جمعه 17 بهمن 1404
Friday, 06 February 2026
به گزارش خبرگزاری صدا و سیما، به نقل از شانا، شرکت ملی نفت ایران با رویکردی مبتنی بر پژوهشهای میدانمحور و مسئلهمحور، توسعه فناوریهای ازدیاد برداشت، هوش مصنوعی و بومیسازی تجهیزات راهبردی، گامهای مؤثری در مسیر افزایش تولید، ارتقای ضریب بازیافت و هوشمندسازی میدانهای نفت و گاز کشور برداشته است.
دهه فجر انقلاب اسلامی فرصتی برای مرور دستاوردهای صنعت نفت در حوزههایی است که نقشی تعیینکننده در پایداری تولید و آیندهسازی این صنعت دارند. در این میان، پژوهش و فناوری بهعنوان پیشران اصلی حل چالشهای مزمن میدانها و افزایش ضریب بازیافت، جایگاهی ویژه در برنامههای شرکت ملی نفت ایران یافته است.
بر همین اساس، مطالعات پژوهشی و فناورانه شرکت ملی نفت ایران با تمرکز بر شناسایی چالشهای عملیاتی و ارائه راهکارهای اجرایی، در ۲۲ میدان بزرگ نفتی و گازی کشور و با مشارکت ۱۳ دانشگاه و پژوهشگاه صنعت نفت در حال انجام است؛ مطالعاتی که در راستای تحقق خودکفایی فناورانه و افزایش بهرهوری تولید تعریف شدهاند.
طراحی پایلوتهای ازدیاد برداشت در ۸ میدان نفتی
در حوزه ازدیاد برداشت، بهعنوان یکی از محورهای راهبردی صنعت نفت پس از انقلاب اسلامی، توسعه دانش فنی و اجرای پایلوتهای فناورانه در میدانهای اهواز، منصوری، آزادگان، سروش، مسجدسلیمان، گچساران، پینک و کوپال در دستور کار قرار گرفته است. تاکنون طراحی پایلوتهای ازدیاد برداشت در ۸ میدان از مجموع ۲۲ میدان هدف انجام شده و پیشبینی میشود با اجرای کامل این طرحها، ضریب بازیافت بهطور متوسط تا ۵ درصد افزایش یابد.
همچنین قراردادهای فناورانه مسئلهمحور با تمرکز بر چالشهای اولویتدار میدانها در شرکتهای تابع شرکت ملی نفت ایران منعقد شده است. در شرکت ملی مناطق نفتخیز جنوب، پروژههایی در ۱۰ میدان نفتی با ۱۸ چالش فناورانه در حال اجراست. در شرکت نفت فلات قاره ایران نیز مطالعات فناورانه در ۶ میدان با ۱۶ چالش دنبال میشود.
علاوه بر این، در شرکت متن میدانهای آزادگان و یادآوران، در شرکت نفت مناطق مرکزی ایران میدانهای خشت و تنگ بیجار، در شرکت نفت و گاز اروندان میدان دارخوین و در شرکت نفت و گاز پارس میدان پارس جنوبی، هر یک با چندین چالش فناورانه در حال مطالعه و اقدام است.
توسعه هوش مصنوعی و میادین دیجیتال
در حوزه هوش مصنوعی و میدانهای دیجیتال نفت و گاز، شرکت ملی نفت ایران تدوین سند حکمرانی مبتنی بر هوش مصنوعی را در دستور کار قرار داده و همزمان امکانسنجی فنی و اقتصادی بهکارگیری فناوری میدان دیجیتال (DOF) در میدانهای پارس جنوبی، نوروز، دارخوین و منصوری در حال انجام است؛ اقدامی که میتواند نقش مهمی در بهینهسازی تصمیمگیریهای عملیاتی و کاهش هزینههای تولید ایفا کند.
از دیگر اقدامات مهم، امضای تفاهمنامه سهجانبه برای اجرای طرح احیای چاههای بسته و کمبازده میان شرکت ملی نفت ایران، پارک فناوری و نوآوری صنعت نفت و صندوق نوآوری و شکوفایی است که در قالب آن ۳۲ قرارداد با شرکتهای دانشبنیان منعقد شده است.
در بخش توسعه تجهیزات بومی نیز پروژه چاهآزمایی سیار در شرایط پرفشار و دبی بالا برای نخستینبار با موفقیت به انجام رسیده و پروژه بومیسازی طراحی، ساخت و بهرهبرداری از کمپرسورهای درونچاهی و برونچاهی بهعنوان یکی از طرحهای راهبردی در حال پیگیری است.
در حوزه اکتشاف، پنج طرح توسعه فناوریهای اکتشافی با همکاری پنج دانشگاه کشور در حال اجراست. افزون بر این، بیش از ۸۰ قرارداد پژوهشی و فناورانه با دانشگاهها، مراکز تحقیقاتی و شرکتهای دانشبنیان در جریان است و بیش از ۲۵ پروژه پژوهشی از سالهای گذشته با موفقیت به پایان رسیده است.
شرکت ملی نفت ایران در راستای توسعه سرمایه انسانی، از پایاننامههای تحصیلات تکمیلی حمایت کرده و تاکنون ۲۰ پایاننامه کارشناسی ارشد و دکتری تکمیل و ۴۵۰ قرارداد پژوهشی دانشجویی امضا شده است.
همچنین با نگاه به آینده انرژی، مطالعه امکانسنجی توسعه فناوری هیدروژن در صنعت نفت کشور با رویکرد طراحی و اجرای پایلوت فناورانه در دستور کار قرار دارد؛ اقدامی در راستای توسعه انرژیهای پاک و تنوعبخشی به سبد انرژی.
مجموع این اقدامات نشان میدهد شرکت ملی نفت ایران با تمرکز بر حل مسائل واقعی میدانها و حرکت از مطالعات صرف بهسوی نتایج عملیاتی، مسیر پژوهش و فناوری را بهصورت هدفمند در خدمت افزایش تولید، ارتقای ضریب بازیافت و کاهش ریسکهای عملیاتی قرار داده است؛ مسیری که میتواند جایگاه فناوری و نوآوری را در توسعه میدانهای نفت و گاز کشور در سالهای آینده بیش از پیش ارتقا دهد.
