داده‌های بازار کار ایران: استخدام هر برنامه‌نویس ۹۸ میلیون تومان هزینه دارد

بررسی داده‌های بازار کار نشان می‌دهد کسب‌وکارهای حوزه فناوری اطلاعات برای جذب استعدادها با مسیر دشوار و پرهزینه‌ای روبه‌رو هستند. بر اساس گزارش استخدام داده‌محور «کندو»، پر شدن یک موقعیت شغلی در صنعت نرم‌افزار و سخت‌افزار به طور میانه ۴۲ روز طول می‌کشد. این شرایط در گروه شغلی برنامه‌نویسی بحرانی‌تر است؛ به طوری که استخدام یک توسعه‌دهنده نرم‌افزار در دسته فرایندهای «خیلی دشوار» قرار می‌گیرد و دست‌کم ۹۸ میلیون تومان هزینه به شرکت‌ها تحمیل می‌کند.

دومین دغدغه مدیرعامل‌ها: نگهداشت منابع انسانی

به گزارش دیجیاتو، گزارش استخدام داده‌محور کندو، با بررسی بیش از ۲۰ هزار فرایند استخدام و پنج میلیون رزومه را در بازه زمانی اواخر شهریور ۱۴۰۳ تا زمستان ۱۴۰۴ وضعیت استخدام در ایران را تحلیل می‌کند. 

بخش ابتدایی این گزارش به وضعیت استخدام در سازمان های ایرانی پرداخته است. با توجه به وضعیت اقتصادی در ایران می‌توان حدس زد که تأمین نقدینگی شاید بزرگ‌ترین دغدغه مدیرعامل‌ها باشد، اما جدای از آن، یک بحران جدی دیگر در راهروهای شرکت‌های ایرانی جریان دارد: ناتوانی در جذب و نگهداشت نیروی انسانی. 

نگاه مدیران ارشد سازمان‌ها نیز وجود این بحران را تأیید می‌کند. بر اساس گزارش مدیران عامل شرکت «ایلیا»، در سال ۱۴۰۲ همانند سال پیش از آن، استخدام و نگهداشت منابع انسانی با ثبت آمار ۳۵.۸ درصد، پس از کمبود نقدینگی با ۳۶.۶ درصد به عنوان رایج‌ترین مشکل کسب‌وکارها شناخته می‌شود.

 استخدام‌های اشتباه

داده‌های کندو از بازار کار ایران مشخص می‌کند که ۷۵ درصد از متخصصان منابع انسانی برای جذب نیروی کار با چالش‌های جدی دست‌وپنجه نرم می‌کنند.

وقتی ۷۵ درصد از متخصصان منابع انسانی در پیدا کردن نیروی کار به بن‌بست می‌رسند و نرخ خروج کارکنان با رسیدن به عدد ۳۱ درصد، رکورد میانگین جهانی را با اختلافی ۵۵ درصدی می‌شکند، مشخص می‌شود که در چنین شرایطی سازمان‌ها مدام درگیر پر کردن صندلی‌های خالی هستند.

بالا بودن نرخ خروج در سازمان‌های ایرانی سبب شده است تا شرکت‌ها برای جایگزین کردن نیروها، فرایندهای استخدام متعددی را پیش ببرند. با این حال، آمارهای گزارش کندو نشان می‌دهند که ۲۰ درصد از این استخدام‌ها اشتباه هستند و مدیران پس از جذب نیرو، از تصمیم خود پشیمان می‌شوند.

تاوان این پشیمانی ارزان نیست. براساس اطلاعات این گزارش یک استخدام نادرست می‌تواند خسارتی معادل پنج سال حقوق همان موقعیت شغلی را به بدنه سازمان تحمیل کند. این بحران ماندگاری در ابعاد جهانی نیز وجود دارد. داده‌ها مشخص می‌کنند که حدود ۳۰ درصد از نیروهای تازه‌وارد، پیش از پایان سه ماه نخست فعالیت، محل کار خود را ترک می‌کنند.

اما دلیل چنین اتفاقی چیست؟ یکی از دلایل اصلی افت کیفیت در فرایند استخدامی، انجام این وظیفه توسط نیروهای غیرمتخصص است. در سازمان‌های ایرانی، تنها ۲۵ درصد از شرکت‌ها برای جذب نیرو از متخصصان این حوزه بهره می‌برند و در ۷۵ درصد مواقع، این کار توسط نیروهای جنرالیست منابع انسانی انجام می‌گیرد.

