چکیده : سفته حسن انجام کار ضمانتی است که کارفرما از کارگر اخذ مینماید تا در صورت لزوم و وارد امدن خسارت از ناحیه کارگر به کارفرما از محل سفته قابل وصول باشد . اما کارفرما بدون دلیل قانونی نمیتواند سفته را مطالبه نماید و در غیر اینصورت مرتکب جرم خیانت در امانت شده است و در صورتی که کارگر از این طریق دچار خسارت شده باشد کارفرما مطابق قواعد عمومی مسعولیت مدنی ضامن جبران خسارت است .
به گفته وکیل سفته شیراز در بسیاری از روابط استخدامی و قراردادهای پیمانکاری، کارفرمایان برای تضمین اجرای دقیق تعهدات از سوی کارمند یا پیمانکار، سندی تحت عنوان «سفته حسن انجام کار» دریافت میکنند. این سفته در واقع یک سند تجاری است که تابع مقررات قانون تجارت بوده و در صورت بروز تخلف یا ورود خسارت، میتواند مبنای مطالبه وجه قرار گیرد.
بر اساس مقررات قانون تجارت ایران، سفته یکی از اسناد تجاری محسوب میشود و دارنده آن در صورت عدم ایفای تعهد، حق مطالبه مبلغ مندرج در سفته را خواهد داشت. با این حال، استفاده از سفته حسن انجام کار بدون رعایت ضوابط قانونی میتواند برای طرفین، بهویژه صادرکننده، مخاطرات جدی ایجاد کند.
آیا سفته حسن انجام کار قابل وصول است ؟
خیر .سفته حسن انجام کار قابل وصول نیست و کارفرما نمیتواند سفته حسن انجام کار را مطالبه نماید . در واقع این سفته بابت ضمانت میباشد و درست است که ماهیتا یک سند تجاری است اما در واقع بابت ضمانت بوده و کارفرما زمانی میتواند ان را مطالبه نماید که ثابت نماید از فعل و تقصیر کارگر خساراتی به بار امده است و در دادگاه ان را به اثبات برساند.
گرفتن سفته از کارگر
گرفتن سفته از کارگر، بهعنوان یک اصل کلی و بدون قید و شرط، در مقررات کار ایران پیشبینی نشده است و غیرقانونی میباشد .البته گرفتن سفته جهت حسن انجام کار صحیح است. در چارچوب حمایتی حاکم بر روابط کار که در قانون کار جمهوری اسلامی ایران متبلور است، قانونگذار تمرکز خود را بر حمایت از نیروی کار قرار داده و اختیاری عام برای اخذ تضمینهای مالی سنگین از کارگر مقرر نکرده است. از اینرو، مطالبه سفته بهصورت مطلق و بدون تعیین موضوع مشخص، فاقد مبنای قانونی صریح است و میتواند با ایراد عدم مشروعیت مواجه شود.
با این حال، در عمل تنها موردی که دریافت سفته میتواند توجیهپذیر باشد، حالتی است که این سند صرفاً بهعنوان تضمین حسن انجام کار اخذ شود. به بیان دیگر، سفته باید ناظر به اجرای صحیح تعهدات شغلی و در چارچوب قرارداد کار باشد، نه ابزاری برای ایجاد فشار یا تضمینهای نامحدود و خارج از حدود وظایف کارگر.
بدیهی است حتی در این حالت نیز مبلغ سفته باید متناسب با نوع مسئولیت و سطح اختیارات شغلی تعیین شود و در متن قرارداد بهصراحت قید گردد که این سند صرفاً بابت حسن انجام کار دریافت شده است. در غیر این صورت، اخذ سفته بدون تصریح به جهت قانونی و بدون تناسب منطقی با تعهدات، میتواند برخلاف فلسفه حمایتی قانون کار تلقی شده و در صورت بروز اختلاف، از سوی کارگر قابل اعتراض و دفاع باشد.
ایا کارفرما میتواند سفته کارگر را به اجرا بگذارد ؟
کارفرما نمی تواند سفته کارگر را به اجرا بگذارد زیرا سفته ماهیت ضمانتی دارد و جهت وصول دین به کارفرما سپرده نشده است .
خیر، کارفرما اصولاً حق ندارد سفتهای را که از کارگر صرفاً بهعنوان تضمین حسن انجام کار دریافت کرده است، بدون تحقق شرایط قانونی به اجرا بگذارد؛ زیرا چنین سفتهای ماهیت ضمانتی دارد و بهمنظور وصول یک دین قطعی و حالشده در اختیار وی قرار نگرفته است. هدف از صدور این سند، ایجاد اطمینان نسبت به اجرای صحیح تعهدات شغلی است، نه اعطای اختیار مطالبه بیقید و شرط وجه آن.
