جوت ناوتیک چیست؟ داستانی از نیزه‌بازی روی آب در طول تاریخ

جوت ناوتیک

جوت روی آب فرانسه

مبارزه با نیزه روی آب (جوت ناوتیک)

ورزش مبارزه با نیزه روی آب، که به زبان فرانسوی "جوت ناوتیک" (Joute Nautique) شناخته می‌شود، یکی از قدیمی‌ترین و هیجان‌انگیزترین ورزش‌های آبی جهان است. در این ورزش، دو مبارز (جوستر) روی پلتفرمی چوبی در انتهای قایق ایستاده، با نیزه‌ای بلند و سپری برای دفاع، سعی می‌کنند یکدیگر را به آب بیندازند. قایق‌ها توسط پاروزنان یا گاهی موتور حرکت می‌کنند و هدف اصلی حفظ تعادل و غلبه بر حریف است. این ورزش که ترکیبی از مهارت‌های رزمی، تعادل و استراتژی است، ریشه در دوران باستان دارد و امروزه عمدتاً در فرانسه، سوئیس و آلمان رواج دارد. تاریخچه آن نشان‌دهنده تکامل از یک روش حل اختلاف خشن به یک ورزش تفریحی و فرهنگی است.

این مقاله به بررسی جامع تاریخچه این ورزش می‌پردازد، از منشأ باستانی تا وضعیت مدرن آن، بر اساس شواهد تاریخی و باستان‌شناختی.

جشنواره سن لوئیس سته

منشأ باستانی: مصر فراعنه

قدیمی‌ترین شواهد از مبارزه با نیزه روی آب به مصر باستان بازمی‌گردد، جایی که نقش‌برجسته‌هایی از دوران پادشاهی کهن (حدود ۲۷۸۰ تا ۲۳۸۰ پیش از میلاد) این فعالیت را نشان می‌دهند. این نقش‌ها، که در مقبره‌هایی مانند مقبره نفر در سقاره یافت شده‌اند، ماهیگیران یا قایق‌رانانی را به تصویر می‌کشند که روی قایق‌های ساخته‌شده از نی پاپیروس، با چوب‌های بلند دوسر تیز (شبیه به نیزه) به یکدیگر حمله می‌کنند. برخلاف شکل مدرن، این مبارزات بدون هیچ حفاظی انجام می‌شد و اغلب خشن و خطرناک بود، زیرا شرکت‌کنندگان شنا بلد نبودند و رود نیل پر از تمساح و اسب آبی بود.

جوت ناوتیک سته

هدف اصلی این "مبارزه ماهیگیران" (Fisherman Jousting) حل اختلافات فردی یا روستایی بود. گاهی اوقات، این مبارزات بخشی از آیین‌های مذهبی یا تقسیم محصول برداشت بود و ممکن است حتی در مراسم تدفین، کاهنان برای تحویل هدایا به مردگان با یکدیگر رقابت می‌کردند. این ورزش نه تنها یک سرگرمی، بلکه ابزاری برای حل مناقشات اجتماعی بود و آخرین فرد ایستاده برنده محسوب می‌شد.

مبارزه با نیزه روی آب

گسترش به یونان، روم و اروپا اولیه

پس از مصر، این ورزش به یونان باستان راه یافت، به ویژه پس از فتح اسکندر مقدونی در ۳۳۲ پیش از میلاد. یونانیان آن را در جشنواره‌هایی مانند باسیلیا در اسکندریه برگزار می‌کردند و در المپیک‌های محلی شرکت می‌جستند. رومیان نیز این سنت را پذیرفتند و آن را در نمایش‌های دریایی (ناوماکیا) ادغام کردند، جایی که آمفی‌تئاترها را پر از آب می‌کردند تا نبردهای دریایی را شبیه‌سازی کنند. شواهدی از برگزاری چنین مراسمی در سال ۳۰۳ میلادی در استراسبورگ برای امپراتور دیوکلتیان وجود دارد.

برخی مورخان معتقدند که این ورزش از طریق کلونی یونانی ماسالیا (مارسی امروزی) در حدود ۵۷۰ پیش از میلاد به گالی (فرانسه باستان) وارد شد. با این حال، پس از سقوط امپراتوری روم، شواهد مکتوب تا قرن دوازدهم ناپدید می‌شود، هرچند ممکن است در جوامع ساحلی ادامه داشته باشد.

