شیوع درد‌های اسکلتی، عضلانی در رانندگان ماشین‌های سنگین

به گزارش خبرگزاری صدا و سیما ، در تحقیق جدیدی که  محققان ایرانی انجام داده اند نشان می دهد، وضعیت ناراحتی‌های اسکلتی-عضلانی در میان اپراتور‌های ماشین‌ های سنگین بررسی شده است.

احمد مهری از گروه مهندسی بهداشت حرفه‌ای و ایمنی کار دانشکده بهداشت دانشگاه علوم پزشکی ایلام، با همکاری پژوهشگرانی از دانشکده علوم پزشکی اسفراین و دانشگاه علوم پزشکی همدان، مطالعه‌ای را درباره ارتباط بین مواجهه با ارتعاش تمام بدن و ناراحتی‌های اسکلتی-عضلانی در اپراتور‌های ماشین‌های عمرانی انجام داده‌اند.

 این پژوهش با تمرکز بر بررسی میزان لرزش دریافتی توسط بدن اپراتور‌ها و ارتباط آن با بروز درد و ناراحتی در بخش‌های مختلف بدن طراحی و اجرا شده است.

مطالعه فوق روی ۱۵۰ اپراتور ماشین‌ های عمرانی انجام شد. برای سنجش میزان ناراحتی‌های اسکلتی-عضلانی از پرسش‌نامه استاندارد استفاده شد که شدت و محل درد را در نواحی مختلف بدن ارزیابی می‌کند.

همچنین برای اندازه‌گیری میزان ارتعاش منتقل‌شده به بدن از دستگاه مخصوص موسوم به SV ۱۰۶ D و بر اساس استاندارد ISO ۲۶۳۱ استفاده شد. داده‌های جمع‌آوری‌شده سپس با روش‌های آماری مختلف تحلیل شدند تا رابطه بین شدت ارتعاش، سن، سابقه کاری و میزان ناراحتی مشخص شود.

نتایج این بررسی‌ها که در «مجله مهندسی بهداشت حرفه‌ای» وابسته به دانشگاه علوم پزشکی همدان منتشر شده‌اند، نشان دادند میانگین شتاب ارتعاش اندازه‌گیری‌شده کمتر از حد مجاز تعیین‌شده برای یک شیفت کاری هشت‌ساعته بود.

با این حال، بیش از ۶۵ درصد از افراد شرکت‌کننده ناراحتی در سطح متوسط و ۲ درصد ناراحتی در سطح شدید را گزارش کردند.

بیشترین میزان ناراحتی مربوط به نواحی گردن، کمر و شانه‌ها بود. همچنین بین شدت ارتعاش تمام بدن و میزان ناراحتی‌های اسکلتی-عضلانی ارتباط مثبت و معناداری مشاهده شد. این یعنی با افزایش میزان ارتعاش، شدت ناراحتی نیز بیشتر می‌شود.

تحلیل‌ها نشان دادند که ارتعاش تمام بدن به تنهایی حدود ۲۸ درصد از تغییرات مربوط به امتیاز ناراحتی‌های اسکلتی-عضلانی را توضیح می‌دهد. زمانی که عواملی مانند سابقه کار و سن نیز به مدل اضافه شدند، این میزان به ۴۲ درصد افزایش یافت. این یافته‌ها بیانگر آن است که علاوه بر شدت ارتعاش، مدت زمان مواجهه و افزایش سن نیز در بروز این مشکلات نقش دارند.

بر اساس جمع‌بندی پژوهشگران، حتی اگر میزان ارتعاش کمتر از حدود مجاز استاندارد باشد، در صورت تداوم و همراهی با شرایط نامناسب ارگونومیکی می‌تواند به بروز ناراحتی‌های قابل توجه منجر شود. ارگونومی به معنای تطبیق شرایط کار با ویژگی‌های جسمی انسان است؛ برای مثال طراحی مناسب صندلی، تنظیم ارتفاع تجهیزات یا کاهش زمان مواجهه با عوامل زیان‌آور. نتایج این مطالعه نشان می‌دهند که تنها تکیه بر رعایت حدود مجاز کافی نیست و باید به شرایط کلی کار نیز توجه شود.

بر این اساس پژوهشگران پیشنهاد می‌کنند اقداماتی مانند بهبود طراحی صندلی ماشین‌آلات، استفاده از سیستم‌های کاهنده ارتعاش، کاهش زمان کار مداوم با تجهیزات لرزان، آموزش اصول ارگونومی به اپراتور‌ها و انجام پایش‌های دوره‌ای سلامت اجرا شود. این اقدامات می‌توانند به کاهش درد‌های عضلانی و مفصلی و در نهایت افزایش کیفیت زندگی و بهره‌وری شغلی اپراتور‌ها کمک کنند.