 این در حالی است که در سطح جهان، ۵۸ درصد از سازمان‌ها دارای نیروی متخصص برای پیشبرد برنامه‌های استخدامی هستند. انجام این وظیفه حیاتی توسط نیروهای غیرتخصصی داخلی، نه تنها زمان بررسی‌ها را طولانی می‌کند، بلکه در نهایت کیفیت خروجی را کاهش می‌دهد.

وقتی حقوق تنها مقصر نیست؛ دلایل ترک سازمان

آمارها نشان می‌دهند سازمان‌های ایرانی در یک چرخه برای جایگزینی نیروهای از دست رفته گرفتار شده‌اند. در حالی که میانگین جهانی نرخ خروج کارکنان روی عدد ۲۰ درصد ایستاده است، این آمار در شرکت‌های داخلی به ۳۱ درصد می‌رسد. این اختلاف ۵۵ درصدی به این معناست که واحدهای منابع انسانی در ایران، باید زمان و توان بسیار بیشتری را صرف پر کردن صندلی‌های خالی کنند. بررسی دلایل ترک کار مشخص می‌کند که اگرچه مسائل مالی پررنگ‌ترین عامل هستند، اما ریشه اصلی بحران را باید در فقدان تجربه کاری مطلوب جستجو کرد.

خروج کارکنان همواره تابعی از دوگانه‌ی شرایط محیطی و عوامل درون‌سازمانی است. بی‌ثباتی‌های سیاسی و اقتصادی، تورم بالا، کمبود نقدینگی و موج مهاجرت از جمله متغیرهایی هستند که خارج از کنترل شرکت‌ها قرار دارند و به خروج نیروها دامن می‌زنند. با این وجود، بخش مهمی از دلایل ترک سازمان به عواملی برمی‌گردد که مدیران توانایی مدیریت و اصلاح آن‌ها را دارند.

افزایش حقوق همواره برای سازمان‌ها هزینه‌تراش و در بسیاری از مواقع با توجه به شرایط، غیرممکن است. داده‌ها نشان می‌دهند حتی شرکت‌هایی که بالاترین سطح دستمزد را پرداخت می‌کنند نیز با بحران نرخ خروج بالا مواجه هستند. این موضوع ثابت می‌کند که پول به تنهایی نمی‌تواند ضامن وفاداری کارکنان باشد و باید به دنبال راه‌حل‌های دیگری بود.

نظرسنجی از کارکنانی که سازمان‌های خود را ترک کرده‌اند،دلایل خروج نیروها رو ترسیم می‌کند. در صدر این فهرست، حقوق نامناسب با ۸۵ درصد و نبود امکان ارتقا با ۷۶ درصد قرار دارند. با این حال، تحلیل عوامل اصلی ترک کار نشان می‌دهد که ۶ مورد از ۹ عامل ابتدایی، مستقیماً به مفهوم تجربه کارکنان گره خورده‌اند.

نبود مزایای سازمانی با ۶۹ درصد، نبود آموزش و توسعه فردی با ۵۸ درصد و نبود تعادل بین کار و زندگی با ۵۷ درصد از مهم‌ترین عواملی هستند که افراد را به سمت درهای خروجی هدایت می‌کنند. همچنین نبود رابطه خوب میان افراد سازمان با ۵۵ درصد و ماهیت خود‌‌ کار با ۴۷ درصد نیز از دیگر دلایل اصلی این تصمیم به شمار می‌آیند.

سهم ۶۶ درصدی پلتفرم‌های کاریابی آنلاین در استخدام

با گسترده‌شدن تکنولوژی و ورود آن به ابعاد مختلف، کاریابی از مرحله گشتن آگهی‌های شغلی در روزنامه‌ها گذر کرده و پلتفرم‌‌های آنلاین، نقش اساسی در کاریابی پیدا کرده‌اند. بررسی داده‌های استخدامی بیش از ۴۰۰ شرکت مشخص می‌کند که پلتفرم‌های تخصصی کاریابی آنلاین با در اختیار داشتن ۶۶ درصد از سهم بازار، مؤثرترین مسیر برای جذب نیروی کار در ایران هستند. پس از این پلتفرم‌ها، استخدام از طریق معرف با سهم ۱۸ درصدی در جایگاه دوم قرار دارد و نقش شبکه‌های اجتماعی تخصصی مانند لینکدین عمدتاً به جستجوی فعال استعدادها محدود می‌شود.

