درد بیضه در نوجوانان؛ علل، علائم، تشخیص و درمان

درد بیضه در نوجوانان اغلب در سنین ۱۲ تا ۱۸ سال رخ می‌دهد

درد بیضه در نوجوانان یکی از مشکلات شایع و گاهی اورژانسی در سنین بلوغ است که می‌تواند بر کیفیت زندگی و سلامت باروری تأثیر بگذارد. این درد معمولاً در پسران ۱۲ تا ۱۸ ساله رخ می‌دهد و می‌تواند حاد (ناگهانی و کوتاه‌مدت، کمتر از ۳ ماه) یا مزمن (طولانی‌مدت، بیش از ۳ ماه) باشد. طبق آمارهای پزشکی، درد بیضه باید جدی گرفته شود زیرا ممکن است نشانه‌ای از شرایطی مانند پیچ‌خوردگی بیضه (تورشن بیضه) باشد که اگر درمان نشود، می‌تواند منجر به از دست دادن بیضه شود. در این مقاله، به بررسی جامع این موضوع می‌پردازیم. 

پیچ‌خوردگی بیضه شایع‌ترین علت اورژانسی درد شدید ناگهانی است

علائم درد بیضه در نوجوانان

علائم درد بیضه بسته به علت آن متفاوت است، اما اغلب با درد ناگهانی و شدید همراه است. شایع‌ترین علائم عبارتند از:

• درد شدید و مداوم: معمولاً در یک بیضه شروع می‌شود، اما می‌تواند به هر دو گسترش یابد. درد ممکن است ناگهانی (حاد) یا تدریجی (مزمن) باشد.

• تورم و قرمزی: کیسه بیضه ممکن است متورم، قرمز و گرم به لمس شود. این حالت گاهی با عنوان "کیسه بیضه حاد" شناخته می‌شود.

• علائم همراه: حالت تهوع، استفراغ، درد شکمی، تب، ادرار دردناک، ترشح از آلت تناسلی، خون در ادرار (هماچوری) یا منی (هماتوسپرمی)، و درد هنگام انزال.

• تغییرات ظاهری: بیضه آسیب‌دیده ممکن است بالاتر قرار گیرد یا به صورت افقی درآید. حساسیت شدید به لمس نیز شایع است.

اگر درد ناگهانی و همراه با تهوع باشد، احتمال پیچ‌خوردگی بیضه بالا است و نیاز به ارزیابی فوری دارد. در موارد مزمن، درد ممکن است خفیف‌تر اما مداوم باشد و با فعالیت‌های روزانه تشدید شود.

علل درد بیضه در نوجوانان

درد بیضه می‌تواند ناشی از عوامل مختلفی باشد. شایع‌ترین علل عبارتند از:

• پیچ‌خوردگی بیضه (تورشن بیضه): شایع‌ترین علت اورژانسی. در این حالت، بیضه روی طناب اسپرماتیک می‌پیچد و جریان خون قطع می‌شود. اگر در ۶-۸ ساعت درمان نشود، می‌تواند منجر به آسیب دائمی یا برداشتن بیضه (در تا ۴۲% موارد) شود.

• عفونت‌ها: مانند اپیدیدیمیت (التهاب لوله اپیدیدیم) یا اورکیت (التهاب بیضه). اغلب ناشی از باکتری‌هایی مانند کلامیدیا یا سوزاک در نوجوانان فعال جنسی، یا ویروس اوریون در کودکان کوچکتر.

• ضربه و آسیب: شایع در ورزش‌های تماسی. می‌تواند باعث کبودی، تورم یا حتی پارگی بیضه شود.

• واریکوسل، هیدروسل و اسپرماتوسل: بزرگ شدن وریدها (واریکوسل)، تجمع مایع (هیدروسل) یا کیست پر از مایع (اسپرماتوسل) که باعث درد مزمن می‌شود.

• سایر علل: فتق اینگوینال (بیرون‌زدگی روده از عضلات کشاله ران)، سنگ کلیه (درد ارجاعی به بیضه)، تومور بیضه (نادر اما جدی)، یا دردهای مرتبط با رشد در بلوغ.

در موارد نادر، درد ممکن است از مشکلات دیگری مانند عفونت‌های ادراری یا التهاب پروستات ناشی شود.

