طرح تشویقی ژاپن برای مهاجرت به شهرهای کوچک و روستاها

به گزارش سرویس بین الملل خبرگزاری صداوسیما به نقل از  شبکه تلویزیونی دویچه وله آلمان، دولت ژاپن مشوق‌های نقل مکان خانواده‌ها از توکیو به شهری کوچک و دور افتاده را مورد بحث و بررسی قرار داد.
دولت ژاپن از خانواده‌ها خواسته است از توکیو پایتخت پرجمعیت ژاپن بیرون بروند. دولت ژاپن همچنین برای اجرای این طرح، امتیازات ویژه‌ای در نظر گرفته است که فقط یکبار هنگام خروج از توکیو، اعطا می‌شود.

اکنون این امتیاز، رقم یک میلیون یِن ژاپن به ازی هر کودک در هر خانواده است که حدود هفت هزار و پانصد دلار آمریکا می‌شود. این مشوق پولی بخشی از تلاش رسمی ژاپن برای دمیدن حیات به شهر‌ها و روستا‌های کوچک است. سی درصد جمعیت ژاپن در "توکیوی بزرگ" زندگی می‌کند. هر ساله ده‌ها هزار نفر روانه توکیو می‌شوند که این امر باعث خالی شدن سایر مناطق ژاپن می‌شود که جمعیت پیری دارند.

دویچه وله در ادامه با "میشل استاکمن" خبرنگار خود در امور آسیا گفتگویی انجام داد.
مجری پرسید: چرا دولت ژاپن این کار را می‌کند؟
میشل استاکمن گفت: ژاپن با بحران جمعیت روبرو است؛ بنابراین شهر‌های بزرگی همچون توکیو به علت فرصت‌های بالای درآمدزایی و تحصیلی، جذابیت زیادی برای جوانان دارند. در صدر همه مسائل، مشکل پیری جمعیت ژاپن و کاهش نرخ زاد و ولد در این کشور وجود دارد. با توجه به مهاجرت داخلی به شهر‌های بزرگ ژاپن، شهر‌ها و روستا‌های کوچک در حال نابودی هستند.

خبرنگار بخش آسیا در شبکه دویچه وله افزود: در نتیجه مدارس اساسا هیچ دانش آموزی ندارند یا کشاورزی ممکن است از خود بپرسد وقتی بخواهم کار نکنم چه کسی هست که روی مزرعه من کار کند یا اینکه خیلی از کسب و کار‌ها تعطیل شده اند.

مجری از میشل استاکمن پرسید: خانواده‌ها باید چه کاری انجام دهند تا واجد شرایط باشند؟
میشل استاکمن در پاسخ گفت: زن و شوهر‌ها یا والدینی که به تنهایی سرپرست خانوار هستند و فرزند زیر هجده سال دارند، واجد شرایط این طرح هستند. آن‌ها باید در شهر جدید شغل داشته باشند. آن‌ها همچنین باید در شهر جدید پنج سال اقامت کنند و اگر این کار را نکنند باید پول دولت را بازگردانند. فردی که درخواست می‌دهد واقعا باید نقل مکان کند و در آنجا بماند. نکته این است که مردم ما از این یارانه‌ها به نفع خود استفاده می‌کنند. این طرح زمانی شیرین‌تر می‌شود که خانواده‌ها وقتی در مکان جدید شغل می‌گیرند، می‌توانند واجد شرایط دریافت سه میلیون یِن دیگر شوند که معادل بیست و دو هزار دلار است.

میشل استاکمن گفت: پس احتمالا صحبت از ده‌ها هزار دلار برای جابجایی به مکانی جدید است، اما اول از همه باید تکلیف شغل مشخص شود. فرد مهاجر یا باید کسب و کار جدیدی را شروع کند، یا مسئولیت کسب و کار موجود را متقبل شود، یا اینکه بتواند دورکاری کند.

مجری دویچه وله پرسید: چه تعداد خانواده تصمیم گرفتند این نقل مکان را انجام دهند؟
میشل استاکمن گفت: این طرح از سال ۲۰۱۹ وجود داشته است، قبلا یارانه پرداختی، رقمی پائین‌تر بود به همین علت الان آن را تقویت کردند، چون می‌خواهند افراد بیشتری در این طرح شرکت کنند. اما اگر به تعداد خانواده‌ها نگاه کنید هزار و پانصد خانواده در طی سه سال گذشته که این طرح وجود داشته است در آن مشارکت کردند. در تصویر کلانشهر توکیو که جمعیتی ۳۵ میلیونی دارد، این رقم بسیار ناچیز است. شاید برخی خانواده‌ها بخواهند از انتظارات کمرشکن در زمینه مراقبت از کودکان، ساعت‌های طولانی کار در توکیو و هزینه‌های بالای زندگی در این شهر، خلاص شوند و به داخل طبیعت بروند و از آن لذت ببرند، اما سوال بزرگ این است که آیا مردم از لحاظ مالی می‌توانند این کار را مدیریت کنند؟

