به گزارش همشهری آنلاین، مقیاس شاخص کیفیت هوا از صفر تا ۵۰۰ متغیر است و اعداد بالاتر نشان دهنده کیفیت هوای بدتر و خطرات بالقوه بیشتر برای سلامتی هستند. این مقادیر به ۶ دسته تقسیم شده که هر کدام با یک رنگ خاص و توصیه های بهداشتی نشان داده می شوند:
پاک: میزان شاخص کیفیت هوا در این حالت بین عدد صفر تا ۵۰ قرار دارد. این وضعیت نشان دهنده کیفیت هوای مطلوب و بدون ریسک سلامتی یا حداقل ریسک سلامتی است. رنگ سبز معمولا برای نمایش این حالت به کار می رود و در ایران به این وضعیت، وضعیت پاک نیز گفته می شود.
قابل قبول: در شرایطی هوا مطلوب است که مقدار (AQI) بین ۵۱ تا ۱۰۰ باشد. در این صورت کیفیت هوا قابل قبول است که به رنگ زرد شناخته می شود؛ کیفیت هوا قابل قبول و غلظت آلاینده ها کمتر از حدی است که بر سلامت انسان تاثیر منفی داشته باشد.
ناسالم برای گروههای حساس: هنگامی که مقدار (AQI) بین ۱۰۱ تا ۱۵۰ و نارنجی رنگ باشد، گروه های حساس اثرپذیری بیشتری از آلودگی هوا خواهند داشت. گروه های حساس شامل کودکان، سالمندان، بیماران قلبی و ریوی و زنان باردار هستند و در این شرایط گفته می شود که هوا در شرایط ناسالم برای گروه های حساس قرار دارد. بدین ترتیب، توصیه می شود که این افراد از تردد طولانی مدت در فضای باز خودداری کنند.
ناسالم: میزان AQI در این حالت بین ۱۵۱ و ۲۰۰ است و هوا ممکن است برای همه افراد خطرناک باشد. گروه های حساس ممکن است خطرات جدی تری را تجربه کنند. زمانی که کیفیت هوا برای همه افراد ناسالم است، توصیه می شود که تمامی افراد جامعه از فعالیت طولانی مدت در فضای باز خودداری کنند. رنگ قرمز نمایانگر این حالت است.
بسیار ناسالم: در این حالت، میزان AQI بین ۲۰۱ و ۳۰۰ قرار دارد و به عنوان یک هشدار جدی برای سلامتی محسوب می شود. تاثیرات جدی برای همه افراد احتمالی هستند و این حالت با رنگ بنفش نشان داده می شود.
خطرناک: کیفیت هوای خطرناک به رنگ قهوه ای شناخته و تفکیک می شود. در هوای خطرناک که شاخص آن به بالاتر از عدد ۳۰۰ میرسد، شرایط به نحوی است که کلیه افراد جامعه باید از قرار گرفتن در هوای آزاد خودداری کنند و یا حتی الامکان شهر را ترک کنند.
اندازه گیری آلاینده های هوا
شاخص کیفیت هوا بر اساس اندازه گیری آلاینده های کلیدی هوا، از جمله ذرات معلق (PM)، که ترکیبی از ذرات جامد و مایع معلق در هوا است، و همچنین گازهای رایج مانند NO₂، CO₂ و O₃ که چند نمونه از آنها هستند، صورت می گیرد.
PM۲.۵: به ذرات با قطر کمتر از ۲.۵ میکرومتر اطلاق می شود. این ذرات به دلیل اندازه کوچک تر خود می توانند به راحتی وارد ریه ها و سایر اعضای تنفسی بشر نفوذ کرده و اثرات زیان باری بر سلامت انسان ایجاد کنند.
PM۱۰: به ذرات معلق در هوا با قطر کمتر از ۱۰ میکرومتر گفته می شود.
O₃: ازن سطح زمین (O₃) هنگامی تشکیل می شود که آلاینده های منتشره از خودروها، نیروگاه ها، پالایشگاه ها، کارخانه های شیمیایی و سایر منابع در حضور نور خورشید واکنش شیمیایی انجام می دهند. مواجهه با ازن سبب مشکلات تنفسی متعددی نظیر حمله های آسمی، کاهش عملکرد ریه و بیماری های ریوی می شود.
مونوکسیدکربن (CO): از جمله آلاینده های اصلی اتمسفر است و بخش عمده ای از مشکلات آلودگی هوا بر عهده این گاز بی رنگ و بوست. منبع اصلی تولید مونوکسیدکربن وسایل نقلیه موتوری و گرمایشی است. مونوکسیدکربن بر روی انسان و سایر جانوران حتی در غلظت کم اثرات مخربی می گذارد. مسمومیت توسط این گاز به دلیل یک خاصیت فیزیولوژیک برجسته بسیار شدید است.
دی اکسید گوگرد (SO₂): یک ترکیب شیمیایی به صورت گاز در دمای اتاق با فرمول شیمیایی SO₂ است. این ماده توسط آتشفشان ها و بسیاری از فعالیت های صنعتی تولید می شود. این گاز در دسته گازهای سمی و کشنده قرار می گیرد و در صورت تنفس می تواند باعث بروز مشکلاتی از جمله صدمه به شش ها و دستگاه تنفسی شود.
دی اکسید نیتروژن (NO₂): یک گاز قهوه ای مایل به قرمز است که از همه موتورهای احتراقی منتشر می شود. مواجهه با NO₂ با علائم برونشیت در کودکان آسمی و کاهش عملکرد ریه در ارتباط است.