درد بیضه در بلوغ گاهی طبیعی و گذرا است اما باید بررسی شود

عوامل خطر

برخی عوامل خطر ابتلا به درد بیضه، به‌ویژه پیچ‌خوردگی، را افزایش می‌دهند:

• سن: بیشترین شیوع در ۱۲-۱۸ سالگی به دلیل رشد سریع در بلوغ.

• سابقه خانوادگی: اگر یکی از اعضای خانواده سابقه تورشن داشته باشد.

• فعالیت‌های ورزشی: ضربه‌های مکرر بدون محافظ.

• رابطه جنسی محافظت‌نشده: افزایش خطر عفونت‌های مقاربتی.

• ناهنجاری‌های آناتومیک: مانند بیضه‌های متحرک یا عفونت‌های قبلی.

• فصل و فعالیت: اغلب در زمستان یا هنگام خواب رخ می‌دهد.

طبق مطالعات، پسران پس از ۲۵ سالگی کمتر در معرض خطر هستند، اما نوجوانان باید آگاه باشند.

تشخیص درد بیضه در نوجوانان

تشخیص سریع کلیدی است. فرآیند معمول شامل:

• شرح حال و معاینه فیزیکی: پزشک علائم را بررسی و ناحیه تناسلی و شکم را معاینه می‌کند.

• سونوگرافی دوپلر: بهترین روش برای بررسی جریان خون و تشخیص تورشن، عفونت یا تومور.

• آزمایش‌های آزمایشگاهی: آزمایش ادرار برای عفونت، آزمایش خون برای التهاب، و کشت ترشحات اگر لازم باشد.

• تصویربرداری دیگر: مانند سونوگرافی کلیه برای سنگ کلیه یا اسکن هسته‌ای در موارد پیچیده.

در موارد مشکوک به تورشن، گاهی بدون تصویربرداری مستقیم به جراحی می‌روند تا زمان از دست نرود. تشخیص زودهنگام می‌تواند نرخ موفقیت درمان را به ۹۰% برساند.

هر درد بیضه ناگهانی در نوجوانان نیاز به ارزیابی فوری پزشکی دارد

آیا پیچ‌خوردگی بیضه خودبه‌خود برطرف می‌شود؟

به ندرت، در موارد متناوب، بیضه ممکن است خودبه‌خود باز شود و درد کاهش یابد. اما این موقتی است و خطر آسیب دائمی وجود دارد. بنابراین، هرگز منتظر نمانید و فوراً به پزشک مراجعه کنید.

درمان درد بیضه در نوجوانان

درمان بر اساس علت متفاوت است و اغلب نیاز به مداخله سریع دارد:

• جراحی اورژانسی: برای تورشن، شامل باز کردن پیچ‌خوردگی و اورکیوپکسی (ثابت کردن بیضه‌ها به دیواره کیسه بیضه) برای جلوگیری از تکرار. معمولاً هر دو بیضه ثابت می‌شوند.

• آنتی‌بیوتیک‌ها: برای عفونت‌ها، دوره ۱۰-۱۴ روزه (مانند داکسی‌سایکلین).

• مسکن‌ها و ضدالتهاب‌ها: ایبوپروفن یا استامینوفن برای درد خفیف، همراه با استراحت و کیسه یخ.

• درمان حمایتی: برای واریکوسل یا هیدروسل، ممکن است جراحی اصلاحی لازم باشد.

• درمان مشکلات زمینه‌ای: مانند لیتوتریپسی برای سنگ کلیه یا شیمی‌درمانی برای تومور.

در موارد شدید، اگر بیضه آسیب ببیند، ممکن است برداشته شود، اما بیضه باقی‌مانده می‌تواند عملکرد هورمونی و باروری را حفظ کند. ایمپلنت‌های مصنوعی برای زیبایی قابل استفاده است.

عفونت‌هایی مانند اپیدیدیمیت یا اورکیت باعث درد تدریجی و تورم می‌شوند

راهکارهای پیشگیری و کنترل درد

پیشگیری بهتر از درمان است:

• واکسیناسیون: علیه اوریون برای جلوگیری از اورکیت ویروسی.

• محافظت در ورزش: استفاده از کاپ محافظ بیضه.

• بهداشت جنسی: استفاده از کاندوم برای جلوگیری از عفونت‌های مقاربتی.

