یادگیری در خلسه؛ رویای فراموش شده دهه 60 میلادی برای نابغه شدن

عصر ایران - در اوایل دهه 60 میلادی، زمانی که جهان در تب و تاب پیشرفت های فناورانه و روان شناختی بود، پروژه ای در ایتالیا کلید خورد که مرزهای میان علم و تخیل را جابه جا کرد. این آزمایش که بر پایه آموزش تحت هیپنوتیزم یا یادگیری در خواب (هیپنوپدیا) طراحی شده بود، به دنبال پاسخ به یک پرسش بنیادین بود: آیا می توان بدون تلاش آگاهانه و صرفا با دسترسی به ذهن ناخودآگاه، مطالب درسی را آموخت؟

ریشه های یک ایده جسورانه

ایده آموزش در حالت غیرهشیار، از این فرضیه نشات می گرفت که ذهن خودآگاه انسان در برابر حجم زیاد داده ها مقاومت می کند و دچار خستگی می شود. محققان ایتالیایی در سال 1963 بر این باور بودند که اگر دانش آموزان در حالت خلسه یا خواب مصنوعی قرار بگیرند، قدرت جذب مغز تا چندین برابر افزایش می یابد.

ساختار کلاس های درس هیپنوتیزمی

در این آزمایش های منحصربه فرد، کلاس های درس سنتی به محیط هایی برای تمرکز عمیق تبدیل شدند. فرآیند آموزش شامل مراحل زیر بود:

• القای حالت خلسه: دانش آموزان با روش های استاندارد روان شناسی به سطح خاصی از نیمه هشیاری هدایت می شدند.
• استفاده از تجهیزات صوتی: هر فرد از طریق هدفون های ایزوله، به نوار دروس ضبط شده گوش می داد.
• تکرار ناخودآگاه: اطلاعات به صورت مداوم تکرار می شد تا در لایه های عمیق حافظه ثبت شود.

میراث علمی آزمایش 1963

اگرچه رویای «یادگیری بدون زحمت» در آن سال ها به حقیقت نپیوست، اما این آزمایش ها راه را برای مطالعات مدرن در مورد تثبیت حافظه (Memory Consolidation) باز کرد. امروزه علم ثابت کرده است که خواب و استراحت برای یادگیری حیاتی هستند، اما درگیری فعال ذهن بیدار همچنان کلید اصلی درک مفاهیم است.