۲۸ روز پس از پایان قطعی، اینترنت ایران در اوج اختلال و ناپایداری است

دیگر سال‌ها از زمانی می‌گذرد که می‌شد کیفیت اینترنت در ایران را بدون سنجش وضعیت فیلترشکن‌ها سنجید. حالا دیگر بسیاری از کاربران، اتصال آسان و پایدار وی‌پی‌ان‌ها را برابر با یک اینترنت خوب و باکیفیت می‌دانند. طی روزهای پس از ۶ بهمن که قطع سراسری اینترنت به پایان رسید اما وضعیت فیلترشکن‌ها بدتر از هر زمانی است. اینترنت ظاهراً وصل شده است اما حال خوشی ندارد.

به گزارش دیجیاتو، تجربه کاربران که کارشناسان اینترنت نیز آن را تایید می‌کند، نشان می‌دهد رفتار وی‌پی‌ان‌ها طی روزهای اخیر، بیشتر از هر زمانی غیر قابل پیش‌بینی است. هیچ تضمینی وجود ندارد فیلترشکنی که چند ساعت به شکل پایدار وصل می‌شود، فردای آن روز روی همان کار کند. برخی از کاربران می‌گویند فیلترشکن‌هایشان روی دستگاه‌ها مختلف و حتی در نواحی متفاوت یک شهر هم، رفتار مشابهی نشان نمی‌دهند.

مسئولان وزارت ارتباطات با اینکه تایید می‌کنند که اینترنت هنوز به وضعیت عادی بازنگشته است، اما می‌گویند که شیوه جدیدی از فیلترینگ در حال پیاده‌سازی نیست. با وجود این تایید‌ها و تکذیب‌ها، کاربران اینترنت در ایران، سخت‌ترین روزهای خود را در دورانی سپری می‌کنند که به اصطلاح «اینترنت» وصل است.

ترافیک اینترنت پس از ۲۱ بهمن سقوط کرده است

کارشناسان می‌گویند داده‌های رادار کلادفلر آینه تمام‌نمای وضعیت اینترنت در ایران نیست و همه اختلال‌های موجود را نشان نمی‌دهد اما همین رادار هم مشخص می‌کند اوضاع به قبل بازنگشته است.

بر اساس رادار کلادفلر، پس از ۲۱ بهمن ۱۴۰۴، ترافیک اینترنت کشور به شکل قابل توجهی سقوط کرد و به میزان حدود نصف روزهای قبل رسید. پس از پایان قطع اینترنت در ۶ بهمن‌ماه، وضعیت همچنان بدتر از گذشته بود اما آنطور که کلادفلر می‌گوید، اختلال‌ها با همان شدت ادامه پیدا نکرد و بیشتر از قبل شد.

اینترنت هست اما بد است

محمدحسین که در حوزه تکنولوژی فعالیت می‌کند و نسبت به عموم کاربران، دانش فنی بالاتری دارد هم از این وضعیت خسته شده است. او می‌گوید: «آنقدر سایت‌های زیادی وایست‌لیست شده‌اند و فیلترینگ شدید است، که نمی‌شود کیفیت اینترنت را جدای از کیفیت فیلترشکن‌ها دانست. اینترنت قطع نیست اما مشکل دقیقاً مربوط به کیفیت اتصال فاجعه‌بار است.»

او در مورد غیر قابل پیش‌بینی بودن رفتار وی‌پی‌ان‌ها توضیح می‌دهد: «بارها حین استفاده از یک وی‌پی‌ان می‌بینید که بدون دلیل مشخصی اتصال قطع شده است. اپراتورها رفتار یکسانی ندارند و این آزاردهنده‌ترین اتفاقی است که با آن درگیر هستیم. طی یک هفته اخیر اوضاع بدتر هم شده است.»

