چک لیست کامل وسایل ضروری زمان جنگ: آماده بمانید تا زنده بمانید!

چک لیست وسایل ضروری زمان جنگ

در شرایط جنگی که ممکن است با قطعی طولانی‌مدت برق، آب، گاز، اینترنت، تلفن همراه، فروشگاه‌ها و خدمات اورژانسی همراه باشد، داشتن چک‌لیست کامل وسایل ضروری برای ماندن در خانه (نه فقط فرار) بسیار حیاتی است. هدف این است که خانواده بتوانید حداقل ۱۴–۳۰ روز (ترجیحاً بیشتر) بدون نیاز به خروج از خانه دوام بیاورید.

این چک‌لیست بر اساس تجربیات واقعی جنگ‌های اخیر (اوکراین، خاورمیانه، ...) و توصیه‌های دفاع مدنی تنظیم شده و برای خانه/آپارتمان در ایران بهینه‌سازی شده است.

لوازم ضروری در زمان جنگ

دسته‌بندی چک‌لیست وسایل ضروری برای ماندن در خانه  

۱. آب (اولویت مطلق – بدون آب ۳–۴ روز بیشتر دوام نمی‌آورید)

حداقل ۴ لیتر آب آشامیدنی به ازای هر نفر در روز → برای ۱۴ روز ≈ ۵۶ لیتر/نفر (ترجیحاً ۳۰ روز ≈ ۱۲۰ لیتر/نفر)

بطری‌های ۱.۵ لیتری یا گالن‌های ۲۰ لیتری تمیز و درب‌دار

قرص تصفیه آب (Chlorine Dioxide یا Aquatabs) یا محلول هیپوکلریت سدیم ۲.۵% (هر ۱۰ قطره در ۱ لیتر – ۳۰ دقیقه صبر)

ظرف‌های بزرگ پلاستیکی تمیز برای ذخیره آب فنی (شستشو، توالت)

قابلمه بزرگ برای جوشاندن آب (اگر گاز یا کپسول باشد)

۲. غذا (حداقل ۲۰۰۰–۲۵۰۰ کالری روزانه به ازای هر نفر)

در شرایط جنگی یا بحران طولانی‌مدت که ممکن است دسترسی به فروشگاه‌ها، برق و یخچال قطع شود، باید روی غذاهای ماندگار، پرکالری و بدون نیاز به پخت پیچیده تمرکز کنید. هدف این است که هر نفر روزانه حداقل ۲۰۰۰ تا ۲۵۰۰ کالری دریافت کند تا انرژی لازم برای بدن (به‌خصوص در استرس و فعالیت‌های احتمالی) تأمین شود.

کیف اضطراری جنگ یا کیف نجات جنگ

این لیست بر اساس تجربیات واقعی بحران‌ها و توصیه‌های عملی تنظیم شده و برای خانواده‌های ایرانی بهینه است:

غلات و کربوهیدرات‌های اصلی (منبع اصلی انرژی و سیرکنندگی)

برنج سفید (بهترین گزینه برای ماندگاری و کالری بالا – حداقل ۵ تا ۱۰ کیلوگرم به ازای هر نفر برای ۱۴–۳۰ روز)

ماکارونی (ساده و سریع‌پز – چند کیلوگرم)

بلغور گندم یا جو دوسر پرک (برای صبحانه یا سوپ سریع)

نان خشک، لواش خشک، بیسکویت ساده یا کراکر (بدون خامه یا مواد فاسدشدنی – چند بسته بزرگ)

منابع پروتئین (برای جلوگیری از ضعف عضلانی و حفظ سلامتی)

حبوبات خشک مانند عدس، لوبیا چیتی، لوبیا قرمز، نخود (۳ تا ۶ کیلوگرم به ازای هر نفر – پروتئین گیاهی عالی و ماندگار)

