سرطان؛ نبرد خاموش با زندگی

به گزارش خبرگزاری صدا و سیما؛ هر روز میلیون‌ها نفر در سراسر جهان با بیماری سرطان روبه‌رو هستند؛ سرطان، بیماری‌ای که آرام و بی‌صدا آغاز می‌شود، اما تأثیرات عمیقی بر فرد، خانواده و جامعه می‌گذارد. در پس این بیماری، واقعیتی نهفته است از رنج درمان، امید به بهبودی و اهمیت تشخیص زودهنگام. کارشناسان تأکید دارند آگاهی، پیشگیری و دسترسی به خدمات درمانی می‌تواند نقش تعیین‌کننده‌ای در کاهش پیامد‌های این بیماری داشته باشد.

تحولات چشمگیر در مدیریت و درمان سرطان، تا حد زیادی مرهون پیشرفت در فناوری‌های مهندسی پزشکی است. امروزه تشخیص دقیق، تعیین مرحله بیماری و انتخاب روش درمانی مناسب، بدون استفاده از دستگاه‌های پیشرفته پزشکی امکان‌پذیر نیست.

در حوزه تشخیص، سیستم‌های تصویربرداری پزشکی مانند CT Scan، MRI، PET Scan و ماموگرافی دیجیتال نقش اساسی در شناسایی تومورها، بررسی گسترش بیماری و پایش پاسخ به درمان دارند. تصویربرداری عملکردی مانند PET، امکان بررسی متابولیسم سلول‌های سرطانی را فراهم می‌کند و در تشخیص متاستاز بسیار کاربردی است.

در بخش درمان، دستگاه‌های پرتودرمانی پیشرفته مانند Linear Accelerator (LINAC) با استفاده از الگوریتم‌های دقیق برنامه‌ریزی درمان، امکان تابش هدفمند به تومور و حداقل آسیب به بافت‌های سالم اطراف را فراهم می‌کنند. تکنیک‌هایی مانند IMRT و IGRT نمونه‌ای از کاربرد مهندسی در افزایش دقت درمان هستند.

همچنین تجهیزات آزمایشگاهی و تشخیصی مولکولی، نظیر سیستم‌های بررسی بیومارکر‌ها و توالی‌یابی ژنتیکی، نقش مهمی در انتخاب درمان‌های هدفمند دارند. این پیشرفت‌ها، مسیر حرکت به سمت درمان‌های شخصی‌سازی‌شده و هوشمند را هموار کرده‌اند.

مهندسی پزشکی به‌عنوان پلی میان علم مهندسی و پزشکی، نقشی کلیدی در آینده درمان سرطان ایفا می‌کند و توسعه این فناوری‌ها می‌تواند منجر به کاهش عوارض درمان و افزایش بقای بیماران شود.

در همین زمینه محمداسماعیل اکبری رئیس مرکز تحقیقات سرطان درباره میزان شیوع این بیماری در ایران گفت: هر ۵ دقیقه یک نفر مبتلا به سرطان می‌شود و سرطان دومین علت مرگ در ایران است و هر سال ۱۰۰ هزار مورد به موارد ابتلا به سرطان کشور اضافه می‌شود.

وی درباره شایع‌ترین انواع سرطان‌ها در ایران افزود: سرطان پستان شایع‌ترین سرطان در هر دو جنس مرد و زن است. سرطان‌های پروستات، روده، معده، روده بزرگ، مثانه، ریه، تیروئید، مری و تخمدان نیز جزو سرطان‌های شایع هستند.

رئیس مرکز تحقیقات سرطان ادامه داد: در زنان سرطان پستان شایع‌ترین سرطان است، روده بزرگ، تیروئید و معده نیز در رتبه‌های بعدی قرار دارند. زنان مبتلا به سرطان پستان در ۵ سال اول ابتلا ۹۰ درصد بهبود می‌یابند و در ۱۵ سال بعد از ابتلا ۷۵ درصد زنده می‌مانند که این گروه را به عنوان افرادی که علاج یافته‌اند در نظر می‌گیریم.

وی بیان کرد: کشنده‌ترین سرطان بین زنان و مردان ایرانی هنوز سرطان معده است و سرطان تیروئید که سومین سرطان زنان است خیلی کشنده نیست. 

رئیس مرکز تحقیقات سرطان با مقایسه میزان بروز سرطان در زنان و مردان ایرانی تصریح کرد: در ایران از هر ۱۰۰ هزار نفر زن ۱۵۰ نفر و در مردان از هر ۱۰۰ هزار نفر ۱۸۰ نفر سرطان می‌گیرند.

وی با اشاره به توزیع جغرافیایی درصد رشد سرطان‌ها بیان کرد: کشور ما جزو کشور‌های پررشد از نظر بیماری سرطان است و کشور ما با ۶۷ درصد سرطان رشد سرطان تا سال ۱۴۱۴ در رتبه ۴۸ بین کشور‌های دنیا قرار می‌گیرد و ایران بالاترین میزان رشد سرطان را در سال ۲۰۴۰ در دنیا خواهد داشت.