دویچه وله در ادامه با خانم دکتر "یوکا میناگاوا" جامعه شناس دانشگاه توکیو صحبت کرد.
دویچه وله از او پرسید آیا راه حل دولت می‌تواند یک راه حل پایدار برای برخی از مشکلات جمعیتی بلند مدت ژاپن باشد؟ 

یوکا میناگاوا گفت: این ایده و این سیاست جدید برای اعطای یک میلیون ین ژاپن به ازای هر فرزند خانواده‌ای که به جای دور دست جدیدی نقل مکان می‌کند، به صورت یکباره انجام می‌شود. رقم یک میلیون ین پرداخت می‌شود. ظاهرا این کار باعث رفع نیاز‌های بلند مدتی نمی‌شود که یک خانواده با آن روبروست و شامل هزینه تحصیل و هزینه‌های زندگی می‌شود؛ بنابراین لازم است که یک راهبرد بلند مدت در پیش گرفته شود تا حقوق افراد افزایش یابد، تا هزینه‌های معیشتی از جمله هزینه تحصیل کاهش یابد و فرصت‌های بیشتری برای آموزش و استخدام در مناطق دور دست روستایی فراهم شود.

مجری گفت: همانطور که می‌دانید با فشار‌های واقعی که به خصوص در بحث جمعیت و جمعیت مسن ژاپن وجود دارد، این کشور با نرخ پائین زاد و ولد روبرو است. تعداد زیادی از افراد در توکیو زندگی می‌کنند و تعداد افرادی که در مناطق روستایی زندگی می‌کنند کافی نیست. برای ما توضیح بدهید که چرا ژاپن هم اکنون به چنین نقطه‌ای رسیده است؟

یوکا میناگاوا گفت: از نظر کارشناسان جمعیت، سه نوع مهاجرت داخلی وجود دارد. نوع اول مهاجرت شبیه حرف "آی" (I) است که مهاجرت از یک مکان به مکانی دیگر است و قصد بازگشت هم وجود ندارد. نوع دوم مهاجرت که به شکل "یو " (U) هست زمانی است که فرد در یک مکان به دنیا می‌آید، مهاجرت می‌کند، اما سرانجام به زادگاه خود بازمی گردد. مدل سوم مهاجرت شبیه حرف "جِی" (J) هست. این مدل مهاجرت یعنی فردی در یک مکان متولد می‌شود و مدام جابجا می‌شود، اما هرگز به دنبال بازگشت به زادگاه خود نیست. آنچه که اکنون مشاهده می‌کنیم، افزایش مهاجرت از نوع اول و سوم است. مشکل این است که مقصد این مهاجران داخلی متمرکز بر شهر‌های بزرگی مثل توکیو است، چون این مکان‌ها فرصت‌های بیشتر تحصیلی و شغلی فراهم می‌کنند. طبق تازه‌ترین آمار مربوط به سال ۲۰۲۰، حدود سی درصد کل جمعیت (ژاپن) در توکیو و حومه آن ساکن است. این رقم یک سوم جمعیت کشور است که بر منطقه توکیو متمرکز شده است. مشکل واقعی این است که مقصد مهاجرت داخلی، " شهر‌های بزرگ" است، چون فرصت‌های بیشتری در خود دارد.

این جامعه شناس درباره انگیزه زنان ژاپنی برای مهاجرت به شهر‌های بزرگ گفت: هم اکنون ژاپن با چالش بسیار مهم دیگر روبرو است که نرخ پائین زاد و ولد است. عوامل زیادی در نرخ پائین زاد و ولد در بین زنان ژاپنی دخیل هستند، اما عامل اصلی آن، دستاورد‌های تحصیلی در بین زنان جوان است. زنانی که در سطوح بالا تحصیلات دارند تمایل دارند فرزندآوری را به تعویق اندازند یا ازدواج را به تاخیر اندازند. این تمایل، خودش بخشی از کاهش نرخ زاد و ولد در ژاپن را توضیح می‌دهد. افزایش سطح تحصیلات زنان میزان مشارکت آن‌ها در نیروی کار را افزایش می‌دهد.

این جامعه شناس درباره تاثیر کرونا بر نگرش مردم و جابجایی آن‌ها به شهر‌های کوچک‌تر گفت: موانع موجود بر سر راه نقل مکان به مناطق دوردست، در جریان کرونا کاهش یافت، چون گزینه دورکاری بیشتر در دسترس مردم قرار گرفت و مکان فیزیکی کار اهمیت سابق را از دست داد. این جنبه مثبت کرونا است، اما همانطور که پیشتر گفتم، وقتی بحث جابجایی مطرح می‌شود واقعا چالش این است که فرد شغلی داشته باشد که بتواند از راه دور کار کند. همچنین حضور دو فرد بزرگسال در یک خانوار، چالش واقعا بزرگی است. اگر خانواده‌ای واقعا تصمیم بگیرد به مناطق دیگر نقل مکان کند، یافتن شغل برای یک نفر کفایت نمی‌کند. همچنین یافتن کار برای دو نفر در یک خانوار، هم چالش واقعی است.