فیلم«ارزش عاطفی»/ وقتی خودکشی در خانواده ای ریشه می دواند

عصر ایران سه شنبه 16 دی 1404 - 21:47

روان شناسی مدرن که بسیار وام دار زیگموند فروید است تلاش فراوانی برای فهم دینامیک خانواده کرده است اما شاید واقعا به تعبیر فروید در این جا با هزارتویی رو به رو هستیم که هر بار با پیشروی بیشتر با سوالات پیچیده تری هم رو به رو می شویم.

عصر ایران ؛ علی نجومی ــ ارتباط فرزندان با والدین شان همیشه موضوعی چالش برانگیز و جذاب بوده است. کافی است شاه لیر شکسپیر را به یاد بیاوریم که روایتی بی مانند از زوال اخلاق و انسانیت در دختران شاه لیر است و اگر شکسپیر مال دنیا و قدرت را عامل اصلی خیانت دو دختر شاه لیر می داند اما روایت های مدرن از روابط پر چالش بین فرزندان و والدین بیشتر متمرکز بر روی فردیت انسان است.

روان شناسی مدرن که بسیار وام دار زیگموند فروید است تلاش فراوانی برای فهم دینامیک خانواده کرده است اما شاید واقعا به تعبیر فروید در این جا با هزارتویی رو به رو هستیم که هر بار با پیش روی بیشتر با سوالات پیچیده تری هم رو به رو می شویم.

این ها را بهانه کردم تا در مورد یکی از مهم ترین فیلم های امسال(اگر نگوییم مهم ترین) بنویسم. فیلم ارزش عاطفی ساخته یواکیم تری یر فیلم ساز مشهور نروژی-دانمارکی که او را با فیلم خوش ساخت بدترین آدم دنیا می شناسیم که در جشنواره کن سال 2021 درخشید و رناته رینس وه برای آن جایزه بهترین بازیگر را از این جشنواره گرفت و فیلم برای 2 جایزه هم در اسکار 2022 نامزد شد.

یواکیم تری‌یر

یواکیم تری‌یر

پیرنگ قصه فیلم

فیلم با نریشنی در مورد یک خانه قدیمی شروع می شود که بعدا ما می فهمیم در حال شنیدن روایت نورا بازیگر تئاتر هستیم که حالا در حدود 30 و خرده ای سالگی مادرش را از دست داده است و به همراه خواهر کوچک ترش اگنس در حال پذیرایی از شرکت کنندگان در خاک سپاری مادرش هستند که سر و کله گوستاو (با بازی بی نظیر استلان اسکاشگورد) پدر آن ها هم پیدا می شود. او سال های پیش از سیسل مادر دخترها جدا شده است و به همین دلیل از نروژ مهاجرت کرده است تا بر روی حرفه خودش یعنی سینما متمرکز شود.

دیری نمی گذرد که متوجه می شویم روابط او با دخترها به خصوص نورا تعریف چندانی که ندارد هیچ بلکه با چالش هم رو به رو است. نورا به عنوان دختر بزرگتر خانواده در جنگ و جدل های پدر و مادرش وقتی نوجوان بوده آسیب جدی روحی دیده است و ما به تدریج در می یابیم که او اقدام به خودکشی هم در سال های گذشته داشته است. او مشخصا از غم و اندوه عمیقی رنج می برد که باعث شده هیچ گاه نتواند در روابطش با دیگر آدم ها به یک نقطه تعادل برسد و به نوعی بقیه از او گریزان هستند.

او هم چون آتش فشانی می ماند که خشم در درونش غلیان می کند و هر چند وقت یک بار به شکلی از او رفتار غیر قابل پیش بینی می بینیم که نمونه اش سکانسی است که نورا در شب اجرای نمایش دچار وضعیتی عجیب می شود که تصمیم می گیرد روی صحنه نرود و عوامل اجرا را برای دقایقی در یک وضعیت بغرنج قرار می دهد.

استلان اسکاشگورد

داستان با پیشنهاد گوستاو به نورا برای بازی در آخرین فیلمش وارد چالش اصلی خود می شود اما نورا بی درنگ پیشنهاد را رد می کند و بعدا گوستاو به سراغ ریچل کمپ هنرپیشه مشهور آمریکایی می رود و او هم با کمال میل بازی در این فیلم را می پذیرد.

از این جا به بعد فیلم هر چه برای شکل گیری یک درام روانشناختی تکان دهنده لازم است کارگردان از بیننده دریغ نمی کند:

حسادت زنانه- رقابت خواهران- چالش پدر و دختر و...

پیتر برادشاو از گاردین در مورد ارزش عاطفی نوشت: فیلم به طرز دل انگیزی در افتادن به دام یک ملودرام احساسی پرهیز می کند و حتی گاهی طنز ظریفی را به فیلم اضافه می کند مثلا در جایی از فیلم که گوستاو برای جشن تولد نوه اش دی وی دی فیلم می خورد با این که آن ها اساسا دستگاه پخش دی وی دی ندارند. یا شوخی های چندباره فیلم با این مساله که برای مردم دنیا انگار تفاوتی بین سوئد و نروژ وجود ندارد.