جزئیات یک تصمیم مهم برای پایان دو سال کم کاری شبکه بانکی/ کدام بانک‌ها نقره‌داغ می‌شوند؟

به گزارش تابناک اقتصادی؛ در سال های اخیر عدم تامین مالی مناسب برای ساخت مسکن به معضلی جدی در حوزه ساخت مسکن تبدیل شده است. تامین مالی مناسب برای ساخت خانه های جدید و افزایش عرضه مسکن در اقتصاد بسیار مهم است.

یکی از روش های کلیدی که برای تامین مالی ساخت و ساز مسکن، تسهیلات بانکی است که به افراد تحت عنوان تسهیلات ساخت مسکن اعطا می شود. این تسهیلات برای بخش ساخت و ساز مسکن از اهمیت بالایی برخوردار است زیرا تامین مالی لازم برای ساخت خانه های جدید را فراهم می کند.

اما علیرغم ذکر در قانون مصوب مجلس شورای اسلامی ایران، در سال های اخیر تخصیص تسهیلات بانکی به ساخت مسکن کاهش چشمگیری داشته است.

یکی از اصلی ترین چالش‌های پیش روی دستیابی به هدف ساخت یک میلیون خانه در سال در ایران تامین مالی این پروژه بلندپروازانه است. هزینه بالای ساخت و ساز مسکن باعث می شود خانواده ها نتوانند به تنهایی تمام هزینه ها را از محل پس انداز خود تامین کنند.

با توجه به این چالش، ماده 4 قانون جهش تولید مسکن، نظام بانکی را مکلف کرده است حداقل 20 درصد از تسهیلات پرداختی خود را به بخش ساخت مسکن اختصاص دهد. این قانون در تاریخ 30 شهریور 1400 به تصویب رسید، اما بررسی آمار تسهیلات ارائه شده در این حوزه نشان می‌دهد که پس از گذشت حدود دو سال از تصویب این قانون، نظام بانکی از اجرای این مفاد کوتاهی کرده است.

بر اساس آخرین آمار منتشر شده از سوی بانک مرکزی، تنها حدود 5.7 درصد از تسهیلات پرداختی به بخش مسکن اختصاص دارد که کمتر از 4 درصد از کل تسهیلات، تسهیلات ساخت مسکن است. این تناقض بین تخصیص واقعی تسهیلات با وعده دولت نگرانی هایی را در خصوص تحقق هدف وعده داده شده، ایجاد می کند.

بی توجهی شبکه بانکی در ارائه تسهیلات ساخت مسکن، موضوع را تشدید می کند. بانک ها به جای اعطای تسهیلات به افراد برای ساخت و ساز مسکن، اعطای تسهیلات به شرکت های تابعه یا کارمندان خود را در اولویت قرار داده اند. در نتیجه، کمبود شدید تسهیلات و رکود در بخش ساخت و ساز مسکن وجود دارد که بر رشد آن تأثیر منفی می گذارد.

برای رفع این مشکل عمده تامین مالی ناکافی برای وعده مسکن دولت می توان اقدامات متعددی را انجام داد. یکی از راه حل های حیاتی کاهش قدرت وام دهی بانک های ناسازگار است که می تواند از طریق اقدامات نظارتی بانک مرکزی محقق شود. دولت می تواند با کاهش قدرت وام دهی بانک های متخلف و افزایش قدرت وام دهی بانک مسکن به ویژه برای اعطای تسهیلات ساخت مسکن، بانک های بیشتری را برای مشارکت در ارائه این تسهیلات تشویق کند.

برخورد با بانک‌های متخلف از ضوابط تسهیلات ساخت مسکن، یکی از حیاتی‌ترین گام‌ها برای حل مشکل عرضه مسکن و تضمین رشد بخش مسکن ایران است. مجازات بانک های متخلف و افزایش قدرت وام دهی بانک های تخصصی در حوزه ساخت و ساز مسکن و همچنین ارائه خط اعتباری مستقیم به این بانک های تخصصی، ابزار قدرتمندی است که در اختیار دولت برای تنظیم رفتار بانک ها و تحول مسکن است.

ضروری است دولت اقدامات پیشگیرانه ای برای تشویق بانک ها به انجام مسئولیت های خود در تامین مالی ساخت و ساز مسکن انجام دهد. یکی از راه حل های مهم و کلیدی، کاهش قدرت وام دهی بانک های متخلف از طریق  است. این موضوع می تواند توسط بانک مرکزی انجام شود که قدرت تنظیم فعالیت های وام‌دهی بانک ها را دارد. با کاهش قدرت تسهیلات‌دهی بانک های متخلف و به تبع آن افزایش قدرت وام دهی بانک مسکن برای اعطای تسهیلات ساخت مسکن، دولت می تواند از تمایل بیشتر بانک ها به اعطای این تسهیلات اطمینان حاصل کند.

این اقدام مهم و کلیدی در قانون برنامه هفتم توسعه و در جریان بررسی تغییرات برنامه هفتم توسعه در کمیسیون تلفیق برنامه هفتم مجلس به تصویب رسید و توسط کمیته مسکن مجلس در زمینه برنامه هفتم توسعه مطرح شده است که در بند مصوب برنامه هفتم توسعه در بخش مسکن اشاره شده است که شبکه بانکی موظف به همکاری با وزارت راه و شهرسازی در زمینه اعطای تسهیلات ساخت مسکن به مردم است و در صورت عدم همکاری شبکه بانکی، بانک مرکزی موظف است با بانک متخلف برخورد کند و با افزایش نرخ سپرده قانونی، قدرت اعطای تسهیلات بانک متخلف را کاهش کند و به جای آن، قدرت تسهیلات‌دهی بانک مسکن را افزایش دهد تا بتواند بدون افزایش پایه پولی و از محل کنترل خلق نقدینگی شبکه بانکی، سهم 20 درصدی تسهیلات ساخت مسکن از کل تسهیلات اعطایی شبکه بانکی و رشد اقتصادی حاصل از ساخت مسکن برای کشور و رفع نیاز سرپناه برای مردم، محقق شود.

در خاتمه، عدم تامین مالی مناسب برای ساخت و ساز مسکن یک مشکل قابل توجه در ایران است. تخصیص تسهیلات بانکی به ساخت مسکن طی چند سال گذشته کاهش چشمگیری داشته و مانع از وعده دولت برای ساخت یک میلیون مسکن در سال شده است. برای رسیدگی به این موضوع، کاهش قدرت وام دهی بانک های متخلف، مجازات متخلفان، تشویق به همکاری بین بانک ها و توسعه دهندگان، ایجاد بازارهای وام مسکن قابل اعتماد و ایجاد مشوق ها برای بانک های متعهد از اقدامات کلیدی است که می تواند توسط دولت برای اطمینان از رشد بخش ساخت و ساز مسکن و تحقق وعده های خود به مردم.