانه ها نیز حاوی سطوح بالایی از پروتئین (تا ۲۱.۹ گرم در ۱۰۰ گرم پودر دانه)، فیبر غذایی (تا ۲۹.۵ گرم در ۱۰۰ گرم پودر دانه)، ویتامین های A و C، مواد معدنی (سدیم، منیزیم، پتاسیم، کلسیم، آهن و روی) و قندها هستند.
تاماریلو به دلیل ترکیبات غنی خود، فواید متعددی برای سلامتی ارائه می دهد. این میوه با محتوای بالای آنتی اکسیدان ها، ویتامین ها و مواد معدنی، می تواند به حفظ سلامت کلی بدن کمک کند. برخی از خواص اصلی عبارتند از:
• حمایت از سلامت قلب و عروق: آنتوسیانین ها و کاروتنوئیدهای موجود در تاماریلو خطر بیماری های قلبی کرونری را کاهش می دهند. این ترکیبات فشار خون را پایین می آورند، سیتوکین های التهابی را کاهش می دهند، نشانگرهای التهابی مانند پروتئین واکنش گر C را کم می کنند و حساسیت به انسولین را بهبود می بخشند.
مطالعات اپیدمیولوژیک نشان می دهد که مصرف غذاهای غنی از آنتوسیانین با کاهش نشانگرهای بیماری های قلبی-عروقی مرتبط است. همچنین، پتاسیم بالا (حدود ۴۰۰ میلی گرم در ۱۰۰ گرم) به تنظیم فشار خون کمک می کند و می تواند فشار خون سیستولیک را بیش از ۱۰ واحد در افراد مبتلا به فشار خون بالا کاهش دهد.
• حمایت از سلامت چشم: ویتامین A بالا (به صورت بتا-کاروتن) برای بینایی ضروری است و می تواند از دژنراسیون ماکولار مرتبط با سن جلوگیری کند. کمبود ویتامین A با مشکلات چشمی مرتبط است.
• تقویت سیستم ایمنی و آنتی اکسیدان: ویتامین C بالا سیستم ایمنی را تقویت می کند و به طول عمر کمک می نماید. مطالعات آزمایشگاهی نشان می دهد که ویتامین C می تواند طول عمر را در مدل های حیوانی افزایش دهد. همچنین، آنتی اکسیدان ها سلول ها را از استرس اکسیداتیو محافظت می کنند و نشانگرهایی مانند مالون دی آلدئید را کاهش می دهند، در حالی که آنزیم های آنتی اکسیدان داخلی مانند سوپراکسید دیسموتاز و گلوتاتیون پراکسیداز را افزایش می دهند.
• کنترل وزن و متابولیسم: کم کالری بودن و فیبر بالا به مدیریت وزن کمک می کند. ویتامین B6 (۱۹-۲۱ درصد نیاز روزانه) متابولیسم مواد مغذی را تقویت می کند و انرژی را از کربوهیدرات ها و پروتئین ها استخراج می نماید. مطالعات روی موش های چاق نشان می دهد که عصاره تاماریلو وزن را حفظ می کند، لیپیدها را کاهش می دهد و فعالیت آنتی اکسیدان را افزایش می دهد.
• سلامت پوست و سایر فواید: ویتامین E به سلامت پوست کمک می کند. همچنین، فیبر و پیش بیوتیک ها سلامت روده را بهبود می بخشند و باکتری های مفید مانند بیفیدوباکتریوم و لاکتوباسیلوس را افزایش می دهند.
تاماریلو فراتر از فواید سلامتی عمومی، خواص درمانی و دارویی بالقوه ای دارد که بر اساس تحقیقات علمی پشتیبانی می شود:
• پیشگیری از سندرم متابولیک: ترکیبات فنولیک، آنتوسیانین ها و کاروتنوئیدها آنزیم های مرتبط با هیپرگلیسمی (آلفا-آمیلاز و آلفا-گلوکوزیداز)، هیپرلیپیدمی (لیپاز پانکراس) و هیپرتانسیون (آنزیم تبدیل کننده آنژیوتانسین) را مهار می کنند.
عصاره پوست میوه قوی ترین فعالیت را نشان می دهد و می تواند به عنوان جایگزین طبیعی داروهایی مانند اورلیستات و آکاربوز عمل کند. مطالعات نشان می دهد که مصرف آب تاماریلو با پوست و دانه ها کلسترول کلی، LDL و گلوکز را کاهش می دهد.