داده‌های ثبت شده از تابستان ۱۴۰۳ تا پایان تابستان ۱۴۰۴ نشان می‌دهد که سهم پلتفرم‌های کاریابی آنلاین در موفقیت فرایندهای استخدام، روند افزایشی داشته و به ۶۶ درصد رسیده است. در این بازار، بسترهایی مانند جاب‌ویژن، جابینجا، ای‌استخدام و ایران‌تلنت به عنوان پلتفرم‌های عمده شناخته می‌شوند. 

استخدام از طریق معرف دومین کانال پرکاربرد در شرکت‌های ایرانی است که ۱۸ درصد از فرایندهای موفق را شامل می‌شود. در این روش، کارکنان فعلی یا افراد مرتبط، کارجویان واجد شرایط را برای موقعیت‌های خالی معرفی می‌کنند.

در این میان، سهم لینکدین از بازار استخدام ایران ۴ درصد برآورد می‌شود. سازمان‌ها از این شبکه اجتماعی بیشتر برای رویکرد کاندیدیابی بهره می‌برند، رویکردی که در آن شرکت‌ها به جای انتظار برای دریافت رزومه، خودشان به جستجوی استعدادهای مناسب می‌پردازند تا نیروهایی با تناسب دقیق‌تر پیدا کنند.

۱۳ درصد باقی‌مانده از استخدام‌ها از طریق سایر کانال‌های جذب به نتیجه می‌رسند. این مسیرها شامل نمایشگاه‌های کار، هدهانتینگ، آژانس‌های استخدام، صفحه فرصت‌های شغلی شرکت‌ها و پلتفرم‌هایی مانند دیوار، شیپور، کوئرا و کاربوم می‌شود.

جذب نیروی فناوری اطلاعات ۴۳ روز زمان می‌برد

فصل سوم این گزارش به بررسی داده‌های استخدام در صنایع پرداخته است. صنایع مرتبط با فناوری و اینترنت، با چالش‌های زمانی قابل‌توجهی برای جذب استعدادها مواجه هستند. بررسی شاخص‌های استخدامی نشان می‌دهد پر شدن یک موقعیت شغلی در صنعت فناوری اطلاعات، نرم‌افزار و سخت‌افزار به طور میانه ۴۳ روز طول می‌کشد. پس از آن صنعت تلکام با ۴۲ روز قرار دارد. در این میان، کسب‌وکارهای حوزه اینترنت، تجارت الکترونیک، خدمات آنلاین با ثبت زمان ۳۸ روزه، عملکرد نسبتاً سریع‌تری در پیدا کردن نیروی مناسب از خود نشان می‌دهند.

هزینه استخدام برنامه‌نویس: ۹۸ میلیون تومان

این گزارش همچنین به شکل جزئی به بررسی وضعیت شرایط استخدام‌ها در صنایع پرداخته است. طبق آن استخدام نیرو در گروه شغلی توسعه نرم‌افزار و برنامه‌نویسی در دسته مشاغل خیلی دشوار قرار می‌گیرد. شرکت‌ها برای پر کردن هر موقعیت شغلی در این بخش به طور میانه ۴۶ روز زمان و حداقل ۹۸ میلیون تومان هزینه صرف می‌کنند.

رقابت برای جذب استعدادهای حوزه نرم‌افزار با چالش‌های خاص خود همراه است. بر اساس بررسی ۶۰۰ فرایند استخدام، سازمان‌ها برای هر فرصت شغلی در این گروه به طور میانه ۱۳۴ رزومه دریافت می‌کنند. گستره متداول دریافت رزومه‌ها نشان می‌دهد این عدد می‌تواند بین ۶۲ تا ۲۶۸ مورد متغیر باشد. پس از غربالگری این درخواست‌ها، تیم‌های منابع انسانی به طور میانه با ۱۰ کاندیدا وارد جلسه مصاحبه می‌شوند تا انتخاب نهایی را انجام دهند.

برای دریافت و مشاهده کامل این گزارش می‌توانید به این صفحه مراجعه کنید.