جوت ناوتیک چیست

توسعه در قرون وسطی: از صلیبیون تا دربارهای سلطنتی

در قرون وسطی، مبارزه با نیزه روی آب دوباره ظاهر شد و به بخشی از تورنمنت‌های شوالیه‌گری تبدیل گردید. اولین سند پس از دوران روم در فرانسه به سال ۱۱۷۷ میلادی در لیون بازمی‌گردد، جایی که تورنمنتی برای بزرگداشت شهیدان مسیحی برگزار شد. در سال ۱۲۷۰، در آیگ-مورتس، صلیبیون و سربازان در انتظار اعزام به سرزمین مقدس با شاه لویی نهم (سن لوئیس)، روی قایق‌های کوچک به مبارزه پرداختند. این ورزش به عنوان تمرینی برای جنگ‌های صلیبی استفاده می‌شد و به تقویت روحیه تیمی کمک می‌کرد.

در قرن‌های پانزدهم و شانزدهم، اسناد بیشتری از برگزاری آن در مناطق مدیترانه‌ای مانند تولون و سولون وجود دارد. در فرانسه، این ورزش در رودخانه‌هایی مانند ساون در لیون محبوب شد. در سال ۱۵۰۷، ملکه آن برتانی و همراهانش با تماشای جوت ماهیگیران سرگرم شدند، و در ۱۵۳۶، فرانسوا اول در سن-ژوست-سن-رامبرت شاهد آن بود. هنری دوم و کاترین دو مدیچی نیز در ۱۵۴۸ آن را مشاهده کردند. این ورزش حتی به انگلیس رسید، جایی که ملکه الیزابت اول در ساندویچ شاهد نسخه دریایی آن بود.

در این دوره، جوت از یک مبارزه خشن به یک نمایش سلطنتی تبدیل شد و در کشورهای دیگری مانند سوئیس، آلمان، پرتغال و اسپانیا نیز رواج یافت.

تاریخچه جوت ناوتیک

قوانین و نحوه بازی

قوانین جوت ناوتیک بسته به منطقه متفاوت است، اما اصول کلی ثابت است. هر جوستر روی پلتفرمی چوبی در عقب قایق ایستاده، نیزه‌ای بلند (حدود ۳ متر) در دست دارد و با سپری از خود دفاع می‌کند. قایق‌ها با ۸ تا ۱۰ پاروزن حرکت می‌کنند و وقتی روبروی هم قرار می‌گیرند، جوسترها به سمت سینه حریف ضربه می‌زنند. برنده کسی است که حریف را به آب بیندازد بدون اینکه خود بیفتد.

در فرانسه، روش‌های مختلفی وجود دارد: در لانگدوک، قایق‌ها بزرگ‌تر هستند؛ در پرووانس، تمرکز روی دقت است؛ و در رون، جوستینگ بخشی از نجات غریق بود. امروزه، فدراسیون فرانسوی جوت و نجات آبی (FFJSN) قوانین را نظارت می‌کند.

water jousting

وضعیت مدرن: جشنواره‌ها و فرهنگ معاصر

در قرن نوزدهم، جوامع جوتینگ در رون برای کمک در سیلاب‌ها تشکیل شدند و جوت را به عنوان سنت حفظ کردند. اولین قهرمانی ملی در ۱۹۰۱ در دریاچه تت دور لیون برگزار شد، و در ۱۹۶۰ به عنوان ورزش رسمی شناخته شد. فدراسیون فعلی در ۱۹۶۴ تأسیس شد.

امروزه، این ورزش در فرانسه (لانگدوک، پرووانس، رون، پاریس، آلزاس)، سوئیس و آلمان رواج دارد. جشنواره‌های مهمی مانند جشنواره سن لوئیس در سته (از ۱۶۶۶) برگزار می‌شود، که ۵-۶ روز طول می‌کشد و شامل مسابقات، رژه‌ها و موسیقی است. در سته، کودکان از سن ۳ سالگی در "مدارس تابستانی" آموزش می‌بینند و این ورزش بخشی از هویت محلی است، جایی که نسل‌ها آن را منتقل می‌کنند.