از این رو، تا زمانی که تخلف مؤثر و ورود خسارت از سوی کارگر در مرجع صالح اثبات نشده باشد، کارفرما حق مطالبه وجه سفته را نخواهد داشت. اقدام به وصول سفته از دادگاه بدون وجود تخلف و بدون اثبات ورود ضرر، فاقد مبنای حقوقی است و میتواند با ایراد و دفاع مؤثر کارگر در مراجع قضایی مواجه شود.
جرم پس ندادن سفته
جرم پس ندادن سفته میتواند خیانت در امانت باشد . در صورتی که قرارداد کار فسخ یا منفسخ یا باطل شده باشد کارفرما مکلف است تضامین دریافتی مانند سفته را به کارگر پس دهد در غیر اینصورت کارگر میتواند با دادن اظهارنامه و مطالبه سفته از ایشان شکایت کیفری خیانت در امانت مطرح کند. در این راستا ماده ۶۷۴ قانون مجازات اسلامی(تعزیرات) (اصلاحی ۱۳۹۹/۰۲/۲۳)بیان مینماید : هر گاه اموال منقول یا غیرمنقول یا نوشتههایی از قبیل سفته و چک و قبض و نظایر آن به عنوان اجاره یا امانت یا رهن یا برای وکالت یا هر کار با اجرت یا بی اجرت به کسی داده شده و بنا بر این بوده است که اشیاء مذکور مسترد شود یا به مصرف معینی برسد و شخصی که آن اشیاء نزد او بوده آنها را به ضرر مالکین یا متصرفین آنها استعمال یا تصاحب یا تلف یا مفقود نماید به حبس از سه ماه تا یک سال و نیم سال محکوم خواهد شد.
مبلغ سفته حسن انجام کار
مبلغ سفته حسن انجام کار از نظر قانونی سقف یا حداقل مشخص و ثابتی ندارد و در چارچوب اصل آزادی قراردادها تعیین میشود. به بیان دیگر، طرفین میتوانند با توافق یکدیگر هر مبلغی را بهعنوان تضمین در سفته درج کنند.
با این حال، هرچند از حیث شکلی امکان تعیین هر مبلغی وجود دارد، اما از منظر حقوقی و عملی، مبلغ سفته باید متناسب با میزان تعهدات و مسئولیتهای قراردادی باشد. تعیین رقم نامتعارف و غیرمتناسب، در صورت بروز اختلاف، میتواند در ارزیابی قضایی مؤثر واقع شود؛ بهویژه اگر ماهیت تضمینی سفته و حدود خسارت احتمالی مورد توجه قرار گیرد.
بنابراین، مبلغ سفته حسن انجام کار میتواند هر مبلغی باشد که مورد توافق قرار گیرد، اما توصیه میشود این مبلغ با حجم تعهد، مدت قرارداد و میزان خسارات احتمالی تناسب منطقی داشته باشد تا از بروز اختلافات آتی جلوگیری شود.
شکایت از کارفرما بابت گرفتن سفته
در صورتی که کارفرما سفتهای را از کارگر بهعنوان تضمین حسن انجام کار دریافت کرده باشد و قرارداد کار به هر دلیل فسخ شده یا به پایان رسیده باشد، کارگر میتواند نسبت به استرداد سفته اقدام کند. این اقدام از طریق طرح دعوای حقوقی تحت عنوان «استرداد سفته» در مراجع قضایی امکانپذیر است.در این دعوا، کارگر باید اثبات کند که قرارداد خاتمه یافته است.اما حتی لازم نیست که ثابت کند تعهدات قراردادی خود را بهطور کامل انجام داده و در این صورت، مطالبه وجه سفته توسط کارفرما فاقد مبنای قانونی خواهد بود و دادگاه حکم به استرداد سفته به کارگر صادر خواهد کرد.
بنابراین، اخذ سفته بهعنوان تضمین حسن انجام کار محدودیت زمانی دارد و پس از پایان یا فسخ قرارداد، کارگر حق دارد سند خود را بازپس گیرد و در صورت امتناع کارفرما، میتواند با طرح دعوای استرداد سفته از طریق مرجع قضایی، حق قانونی خود را احقاق نماید.
این محتوا تبلیغاتی است