کنسرو تن ماهی (در روغن یا آب‌نمک – منبع پروتئین و امگا-۳ – حداقل ۱۵–۳۰ قوطی خانوادگی)

کنسرو لوبیا، نخود، عدسی یا حبوبات مخلوط (بدون نیاز به پخت طولانی)

کنسرو مرغ یا گوشت (اگر در دسترس بود – گزینه خوب پروتئینی)

کره بادام‌زمینی یا ارده (چربی و پروتئین بالا – انرژی‌زا و حجم کم)

کنسروهای سبزیجات و آماده (برای ویتامین و تنوع طعم)

کنسرو ذرت، نخودفرنگی، لوبیا سبز

رب گوجه‌فرنگی یا گوجه‌فرنگی کنسروی

خورش‌های آماده مانند قورمه‌سبزی، قیمه، خورشت کرفس (در قوطی – برای روحیه و طعم آشنا)

سوپ‌های آماده خشک یا کنسروی

چربی‌ها و انرژی سریع (ضروری برای کالری متراکم)

روغن مایع یا روغن جامد (۳ تا ۵ لیتر – برای پخت یا مصرف خام روی نان)

آجیل و خشکبار مانند بادام، پسته، گردو، بادام‌زمینی، کشمش، خرما، انجیر خشک (۲ تا ۵ کیلوگرم – انرژی فوری و چربی سالم)

شیرین‌کننده‌ها و انرژی‌دهنده‌های روانی

شکر، قند، نبات یا عسل (۲ تا ۴ کیلوگرم – برای چای، انرژی سریع و بهبود روحیه)

شکلات تلخ یا میله‌های انرژی (اختیاری اما خیلی مفید برای استرس)

لبنیات ماندگار

شیر خشک (۱ تا ۳ قوطی بزرگ – مخصوص چای، کودکان یا بزرگسالان)

شیر UHT طولانی‌مدت (اگر تاریخ انقضای خوب داشته باشد)

چاشنی‌ها و افزودنی‌های ضروری (برای جلوگیری از بی‌اشتهایی)

نمک، فلفل، زردچوبه، دارچین و ادویه‌های اصلی دیگر

چای کیسه‌ای یا قهوه فوری (برای آرامش و روتین روزانه)

نکات کلیدی برای تأمین ۲۰۰۰–۲۵۰۰ کالری روزانه  

پایه روزانه: حدود ۲۰۰–۳۰۰ گرم برنج یا ماکارونی پخته + ۱۰۰–۱۵۰ گرم حبوبات + ۱–۲ قوطی کنسرو پروتئینی یا سبزی + روغن + آجیل/خرما + چای شیرین.

اگر پخت ممکن نبود: نان خشک + کره بادام‌زمینی + خرما + آجیل + کنسرو تن ماهی + عسل.

برای کودکان و سالمندان: شیر خشک، خرما، بیسکویت، کنسروهای نرم‌تر اولویت داشته باشد.

هر ۴–۶ ماه یک‌بار چرخه مصرف کنید: بخشی را بخورید و جایگزین تازه بخرید تا تاریخ انقضا نگذرد.

اگر خانواده‌تان شرایط خاصی دارد (مثلاً کودک کوچک، بیماری دیابت، گیاه‌خواری یا حساسیت غذایی)، بگویید تا لیست را دقیق‌تر تنظیم کنم.

این مقدار غذا برای حداقل ۲–۴ هفته دوام می‌آورد و می‌تواند با کمی برنامه‌ریزی تا چند ماه هم کش بیاید. آمادگی در غذا = آرامش بیشتر در بحران.

