طرح انتقال پایتخت به استان های دیگر به کجا رسید؟

چند سالی می شود که با رشد جمعیت در تهران، مسئولان کشور به فکر انتقال پایتخت به استان های دیگری افتاده اند. اما این طرح به این معنا نیست که به صورت فیزیکی پایتخت انقال پیدا کند، بلکه از نظر تغییر پایتخت سیاسی، فرهنگی، اداری و اقتصادی، این طرح را پیشنهاد کرده اند.

سید حمیدرضا کاظمی، عضو کمیسیون شوراها در مجلس یازدهم، با اشاره به این طرح اظهار کرد: این موضوع مدت زیادی است که مورد بحث قرار گرفته و تاکنون جلساتی به منظور ارائه پیشنهادات و راهکار ها برگزار شده است. انتقال پایتخت با توجه به شرایط اقتصادی کنونی کشور امکان پذیر نیست،  اما می توان برنامه ریزی لازم برای فراهم شدن مقدمات این موضوع را انجام داد.

عضو کمیسیون امور داخلی کشور در ادامه گفت: از آنجایی که تمرکز جمعیت در پایتخت یک مشکل محسوب می‌شود بر این اساس  انتقال پایتخت باید در زمان و شرایط مناسب انجام شود. در بسیاری از کشور ها مراکز اقتصادی و پایتخت سیاسی شان متفاوت است. بیش از ۲۰سال است ایران چنین قصدی دارد، اما چنین اقدامی  بار مالی سنگین دارد به همین دلیل متاسفانه شرایط اقتصادی و تحریم ها اجازه نمی‌دهد این امر مهم تحقق یابد. 

او در ادامه عنوان کرد: دولت اسبق تصمیم گرفت تا به منظور کاهش جمعیت پایتخت تسهیلاتی برای بازگرداندن کارمندان به استان ها در نظر گرفته شود، اما به دلیل عدم اجرای صحیح این برنامه، حتی بی اعتمادی کارکنان به این موضوعات را شاهد هستیم، بر این اساس باید تدابیری اندیشیده شود تا این موارد رخ  ندهد.

تصویب طرح در سال ۱۳۹۲

این طرح سال ۱۳۹۲ در مجلس شورای اسلامی  با ۱۱۰ رای موافق، ۹۷ رای مخالف، ۱۰ رای ممتنع از مجموع ۲۱۴ نماینده حاضر در صحن علنی مجلس، به تصویب رسید.

بر اساس ماده یک این طرح، «شورای ساماندهی پایتخت» به منظور بررسی و جمع بندی مطالعات انجام شده در خصوص تراکم زدایی و ساماندهی شهر تهران و انتقال پایتخت سیاسی و اداری کشور و انجام پژوهش های ضروری و به منظور تکمیل آنها با هدف امکان سنجی و ارایه راهکاری برون رفت از وضع موجود در قوه مجریه تشکیل می شود.

با وجود آنکه سال هاست زمزمه انتقال پایتخت مطرح می شود، اما عده ای از کارشناسان می گویند برخی الزامات و پیش نیازهای انتقال پایتخت همچنان فراهم نیست.

ابوالفضل ابوترابی عضو کمیسیون شوراهای مجلس شورای اسلامی در رابطه با انتقال پایتخت به شهر دیگری گفت: یکی از چالش‌های اساسی نظام و کشور ما بحث تمرکز بیش از حد در تهران است، این روز ها تمرکز بیش از حد تهران به یک وهن برای جمهوری اسلامی تبدیل شده است.

او ادامه داد: ما در حال تبدیل شدن به اولین کشور دنیا در آلودگی هوا هستیم، از طرف دیگر با بحران‌های زیست‌محیطی، انسان‌ساز (حمله نظامی) و زلزله روبه‌رو هستیم، ‌معمولاً در ایران هر ۲۰۰ سال یک بار زلزله‌های شدید رخ می‌دهد و ما اکنون در آستانه این ۲۰۰ سال قرار داریم. در سال‌های اخیر زلزله‌های خفیفی را در تهران شاهد بودیم، ‌اما متأسفانه مسئولان غافل هستند، در صورتی که در این زمینه قانون ساماندهی و امکان‌سنجی انتقال پایتخت سیاسی کشور را داریم.

انتقال پایتخت سیاسی شدنی نیست

محمد سالاری، رئیس سابق کمیسیون شهرسازی و معماری شورای اسلامی شهر تهران، نیز درخصوص انتقال پایتخت گفت: موضوع انتقال پایتخت یکی از مباحثی است که بیش از یک دهه گذشته مطرح شده و در یک بازه زمانی در مجلس شورای اسلامی توسط نمایندگان مردم به شدت مورد پیگیری قرار گرفت و نهایتا منجر به تشکیل شورای ساماندهی پایتخت شد.

او افزود: مجموعه کسانی که طرح انتقال پایتخت را مطرح کردند مبنای مطالبه‌شان حل مشکلات و چالش‌های تهران بود به همین دلیل موضوع را به وزارت کشور و راه شهرسازی ارجاع دادند و نهایتا مشاورینی در این خصوص توسط دولت و دو وزارتخانه انتخاب شدند.

سالاری تصریح کرد: خروجی مجموعه نظرات این بود که اساسا با جابجایی پایتخت، مشکلات جاری تهران حل نمی‌شود یعنی ممکن است شهر دیگر به عنوان پایتخت جانمایی شود اما مشکل جمعیت، آلودگی هوا، ترافیک، مشکلات زیست محیطی، تاب آوری در مقابل حوادث و... تهران حل نمی‌شود.

مهدی چمران،رییس شورای شهر تهران در ارتباط با انتقال پایتخت عنوان کرد: قریب به ۱۵ سال است که درباره انتقال پایتخت از تهران، صحبت‌های مختلفی از مسئولان مختلف شنیده می‌شود. دولت قادر به پرداخت هزینه ۳۰۰ میلیاردی برای توسعه مترو نیست، چگونه قادر به تامین ۳۰۰ هزار میلیارد برای ایجاد زیرساخت‌های انتقال پایتخت خواهد بود.

چمران افزود: اگر مسئله ما تنها انتقال پایتخت سیاسی و گروه دولت و سیاستمداران و یک جمعیت اندک چند ده هزار نفری است. باید پاسخ داد که تکلیف سایر افراد باقیمانده در تهران که معادل یک پنجم جمعیت کل کشور هستند، چه خواهد شد؟ چرا که رهایی این افراد در واقع به معنای رهایی از مشکلاتشان است. ‌اگر هدف ما تنها انتقال تعدادی خاص و ایجاد زیرساخت‌های لازم برای زندگی آنها در یک محل خوش آب‌وهوا و ترافیک کم و ساختمان‌های زیباست، درواقع تنها به دنبال حل مشکلات برای گروه دولتمدار نیستیم چراکه رهایی سایر افراد که خود به میزان جمعیت چند استان‌ هستند به معنای باقی ماندن مشکلات به قوت خود است.

با توجه به این که از تصویب این طرح سالیان سال می گذرد،اما هنوز شاهد آن هستیم که هیچ اتفاقی در این زمینه نیفتاده است و گویا مسئولان قصد دارند تهران همچنان پایتخت فرهنگی، سیاسی، اداری و اقتصادی کشور باشد.