نقش کلیدی قطر و پاکستان در جلوگیری از جنگ فراگیر در منطقه چه بود؟

به گزارش اقتصادنیوز به نقل از ایلنا، خبرگزاری آسوشیتدپرس در گزارشی به نقل از سه مقام پاکستانی، چند مقام منطقه‌ای و یک دیپلمات آگاه، جزئیاتی از پشت‌پرده میانجیگری مشترک قطر و پاکستان میان تهران و واشنگتن را منتشر کرد؛ میانجیگری‌ای که به گفته این منابع، زمینه‌ساز توافق اخیر میان دو کشور و جلوگیری از گسترش تنش‌ها در منطقه شد.

بر اساس این گزارش، در ۱۱ ژوئن، همزمان با تبادل حملات محدود میان ایران و آمریکا، هواپیمای حامل هیأت میانجی قطری در فرودگاه تهران متوقف شد و اعضای این هیأت تا ساعات پایانی شب در تلاش بودند از تشدید بحران و حرکت منطقه به سمت جنگی فراگیر جلوگیری کنند.

آسوشیتدپرس مدعی است در همان روز، دونالد ترامپ رئیس‌جمهور آمریکا، ایران را به انجام حمله‌ای گسترده تهدید کرده بود و در مقابل، میانجیگران منطقه‌ای تلاش کردند او را به ادامه مسیر دیپلماسی متقاعد کنند. به گفته یک منبع دیپلماتیک، شیخ تمیم بن حمد آل ثانی، امیر قطر، در گفت‌وگویی مستقیم با ترامپ از وی خواست از اجرای حمله صرف‌نظر کند؛ زیرا توافق میان دو طرف در آستانه نهایی شدن قرار داشت.

این گزارش می‌افزاید ترامپ در نهایت از اجرای حملات برنامه‌ریزی‌شده منصرف شد و چند روز بعد، تهران و واشنگتن به توافقی دست یافتند که بر اساس آن، تنگه هرمز بازگشایی شد، محدودیت‌های صادرات نفت ایران کاهش یافت و دو طرف برای آغاز مذاکرات درباره توافقی جامع‌تر پیرامون برنامه هسته‌ای ایران، مهلتی ۶۰ روزه تعیین کردند.

آسوشیتدپرس همچنین مدعی شد قطر که پیش‌تر در کنار عمان نقش میانجی میان ایران و آمریکا را برعهده داشت، پس از توقف حملات به کشورهای حاشیه خلیج فارس، بار دیگر به درخواست تهران و واشنگتن وارد روند میانجیگری شد.

در بخش دیگری از این گزارش، به نقش پاکستان در این مذاکرات اشاره شده است. به ادعای منابع آگاه، اسلام‌آباد به دلیل روابط مناسب با تهران و واشنگتن و هم‌مرزی با ایران، به یکی از کانال‌های اصلی انتقال پیام میان دو طرف تبدیل شد.

بر اساس این گزارش، ژنرال عاصم منیر، فرمانده ارتش پاکستان نیز به دلیل ارتباطات مستقیم با رئیس‌جمهور آمریکا، نقش مؤثری در پیشبرد تلاش‌های دیپلماتیک ایفا کرده است. همچنین تیم مذاکره‌کننده پاکستانی برای جلوگیری از افشای اطلاعات، از یک سامانه ارتباطی امن استفاده کرده و به اعضای این تیم درباره هرگونه درز اطلاعات هشدارهای جدی داده شده بود.

آسوشیتدپرس در ادامه مدعی شد ایران در جریان مذاکرات تمایل داشت بررسی موضوع ذخایر اورانیوم با غنای بالا به زمان دیگری موکول شود، اما میانجیگران تهران را متقاعد کردند بندی درباره کاهش این ذخایر در پیش‌نویس توافق گنجانده شود. به ادعای این گزارش، در مقابل، آمریکا نیز وعده کاهش بخشی از تحریم‌های نفتی و آزادسازی تدریجی دارایی‌های مسدودشده ایران را مطرح کرده است.