۳. روشنایی و انرژی

چراغ قوه LED + هدلایت (ترجیحاً ۲–۳ عدد) + باتری اضافی (AA و AAA زیاد)

پاوربانک ظرفیت بالا (۲۰٬۰۰۰–۵۰٬۰۰۰ میلی‌آمپر) + شارژر خورشیدی کوچک (اختیاری اما عالی)

شمع + فندک/کبریت ضدآب (در ظرف دربسته)

رادیو باتری‌خور یا رادیو دست‌گردان ( crank radio) – خیلی مهم برای اخبار

باتری قلمی و نیم‌قلمی اضافه (۵۰–۱۰۰ عدد)

کپسول گاز کوچک + اجاق مسافرتی (برای پخت در صورت قطع کامل گاز شهری)

وسایل ضروری جنگ در خانه

۴. کمک‌های اولیه و داروها (جعبه بزرگ و کامل)

ضروری‌ترین داروها:

استامینوفن / ایبوپروفن / مفنامیک اسید

آنتی‌هیستامین (آلرژی، گزیدگی)

ضداسهال (لoperamide)

ضدتهوع / ضداستفراغ

شربت ضدسرفه / قرص سرماخوردگی

آنتی‌بیوتیک وسیع‌الطیف (در صورت دسترسی قانونی – آموکسی‌سیلین، آزیترومایسین)

قرص/شربت آرام‌بخش گیاهی یا شیمیایی خفیف (برای بی‌خوابی و اضطراب شدید)

داروهای شخصی مزمن (فشار خون، دیابت، تیروئید، قلب و ...) برای حداقل ۶۰–۹۰ روز

جعبه کمک اولیه کامل:

گاز استریل، بانداژ، چسب زخم، باند الاستیک

بتادین / سرم شستشو / الکل ۷۰٪

دستکش نیتریل/لاتکس

قیچی، پنس، دماسنج(تب سنج)

پماد سوختگی (سیلور سولفادیازین)

ماسک N95 یا FFP2 (حداقل ۱۰–۲۰ عدد)

۵. بهداشت و نظافت (جلوگیری از بیماری در شرایط بد)

دستمال مرطوب بزرگ (چند بسته)

صابون خشک یا مایع + شامپو کوچک

خمیردندان + مسواک + نخ دندان

نوار بهداشتی / تامپون / کاپ قاعدگی

پوشک بزرگسال (برای سالمندان یا اسهال شدید)

کیسه زباله بزرگ + طناب (برای توالت خشک در صورت قطع آب)

ژل ضدعفونی‌کننده دست (الکل ۷۰٪)

دماسنج + الکل برای ضدعفونی

۶. مدارک و پول

کپی لمینت‌شده مدارک (شناسنامه، کارت ملی، پاسپورت، کارت پایان خدمت، سند خانه، بیمه)

پول نقد (اسکناس‌های کوچک و متوسط – حداقل ۱۰–۲۰ میلیون تومان)

فلش مموری با عکس/اسکن مدارک + اطلاعات مهم

لیست تلفن‌های ضروری (خانواده، اقوام، اورژانس، هلال احمر) چاپ‌شده

۷. ایمنی و پناهگاه خانگی

چسب نواری پهن صنعتی + نایلون ضخیم (برای کیسه‌بندی پنجره‌ها در برابر ترکش و گردوغبار)

پتوی نجات (فضایی) + پتو معمولی گرم

ماسک تنفسی ساده + عینک ایمنی (در برابر گردوغبار و دود)

کپسول آتش‌نشانی کوچک

سوت اضطراری + چراغ چشمک‌زن

۸. وسایل کودکان، سالمندان و حیوانات خانگی

شیرخشک، شیشه، پوشک، دستمال مرطوب کودک

اسباب‌بازی کوچک، کتاب رنگ‌آمیزی، دفتر نقاشی

دارو و پوشک بزرگسال برای سالمندان

غذای خشک حیوان خانگی + ظرف آب

۹. آرامش روانی و سرگرمی (بسیار مهم – جنگ طولانی روحیه را می‌شکند)

کتاب، دفترچه یادداشت، خودکار

بازی‌های کارتی ساده (حیوانات، منچ، تخته‌نرد کوچک)

موزیک پلیر کوچک + هدفون + باتری

مدیتیشن/دعا/ذکر (هرچه آرامش‌بخش است)

