هوش مصنوعی در میان ستارگان؛ چرا ایلان ماسک xAI را با اسپیس‌ایکس ادغام کرد؟

هفته گذشته «ایلان ماسک» استارتاپ هوش مصنوعی xAI خود را با شرکت اسپیس‌ایکس ادغام کرد که ارزش مجموع آنها را به رقم فوق‌العاده ۱.۲۵ تریلیون دلار رساند. ماسک این اقدام را گامی برای «گسترش نور آگاهی به ستارگان» می‌داند، اما اگر این شعار شاعرانه را نادیده بگیرم و به پشت پرده برویم، می‌بینیم که انبوهی از نیازهای مالی، مسائل مربوط به محدودیت انرژی و جاه‌طلبی این مرد ۵۴ ساله وجود دارد. درحالی‌که وال‌استریت برای عرضه اولیه سهام این ابرشرکت در ماه ژوئن (هم‌زمان با تولد ماسک) آماده می‌شود، تحلیلگران و سهامداران با تردید به این پرسش می‌نگرند که آیا ترکیب راکت‌‌ها با الگوریتم‌های هوش مصنوعی، یک ایده شاهکار است یا صرفاً ترفندی برای ترازکردن حساب‌های مالی خواهد بود؟

ماسک استدلال می‌کند که شرکت‌های هوش مصنوعی به‌زودی با بحران انرژی مواجه خواهند شد، زیرا دیتاسنترهای زمینی فشار زیادی به شبکه‌های برق وارد می‌کنند. راه‌حل پیشنهادی او انتقال «سیستم عصبی مرکزی» هوش مصنوعی به مدار زمین است. با فرستادن میلیون‌ها ماهواره و ایجاد دیتاسنترهای خورشیدی در فضا می‌توان به منبع انرژی بی‌پایان دست یافت و از محدودیت‌های زمینی رها شد.

کارشناسانی مانند «جولی مک‌کن» و «متیو سانتر» از امپریال کالج لندن، اگرچه این ایده را برای آینده محتمل می‌دانند، اما می‌گویند نباید از چالش‌های فنی آن غافل شد.

برای تحقق رؤیای ماسک ماهواره‌های فعلی کافی نیستند و به یک «کامپیوتر توزیع‌شده در مقیاس سیاره‌ای» نیاز داریم. چالش‌هایی نظیر تشعشعات خورشیدی مخرب و غیرممکن‌بودن تعمیر فیزیکی سرورها در فضا، موانعی جدی هستند. برخلاف زمین که قطعات خراب به‌سرعت تعویض می‌شوند، در فضا چنین امکانی وجود ندارد. با این وجود، ماسک وعده داده که این ادغام می‌تواند سالانه ۱۰۰ گیگاوات ظرفیت محاسباتی به مدار اضافه کند؛ رقمی که تقریباً دو برابر کل ظرفیت فعلی دیتاسنترهای جهان است.

آیا ادغام با اسپیس‌ایکس راه نجات مالی xAI بود؟

واقعیت این است که xAI در نبرد با غول‌هایی مانند گوگل، مایکروسافت و متا وارد میدانی نابرابر شده است. این رقبای قدرتمند از درآمدهای بزرگ کسب‌وکارهای قدیمی خود برای تأمین هزینه‌های هنگفت زیرساخت‌های هوش مصنوعی استفاده می‌کنند. در مقابل، استارتاپ ماسک که سال گذشته ۱۳ میلیارد دلار سرمایه صرف کرد، فاقد چنین پشتوانه مالی پایداری بود.

«راس گربر»، از سرمایه‌گذاران شناخته‌شده تسلا و اسپیس‌ایکس، معتقد است که این ادغام یک حرکت استراتژیک مالی است. اسپیس‌ایکس به دلیل موفقیت‌هایش برای سرمایه‌گذاران جذابیت فوق‌العاده‌ای دارد و ادغام این دو شرکت، دسترسی xAI را به منابع مالی و اعتماد سرمایه‌گذاران تضمین می‌کند. در حقیقت، ماسک با این کار از اعتبار و ثبات اسپیس‌ایکس برای زنده نگه‌داشتن رؤیای هوش مصنوعی خود خرج می‌کند.

نگرش سهام‌داران به این ادغام نیز دوگانه بوده است؛ برخی نگران پیچیدگی‌های مالی هستند و برخی آن را خلق یک ابرقدرت تکنولوژی می‌دانند.

کسب‌وکارهای اسپیس‌ایکس (پرتاب راکت و اینترنت استارلینک) مدل درآمدی شفاف و سودآوری دارند (حدود ۸ میلیارد دلار سود در سال گذشته میلادی). اما ورود xAI به این معادله، شفافیت مالی را از بین می‌برد. «مایکل سوبل»، رئیس Scenic، هشدار می‌دهد که اضافه‌کردن شرکتی با نرخ مصرف سرمایه بالا به اسپیس‌ایکس، پروفایل مالی شرکت را یک‌شبه تغییر می‌دهد و سرمایه‌گذاران را مجبور می‌کند تا ارزیابی‌های خود را بازبینی کنند.

اما از نگاه سرمایه‌گذاران بلندمدت، داستان متفاوت است. آنها معتقدند این معامله «پیشرفته‌ترین مغز هوش مصنوعی» (xAI) را روی «پیشرفته‌ترین بدن سخت‌افزاری» (اسپیس‌ایکس) سوار می‌کند. نتیجه نهایی، یک موجودیت ۱.۲۵ تریلیون دلاری است که کل زنجیره ارزش فناوری، از زیرساخت‌های مداری تا نرم‌افزارهای پیشرفته را در کنترل خود دارد.

آیا تسلا نیز ادغام خواهد شد؟

بسیاری از تحلیلگران بر این باورند که هدف نهایی ماسک، تجمیع تمام شرکت‌هایش زیر یک سقف واحد است. ماسک هم‌اکنون ۴۴ درصد از شرکت جدید اسپیس ایکس و ۱۷ درصد از سهام تسلا را در اختیار دارد. تحلیلگران شرکت Wedbush معتقدند که اشتهای ماسک برای کنترل تمام اکوسیستم هوش مصنوعی، درنهایت به ادغام اسپیس‌ایکس و تسلا منجر خواهد شد.

چنین ادغامی می‌تواند «جام مقدس» تکنولوژی را شکل دهد: شرکتی که انرژی، حمل‌ونقل، فضا و هوش مصنوعی را یکجا ارائه می‌دهد. برخی تحلیل‌گران با اشاره به ارزش بازار مشابه دو شرکت، معتقدند که زمان برای خلق یک ابرشرکت چند تریلیون دلاری فرارسیده و باتوجه به جاه‌طلبی ایلان ماسک، شاید بتوان وقوع این اتفاق را قطعی دانست.