پنج شنبه 23 بهمن 1404
Wednesday, 11 February 2026
امیر دبیریمهر، استاد علوم سیاسی و رییس گروه پژوهشی اندیشهوقلم در ارزیابی شرایط مذاکرات ایران و امریکا به «چندثانیه» میگوید:
در حال حاضر فضای گفتوگوها و جنگ در دو محور کاملا موازی در حال پیش رفتن است که هر لحظه احتمال به نتیجه رسیدن هر یک از این دو محور وجود دارد. یعنی عواملی مشاهده میشود که میتواند یکی از این دو گزینه را به نتیجه برساند؛ یکی جنگ و دیگری توافق.
در مورد محوری که به جنگ ختم میشود در واقع اطلاعات و اخباری است که همه شاهد آن هستند مانند حضور گسترده نیروهای نظامی در اطراف ایران با حجمی بسیار زیاد و تقریبا کمسابقه و هزینههای هنگفتی که این پروژه نظامی و امنیتی برای آمریکا دارد. این یکی از شواهد است.
شاهد دوم، اظهارات مقامات آمریکایی در خصوص شروط یا درخواستهایی است که از ایران دارند و مواردی که مطرح میشود فراتر از مسایل هستهای است، در حالی که ایران اعلام کرده فقط حاضر است درباره مسایل هستهای صحبت و توافق کند.
تعطیلی کامل فعالیتهای هستهای حتی در حوزه تحقیقات، به نظر میآید مورد نظر یا توافق ایران نباشد. آمریکاییها موارد زیادی را مطرح میکنند که فراتر از مسایل هستهای است و ایران آن را نمیپذیرد و تسلیم نمیشود. این اساسا موضوع توافق نیست بلکه مسئله تسلیم است.
همچنین وضعیت داخلی، اعتراضاتی که جریان دارد یکی از مسایلی است که از نظر آمریکاییها و اسراییلیها فرصت مناسبی است تا بتوانند برنامههای خود را پیش ببرند.
ما محور دیگر تلاش دیپلماتیک ایران است برای دستیابی به توافقی بازدارنده از جنگ است. ورود علی لاریجانی به روند مذاکرات، نشانهای است که ایران به صورت جدی دنبال توافق است.
به نظر میآید دیدار سهساعته لاریجانی با پادشاه عمان در چارچوب طرحی است که باعث عدم تعرض متقابل خواهد شد. همچنین فکر میکنم اظهارات ترامپ که گفته اینها دنبال توافق هستند و ما استقبال میکنیم، ناشی از همین مورد باشد.
موضوع صرفا این است که جنگی بین طرفین صورت نگیرد، نه قرار است روابطی برقرار شود و نه اختلافات کنار گذاشته شود.
سپس درباره رفع تحریمها و تعهدات هستهای ایران توافق کنند که مذاکرات ادامه یابد. اکنون چون طرفین در لبه جنگ قرار گرفتهاند، در شرایطی نزدیک به درگیری نظامی هستند که این ایده میتواند مانع از جنگ شود.
ایران، آمریکا، روسیه و حتی کشورهای عربی ظاهرا با این ایده موافق هستند. البته این ایده دو سه مشکل هم دارد. یکی مسئله اسراییل است که به نظر من مهمترین مانع است. حتی اگر آمریکا با ایران توافق کند، اسراییل احتمال دارد تصمیم خود را اجرایی کند، این یک اخطار بسیار خطرناک و تهدید بزرگ است. این یک چالش جدی است.
توجه کنید که حکومتها نمیتوانند با هم ساختوپاخت کنند و بعد تصور کنند شهروندان هم خواهند گفت ما تایید کردیم. اگر منافع جامعه در نظر گرفته نشود و رضایت آنها جلب نشود، هر لحظه ممکن است کشور آبستن رخدادها و حوادثی باشد که حتی معادلات بینالمللی را متزلزل کند.