• خودآزمایی ماهانه: نوجوانان باید بیضه‌ها را برای توده یا تغییرات بررسی کنند (با راهنمایی پزشک).

• آموزش: والدین باید نوجوانان را تشویق به گزارش درد بدون خجالت کنند.

نقش والدین در مسائل جنسی و سلامت نوجوانان

والدین نقش کلیدی دارند. صحبت باز درباره تغییرات بلوغ، آناتومی تناسلی و اهمیت گزارش درد می‌تواند حیاتی باشد. تأکید کنید که درد بیضه خجالت‌آور نیست و بخشی از رشد طبیعی است. اگر نوجوان درد دارد، فوراً به اورژانس بروید.

درد بیضه با تب و لرز اغلب نشانه عفونت جدی است

سوالات متداول 

1. درد بیضه در نوجوانان خطرناک است یا طبیعی؟

نه همیشه خطرناک، اما باید جدی گرفته شود. درد خفیف و گذرا ممکن است از رشد (دردهای بلوغ) یا فشار عضلانی باشد، اما درد ناگهانی شدید اغلب نشانه پیچ‌خوردگی بیضه (تورشن) است که اورژانسی است و اگر ظرف ۶ ساعت درمان نشود، می‌تواند منجر به از دست دادن بیضه شود.

2. چه زمانی باید فوری به اورژانس برویم؟

• درد ناگهانی و شدید (مثل ضربه شدید)

• همراه با تهوع، استفراغ، تورم، قرمزی یا بالا رفتن بیضه

• درد همراه تب، لرز یا خون در ادرار

• درمان در ۶ ساعت اول تا ۹۰٪ موفقیت دارد؛ بعد از ۲۴ ساعت شانس نجات بیضه به شدت کاهش می‌یابد.

3. آیا درد بیضه در نوجوانان می‌تواند از بلوغ یا رشد باشد؟

بله، گاهی به آن "دردهای رشد" یا "دردهای بلوغ" می‌گویند. درد خفیف، متناوب و بدون تورم معمولاً بی‌خطر است، اما پزشک باید بررسی کند تا علل جدی رد شود.

3.  پیچ‌خوردگی بیضه (تورشن) خودبه‌خود خوب می‌شود؟

به ندرت (در موارد متناوب یا جزئی) ممکن است بیضه خودش باز شود و درد کم شود، اما این موقتی است و خطر آسیب دائمی وجود دارد. هرگز منتظر نمانید؛ همیشه نیاز به بررسی پزشکی دارد.

4. درد بیضه سمت چپ شایع‌تر است یا راست؟

هر دو ممکن است، اما درد سمت چپ اغلب با واریکوسل (واریس بیضه) مرتبط است که در نوجوانان شایع است. درد ناگهانی شدید در هر طرف می‌تواند تورشن باشد. تفاوت راست و چپ معمولاً مهم نیست مگر در علل خاص (مثل سنگ کلیه ارجاعی).

5. آیا ضربه به بیضه در ورزش باعث از دست دادن بیضه می‌شود؟

معمولاً نه. ضربه خفیف باعث درد موقت، کبودی یا تورم می‌شود و با استراحت و یخ خوب می‌شود. اما ضربه شدید می‌تواند باعث پارگی بیضه یا هماتوسل شود که نیاز به جراحی دارد. همیشه از محافظ (کاپ) در ورزش استفاده کنید.

6. درد بیضه در نوجوانان با عفونت چه ارتباطی دارد؟

عفونت‌هایی مثل اپیدیدیمیت (التهاب لوله پشت بیضه) یا اورکیت (التهاب بیضه) شایع هستند؛ اغلب از باکتری (کلامیدیا، سوزاک در فعالان جنسی) یا ویروس اوریون. معمولاً با تورم، تب و درد تدریجی همراه است و با آنتی‌بیوتیک درمان می‌شود.

نتیجه‌گیری

درد بیضه در نوجوانان نباید نادیده گرفته شود، زیرا می‌تواند از یک مشکل ساده تا اورژانسی جدی باشد. با آگاهی از علائم، علل و درمان، می‌توان از عوارض جلوگیری کرد. اگر علائمی مشاهده شد، فوراً به پزشک مراجعه کنید. درمان زودهنگام کلید موفقیت است. 

گردآوری:بخش سلامت بیتوته