محمدحسین ادامه می‌دهد: «من فکر می‌کنم این نوع آزاردهندگی خیلی بدتر از زمانی است که اینترنت قطع بود. در آن دوره باید دائما تست می‌کردیم که اینترنت وصل شده است یا خیر. الان همه وصل می‌شوند اما کیفیت و پایداری اتصال به شدت نامطلوب است و از این اپراتور به آن اپراتور زمین تا آسمان فرق دارد.»

او توضیح می‌دهد که چطور رفتار متفاوت اپراتورها در مواجهه با وی‌پی‌ان‌ها وضعیت، شرایط را سخت کرده است: «مشکل دیگر این است که اختلال روی بعضی از اپراتورها، به خصوص اپراتورهای ثابت خیلی شدیدتر است. افراد برای استفاده از اینترنت ثابت معمولا از قبل هزینه کرده‌اند و ممکن است پلن‌های چندماهه خریده باشند. آنقدر وضعیت اینترنت این اپراتورها بد است که همه این بسته‌ها هدر می‌رود. همین ناپایداری و اختلال شدید هم روند مشخصی ندارد و رفتار این اپراتورها روزانه فرق می‌کند. ممکن است امروز یک وی‌پی‌انی وصل شود اما فردا نشود و باز پس‌فردا شود.»

افراد مسن‌تر به شدت به دردسر افتاده‌اند

در اکثر خانواده‌ها، این فرزند خانواده است که برای پدر و مادر وی‌پی‌ان تهیه می‌کند. همچنین اعضای یک خانواده ممکن است از چند اپراتور استفاده کنند. در این شرایط که هر وی‌پی‌ان به ساز یک اپراتور می‌رقصد، دردسر اتصال پدر و مادرها که دانش فنی کمتری دارند، از همیشه بیشتر است.

زهرا می‌گوید مادرش تفریح خاصی به جز دیدن ویدئو در اینستاگرام ندارد. او که مستقل از مادرش زندگی می‌کند، توضیح می‌دهد هفته‌ای چند بار مجبور می‌شود فقط به دلیل درست کردن وی‌پی‌ان مادرش، به خانه او برود.

او می‌گوید: «تا قبل از دی‌ماه من وی‌پی‌ان پولی چند کاربره می‌خریدم و برای مادرم می‌فرستادم. به او یاد داده بود کانفیگ را چطور وارد کند تا وصل شود. اما حالا علاوه بر اینکه اتصال خودم سخت‌تر شده است، مادرم هم بسیار به زحمت افتاده است. اگر در خانه مادرم نباشم باید تلفنی راهنمایی‌اش کمک کنم تا وصل شود اما برایش سخت است. برای همین ممکن است چند روز در هفته فقط به هدف درست کردن فیلترشکن مادرم به خانه‌اش بروم.»

زهرا ادامه می‌دهد: «چاره دیگری هم ندارم. مهم‌ترین سرگرمی بسیاری از مادرها از جمله مادر من، دیدن ویدئو در اینستاگرام است که بسیار سخت شده است. طبیعتاً حق هیچکس نیست که برای اتصال به اینترنت این همه تلاش کند اما این وضعیت اصلاً در شان مادری که می‌خواهد صرفا برای سرگرمی از اینترنت استفاده کند نیست.»

کسی پاسخگو نیست

دولت از ابتدای شروع فعالیتش تا قبل از دی‌ماه ۱۴۰۴ شعار رفع فیلترینگ می‌داد. با اینکه پزشکیان و همکارانش در تحقق این شعار توفیق چندانی نداشتند اما بعد از قطع اینترنت ۲۰ روزه و وضعیت ناپایدار فعلی، حتی همین شعار هم به حاشیه رفته است.

با وجود این از وزارت ارتباطات انتظار می‌رود توضیح دقیقی در مورد اختلال اینترنت بدهد. فراتر از آن، این وزارتخانه باید اقدامی مشخص برای بهبود دسترسی کاربران انجام دهد اما «ستار هاشمی»، وزیر ارتباطات و فناوری اطلاعات، تنها به توصیف موقعیت و یک جمله تکراری بسنده می‌کند: «مسئولیت اینترنت با ما نیست.»