اکبری تاکید کرد: به نظر می‌رسد ساختمار حاکمیتی ما هنوز این بیماری را به خوبی نشناخته، زیرا سرطان پرهزینه‌ترین بیماری است و فاصله زیادی بین افراد فقیر و غنی در بروز سرطان نیست.

وی با اشاره به وجود مافیا و دلالی در حوزه درمان‌ها و دارو‌های سرطان هشدار داد: درمان سرطان بالاترین گردش مالی را در حوزه سلامت در دنیا به خود اختصاص داده و بخش زیادی از آن بار مالی نیاز واقعی بیماران نیست و تجارت دارویی و تشخیصی پیرامون این بیماری شکل گرفته و باید خیلی عالمانه با آن برخورد کنیم.

رئیس مرکز تحقیقات سرطان با ارائه مثالی ادامه داد: هر یک دوره انجام تارگت‌تراپی یک میلیارد تومان هزینه دارد در حالی که مطالعات نشان داده میزان موفقیت آن در درمان بیماران کلورکتال نزدیک به صفر بوده است بنابراین نباید صرفا تسلیم مسائل علمی دنیا باشیم بلکه باید مبتنی بر واقعیت‌های علمی موجود پیش برویم.

وی در پاسخ به سوال تسنیم مبنی بر اینکه میزان مرگ و میر سرطان‌ها چه روندی داشته و آیا در ثبت آمار سرطان‌ها همه بیماران ثبت می‌شوند؟ توضیح داد: سال ۸۲ که اولین گروه را ثبت کردیم ۱۲ هزار مورد ابتلا به سرطان شناسایی شده بود که اکنون شناسایی بسیار بهبود یافته و سالانه ۱۰۰ هزار مورد شناسایی می‌شود که البته ممکن است ۲۰ درصد کم‌شماری داشته باشیم. قبلا دو سوم بیماران سرطانی فوت می‌کردند، اما اکنون یک سوم بیماران فوت می‌کنند و مرگ بیماران کاهش یافته است. 

رئیس مرکز تحقیقات سرطان با بیان اینکه سرطان‌های معده، ریه، کبد، کلورکتال، پروستات، پستان، مری و سایر سرطان‌ها به ترتیب جزو کشنده‌ترین سرطان‌های کشورند، بیان کرد: در برابر سرطان معده با وجود درمان‌های پیشرفته قدرت تشخیص زودرس را نداریم و بیماران به ما دیر مراجعه می‌کنند.

اکبری درمان سرطان را جزو پرهزینه‌ترین درمان‌ها عنوان و تصریح کرد: افرادی که دچار سرطان می‌شوند حداقل ۱۳ درصد به زیر خط فقر می‌روند و هرگز از هزینه‌های کمرشکن آنها کاسته نمی‌شود.

وی با بیان اینکه هر بیماری که رخ می‌دهد وابسته به تغییرات ژنی است، خاطرنشان کرد: با این حال اپی ژنتیک و محیط و سبک زندگی اثر بسیاری بر سلامت فرد دارند و در بروز سرطان ۹۸ درصد سبک زندگی و ۲ درصد مسائل ژنتیکی نقش ایفا می‌کنند.

رئیس مرکز تحقیقات سرطان با بیان اینکه در جهان، شاخص توسعه انسانی روی انواع سرطان‌های مختلف اثرگذار بوده است، گفت: هرچه این شاخص بالاتر باشد میزان بروز سرطان نیز بالاتر است بنابراین می‌توان گفت تا حدی، بروز سرطان با ثروتمند بودن نیز ارتباط دارد یعنی، چون افراد ثروتمند بیشتر خدمات بهداشتی را دریافت و عمر بیشتری می‌کنند و از آنجا که سرطان در سنین بالاتر بیشتر بروز می‌یابد، سرطان نیز در جوامع ثروتمند و در سالمندان به لحاظ نسبی، بیشتر است. همچنین استرس مزمن و روحیات می‌تواند بر تغییر ژن‌ها و بروز بیماری‌هایی نظیر سرطان بسیار اثرگذار باشد.

وی همچنین به موضوع همزمانی ابتلا به سرطان و بارداری در برخی بیماران اشاره و تاکید کرد: بارداری برای بیماران سرطانی ممنوعیتی ندارد و حتی به بهبود سرطان نیز کمک می‌کند. ازدواج و بارداری و شیردهی به تنهایی نیز بر پیشگیری از بروز برخی انواع سرطان‌های زنان تاثیر دارد. در هیچ سرطانی سقط جنین انجام نمی‌شود و نباید تصور شود که در صورت ابتلای فرد باردار به سرطان، جنین او باید سقط شود.