• خواص آنتی اکسیدان و ضدالتهابی: ترکیبات فعال مانند فنولیک ها و فلاونوئیدها استرس اکسیداتیو را کاهش می دهند، التهاب را مهار می کنند و فعالیت آنزیم های آنتی کولین استراز را افزایش می دهند، که می تواند در درمان بیماری های نورودژنراتیو مانند آلزایمر مفید باشد.
• خواص ضددیابت و ضدچاقی: مهار جذب گلوکز و ترشح انسولین، بهبود متابولیسم لیپیدها و کاهش چاقی شکمی.
• خواص ضدمیکروبی و ضدسرطان: عصاره ها علیه باکتری هایی مانند Escherichia coli و Salmonella enteritidis مؤثر هستند و viability سلول های سرطانی زبان را کاهش می دهند.
• نوروپروتکتیو: اثرات چندمنظوره علیه آلزایمر از طریق مهار بوتیرایل کولین استراز و گونه های اکسیژن/نیتروژن واکنش پذیر.
اگرچه تاماریلو عموماً ایمن است، اما ممکن است عوارض جانبی محدودی داشته باشد. موارد گزارش شده شامل کهیر (hives) در حدود ۱۲ تا ۲۴ ساعت پس از مصرف در افراد حساس است. همچنین، گزارش هایی از آنافیلاکسی (واکنش آلرژیک شدید و تهدیدکننده زندگی) وجود دارد، به ویژه در افراد آلرژیک به چوب obeche یا دیگر اعضای خانواده سولاناسه (مانند گوجه فرنگی، بادمجان و فلفل). میوه نارس و برگ های جوان ممکن است سمی باشند و باعث مسمومیت خفیف از طریق مصرف شوند.
مصرف بیش از حد می تواند به دلیل اسیدیته، باعث مشکلات گوارشی مانند اسیدیته معده شود. علاوه بر این، باقی مانده آفت کش ها (مانند ارگانوفسفات ها و کاربامات ها) در میوه های غیرارگانیک ممکن است عوارض منفی ایجاد کند. سطوح بالای تانین (هرچند در برخی نمونه ها تشخیص داده نشده) می تواند هضم پروتئین را مختل کند.
تاماریلو را همیشه رسیده مصرف کنید و پوست آن را جدا نمایید. برای مصرف خام، آن را نصف کنید، با عسل بپاشید و گوشت را مانند کیوی بخورید. در پخت، ابتدا پوست را با چاقو یا جوشاندن کوتاه جدا کنید و در سالادها، سالساها، چاتنی ها، اسموتی ها، سوپ ها، دسرها یا ساندویچ ها استفاده نمایید. مصرف متوسط (۱-۲ میوه در روز) توصیه می شود تا از عوارض احتمالی جلوگیری شود. افراد با آلرژی به خانواده سولاناسه یا سابقه واکنش های آلرژیک باید از مصرف اجتناب کنند یا با پزشک مشورت نمایند.
میوه های ارگانیک را انتخاب کنید تا از باقی مانده آفت کش ها جلوگیری شود. برای بهره برداری حداکثری از فواید، از روش های استخراج سبز (مانند اولتراسوند یا مایکروویو) برای تهیه عصاره ها استفاده کنید و در صورت نیاز به مکمل ها، با متخصص تغذیه مشورت نمایید. تحقیقات آینده می تواند روابط ترکیب-فعالیت و مکانیسم های فیزیولوژیکی را بیشتر روشن کند.
در پایان، میوه تاماریلو با برخورداری از ترکیبات تغذیه ای غنی، آنتی اکسیدان های قدرتمند و خواص درمانی گسترده، می تواند به عنوان یک superfood ارزشمند در رژیم غذایی روزانه نقش مؤثری در تقویت سلامت قلب، سیستم ایمنی، کنترل وزن و پیشگیری از بیماری های مزمن ایفا کند.
با این وجود، مصرف متعادل و آگاهانه آن ضروری است؛ میوه رسیده و ارگانیک را انتخاب کنید، پوست را جدا نمایید و در صورت سابقه آلرژی به خانواده سولاناسه، پیش از مصرف با پزشک مشورت کنید تا از فواید بی نظیر این میوه استوایی به بهترین شکل بهره مند شوید.
گردآوری: بخش آشپزی بیتوته