سوالات متداول درباره چک لیست وسایل ضروری برای ماندن در خانه در زمان جنگ

۱. حداقل چند روز غذا و آب باید در خانه ذخیره کنیم؟

توصیه اصلی حداقل ۱۴ روز (ترجیحاً ۳۰ روز) ذخیره آب و غذا برای هر نفر است. برای آب حداقل ۴ لیتر در روز به ازای هر نفر (یعنی ۵۶ لیتر برای ۱۴ روز) و برای غذا مواد پرکالری و ماندگار مانند برنج، حبوبات، کنسرو و آجیل که بتوانید بدون یخچال و برق طولانی‌مدت نگهداری کنید.

۲. مهم‌ترین وسیله‌ای که نباید در چک لیست فراموش شود چیست؟

آب آشامیدنی در اولویت مطلق قرار دارد. بدون آب سالم، بدن فقط ۳–۴ روز دوام می‌آورد. بعد از آب، داروهای شخصی مزمن (فشار خون، دیابت و ...)، چراغ قوه با باتری اضافی و رادیو باتری‌خور یا دست‌گردان برای دریافت اخبار بسیار حیاتی هستند.

۳. اگر برق و گاز قطع شود چطور غذا بپزیم؟

بهتر است اجاق مسافرتی کوچک همراه با کپسول گاز کوچک ۱ کیلویی یا ۴۵۰ گرمی داشته باشید. همچنین می‌توانید از کنسروهای آماده که نیاز به پخت ندارند (تن ماهی، لوبیا کنسروی، خورشت آماده) و غذاهای خشک مثل نان خشک، بیسکویت، آجیل و خرما استفاده کنید تا نیازی به پخت نباشد.

۴. برای کودکان و سالمندان چه وسایل خاصی باید اضافه کنیم؟

برای کودکان: شیرخشک، شیشه شیر، پوشک، غذای کودک کنسروی یا پودر، اسباب‌بازی کوچک و کتاب رنگ‌آمیزی. برای سالمندان: پوشک بزرگسال، داروهای مزمن با مقدار بیشتر (حداقل ۶۰–۹۰ روز)، عصا یا واکر کوچک، و پتوی گرم اضافی. آرامش روانی آن‌ها با روتین ساده روزانه خیلی مهم است.

۵. آیا باید پول نقد در خانه نگه داریم و چقدر؟

بله، حتماً. در زمان قطع اینترنت، کارت‌خوان و بانکداری الکترونیکی، پول نقد (اسکناس‌های کوچک و متوسط) ضروری است. حداقل ۱۰ تا ۲۰ میلیون تومان (بسته به شرایط خانواده) به‌صورت پراکنده و در چند مکان امن نگهداری کنید تا در صورت نیاز سریع در دسترس باشد.

نکات نهایی و مهم

محل نگهداری: وسایل را در چند نقطه پخش کنید (آشپزخانه، اتاق امن، کمد ورودی) تا اگر بخشی آسیب دید، همه چیز از بین نرود.

چرخه مصرف: هر ۴–۶ ماه چک کنید، تاریخ انقضا را بررسی و مصرف/تعویض کنید.

تمرین: یک بار در ماه با خانواده «سناریوی ۷۲ ساعت قطع کامل» را شبیه‌سازی کنید.

اولویت‌بندی: اگر بودجه محدود است → آب > غذا پرکالری ماندگار > دارو شخصی > روشنایی و رادیو.

اگر خانواده‌تان شرایط خاصی دارد (بیماری خاص، نوزاد، سالمند، حیوان خانگی) بگویید تا چک‌لیست را دقیق‌تر شخصی‌سازی کنم.

امیدوارم هیچ‌وقت به این لیست نیاز پیدا نکنید، اما آمادگی = آرامش بیشتر.

گردآوری: بخش اسرارخانه داری بیتوته