سه شنبه 14 بهمن 1404
Tuesday, 03 February 2026
سومین نشست از سلسله میزگردهای تخصصی «کنکاش» توسط روابط عمومی اتاق تهران با موضوع بررسی موانع و ظرفیتهای اقتصاد دیجیتال برگزار شد. در این جلسه اعضای هیئترئیسه و کمیسیونهای تخصصی اتاق تهران ضمن انتقاد از نگاه امنیتی به این حوزه، اقتصاد دیجیتال را پنجرهای از فرصتها برای حل چالشهای مزمن کشور توصیف کردند و نسبت به خسارتهای سنگین قطعی اینترنت و فرار سرمایه هشدار دادند.
«مازیار نوربخش»، رئیس کمیسیون تحول، نوآوری و بهرهوری اتاق تهران، در این نشست به هزینههای سنگین اختلالات اینترنتی اشاره کرد و گفت برآوردها نشان میدهد در بازهای که ارتباطات قطع بود، هزینه فرصت از دسترفته روزانه رقمی بین ۳.۵ تا ۵.۲ هزار میلیارد تومان بوده است. این خسارت تنها محدود به کسبوکارهای آنلاین نیست و دامنگیر فعالان حوزههای تولید، واردات و صادرات نیز شده است.
او این گونه ادامه میدهد:
ما در اتاق شاهد بودیم که بسیاری از اعضا که در حوزههای تولیدی، واردات، صادرات و سایر فعالیتهای اقتصادی نیز فعال هستند، با مشکلات جدی مواجه شدهاند. البته این اتفاق در مقاطع و بهواسطه رخدادهای مختلف تکرار شده است؛ این تکرار، بهتدریج در حال تبدیل شدن به یک رویه است؛ رویهای که به کاهش اعتماد سرمایهگذاران منجر میشود
«شهاب جوانمردی»، عضو هیئترئیسه اتاق تهران، نیز در تحلیل وضعیت موجود به سهم اندک اقتصاد دیجیتال از تولید ناخالص داخلی (GDP) پرداخت. طبق توضیحات جوانمردی، سهم اقتصاد دیجیتال در ایران حدود ۵ درصد است، در حالی که میانگین جهانی این رقم به ۱۵ درصد میرسد و کشورهای منطقه سهمی بیش از ۱۰ درصد را هدفگذاری کردهاند.
جوانمردی یکی از موانع اصلی توسعه را درهمتنیدگی این حوزه با مسائل امنیتی دانست. به گفته عضو هیئترئیسه اتاق تهران، اقتصاد دیجیتال اغلب بهعنوان بخشی وارداتی تلقی میشود و به دلیل ماهیت آن، همواره زیر ذرهبین نگرشهای امنیتی قرار داشته است. این نگاه باعث شده تا سرمایهگذاران به دلیل ریسکهای بالا و نهیهای مستقیم و غیرمستقیم، از ورود جدی به این عرصه خودداری کنند.
او همچنین بر لزوم تدوین یک «مدل مرجع» تاکید کرد تا مشخص شود دیجیتالیسازی چگونه میتواند به حل مسائل اساسی کشور نظیر بحران آب، انرژی و سلامت کمک کند. جوانمردی معتقد است تا زمانی که این مفاهمه با حاکمیت شکل نگیرد و نگاهها از زاویه تهدید به فرصت تغییر نکند، توسعه واقعی رخ نخواهد داد.
«فرزین فردیس»، دیگر عضو هیئترئیسه اتاق تهران، در بخش دیگری از این میزگرد به موضوع خروج منابع مالی از چرخه اقتصاد دیجیتال پرداخت. فردیس توضیح داد که اپراتورها طی سالهای گذشته مبالغ کلانی را به عنوان حقالسهم و مجوز به دولت پرداخت کردهاند که ارزش دلاری آن در زمان پرداخت بین ۱۰ تا ۲۰ میلیارد دلار برآورد میشود. این منابع به جای بازگشت به چرخه توسعه زیرساخت، صرف هزینههای جاری دولت شده است و در نتیجه اپراتورها توان لازم برای نوسازی تکنولوژی و سرمایهگذاری جدید را از دست دادهاند.
نوربخش نیز با تایید این موضوع، ادامه داد: در این سالها، بخشخصوصی از جمله اپراتورها و سایر بخشها آنچنان ضعیف شدهاند که توان سرمایهگذاری در این حوزهها را ندارند. اگر دولت بخواهد در این زمینه نیز ورود کند، همان چرخه معیوب دخالت و استفاده از منابع تکرار خواهد شد. بنابراین این موضوع یک مسئله چندوجهی است.
او همچنین وضعیت زیرساختهای دیجیتال کشور را نیازمند بازسازی فوری دانست و تاکید کرد که با ظهور هوش مصنوعی، نیاز به توسعه زیرساختها دوچندان شده است. او پیشبینیناپذیری اقتصاد و نوسانات نرخ ارز را از عوامل اصلی کاهش تمایل بخش خصوصی به سرمایهگذاری در این بخش عنوان کرد.
بخش دیگری از این گفتگو به بحران نیروی انسانی اختصاص داشت. رئیس کمیسیون تحول اتاق تهران سیستم آموزشی کشور را تئوریمحور و فاقد مهارتآموزی لازم دانست. نوربخش تصریح کرد که فارغالتحصیلان دانشگاهی برای ورود به بازار کار نیازمند آموزش مجدد هستند و نظام آموزشی باید از سطوح پایه مورد بازنگری قرار گیرد.
جوانمردی نیز در تکمیل این بحث پیشنهاد کرد که بنگاههای اقتصادی باید رویکرد «شرکت بهعنوان دانشگاه» را در پیش بگیرند و با بهرهگیری از ابزارهای هوش مصنوعی، فرآیند آموزش و مهارتافزایی نیروهای انسانی را از سنین پایینتر و در محیط کار دنبال کنند.او توضیح داد:
باید این فرض را داشته باشیم که بچهها را از یک سن مشخص، برای مثال از پایان دوره متوسطه اول، وارد فرآیند آموزش شوند. همزمان باید آموزشهای کلاسیک و رسمی را با ابزارهای جدید تسهیل کرد؛ به این معنا که کارآموزی جدی انگاشته شود و علاوه بر فراهم کردن فرصت کار و بهرهوری برای این افراد، حداکثر تطبیقپذیری با نظام مدارک و مدارج تحصیلی کشور صورت گیرد.