جشنواره‌های دیگر در آگد، پالاواس-له-فلو، کونیاک و بریتانی برگزار می‌شود. این ورزش جذابیت خاصی برای جوانان دارد، زیرا ترکیبی از هیجان، دوستی و فرهنگ است و اغلب بر فوتبال ترجیح داده می‌شود.

سوالات متداول درباره ورزش مبارزه با نیزه روی آب (جوت ناوتیک)

1. این ورزش مبارزه با نیزه روی آب از چه زمانی و کجا آغاز شده است؟

قدیمی‌ترین شواهد این ورزش به مصر باستان بازمی‌گردد و نقش‌برجسته‌هایی از دوران پادشاهی کهن (حدود ۲۷۸۰ تا ۲۳۸۰ پیش از میلاد) در مقبره‌هایی مانند مقبره نفر در سقاره یافت شده که ماهیگیران را روی قایق‌های نی پاپیروس با چوب‌های بلند به یکدیگر حمله می‌کنند نشان می‌دهد. این فعالیت در ابتدا برای حل اختلافات فردی یا روستایی استفاده می‌شد.

2. این ورزش چگونه به اروپا و به ویژه فرانسه رسید؟

پس از مصر، این ورزش به یونان باستان و سپس امپراتوری روم راه یافت و در نمایش‌های دریایی (ناوماکیا) رومیان استفاده شد. احتمالاً از طریق کلونی یونانی ماسالیا (مارسی امروزی) حدود ۵۷۰ پیش از میلاد به گالی (فرانسه باستان) وارد شد، اما شواهد مکتوب تا قرن دوازدهم میلادی ناپدید می‌شود و سپس در فرانسه، به ویژه در مناطق رون و مدیترانه، احیا و توسعه یافت.

3. در قرون وسطی این ورزش چه نقشی داشت؟

در قرون وسطی، مبارزه با نیزه روی آب به بخشی از تورنمنت‌های شوالیه‌گری تبدیل شد. اولین سند پس از روم در سال ۱۱۷۷ در لیون ثبت شده و در سال ۱۲۷۰ در آیگ-مورتس، صلیبیون در انتظار اعزام به سرزمین مقدس با شاه لویی نهم (سن لوئیس) روی قایق‌ها به مبارزه پرداختند. این ورزش به عنوان تمرین جنگی و نمایش سلطنتی برای پادشاهان مانند فرانسوا اول و هنری دوم محبوب بود.

4. امروزه این ورزش در کدام کشورها و مناطق رواج دارد؟

در حال حاضر، جوت ناوتیک عمدتاً در فرانسه (به ویژه لانگدوک، پرووانس، رون، سته، آگد و پالاواس-له-فلو)، سوئیس و آلمان رواج دارد. جشنواره معروف سن لوئیس در سته از سال ۱۶۶۶ هر ساله برگزار می‌شود و بخشی مهم از هویت فرهنگی محلی است.

5. اولین قهرمانی رسمی و سازماندهی مدرن این ورزش چه زمانی رخ داد؟

در قرن نوزدهم، جوامع جوتینگ در رودخانه رون برای کمک در سیلاب‌ها تشکیل شدند. اولین قهرمانی ملی فرانسه در سال ۱۹۰۱ در دریاچه تت دور لیون برگزار شد و فدراسیون فرانسوی جوت و نجات آبی (FFJSN) در سال ۱۹۶۴ تأسیس گردید که امروزه قوانین را نظارت می‌کند.

نتیجه‌گیری

مبارزه با نیزه روی آب از یک آیین خشن در مصر باستان به یک ورزش فرهنگی مدرن تبدیل شده است. این تکامل نشان‌دهنده تأثیر فرهنگ‌ها بر یکدیگر است و امروزه نمادی از سنت‌های محلی در اروپا، به ویژه فرانسه، محسوب می‌شود. با حفظ قوانین قدیمی و جذب نسل جوان، این ورزش همچنان زنده و پرجنب‌وجوش باقی مانده و جشنواره‌های آن هزاران تماشاگر را جذب می‌کند. 

گرد آوری:بخش ورزشی بیتوته