نام جان هیوستن با کارگردانی درام جناییهای ماندگار از جمله «شاهین مالت»، «گنج های سیرامادره»، «جنگل آسفالت»، «ملکه آفریقایی»، «موبی دیک» و «شب ایگوانا» در خاطره ها تداعی می شود اما، ساخت فیلم ورزشی «فرار بسوی پیروزی» را می توان یک خرق عادت برای این کارگردان صاحب سبک برنده اسکار دانست.
«فرار بسوی پیروزی»(نام اصلی «پیروزی») محصول ۱۹۸۱ و برداشتی از یک فیلم مجارستانی محصول سال ۱۹۶۲ به نام «دو نیمه در جهنم» یا «آخرین گل» است که ریشه در یک سری مسابقات فوتبال واقعی به نام «بازی مرگ» یا «مسابقه مرگ» دارد که سال ۱۹۴۱ در دوره آلمان نازی اتفاق افتاده است.
داستان فیلم فرار بسوی پیروزی درباره عدهای از اسرای متفقین است که با اجبار گشتاپو به مصاف یک تیم فوتبال آلمانی می روند اما ذیل پوشش این مسابقه، با همراهی یک گروه مقاومت زمینه فرار دستجمعی از اردوگاه را تدارک دیده اند.
منتقدان معتقدند داستان فیلم های جان هیوستن اغلب درباره «ماموریت های شکستخورده گروهی از افراد مختلف است» اما «فرار بسوی پیروزی» ثابت کرد، منتقدان اشتباه می کنند، زیرا جان هیوستن با درج جمله معروف در فیلم مبنی بر «برگردیم... ما میتوانیم این(بازی) را ببریم!» از زیان یکی از بازیکنان، ورق را بر می گرداند و اسرایی که در نیمه اول شکست خورده اند و زمینه فرار نیز فراهم است، دوباره و مصمم، برای کسب پیروزی به مستطیل سبز باز می گرداند.
جان هیوستن در اثر فوتبالی و تماشایی خود، غرور و شجاعت مردان با اراده ای را نشان می دهد که با قرار گرفتن در کنار یکدیگر و تشکیل تیمی ضعیف تر، قدرت ماشین پروپاگاندایی ماشین جنگی نازی را به چالش می کشند.
«فرار بسوی پیروزی» از نظر بازیگری هیچ نقطه ضعفی ندارد و جان هیوستن جمعی از ستارگان سینمای جهان نظیر مایکل کین انگلیسی، ماکس فون سیدو سوئدی و سیلوستر استالونه آمریکایی را در کنار گروهی از فوتبالیست های مطرح جهانی مانند بابی مور انگلیسی، پله برزیلی و اسوالدو آردیلس آرژانتینی به کار گرفته است.
سیلوستر استالونه که با «راکی» در اوج شهرت قرار داشت، در «فرار بسوی پیروزی» ستاره فیلم است و نقش «رابرت هچ» را بازی می کند.
سیلوستر استالونه در «فرار بسوی پیروزی» به طور کلاسیک «راکی بالبوا» فیلم است: با غرور و تکبر و اعتماد به نفس بیش از حد و اغلب کمی عجیب و غریب که مخاطب را جذب میکند. گفته شده گوردون بنکس دروازهبان افسانه ای انگلیس، مربیگری سیلوستر استالونه را بر عهده داشته است.
فیلم دارای ۲ نقطه اوج است که مخاطب را به وجد می آورد.
نخست، حرکت استادانه قیچی برگردان پله(در نقش لوئیس فرناندز) است که منجر به گل می شود و دوم شیرجه ماهرانه سیلوستر استالونه است که در ثانیه های سرنوشت ساز، پنالتی را مهار می کند.
نمایش فوتبال در «فرار به سوی پیروزی» پر از تکلهای خشن نازیها و حرکات زیبای بازیکنان متفقین است اما فیلم عالیست و می توان گفت بهترین فیلم سینمایی فوتبالی ساخته شده تاکنون است.
«فرار به سوی پیروزی» تقریباً برای هر ایرانی عاشق فوتبال که در دهه ۶۰ شمسی بزرگ شده، تکه بزرگی از یک نوستالژی است، اثری که با هر بار یادآوری حرکت اسلوموشن «پله» اسوالدو آردیلس آرژانتینی محال است فراموش شود.
منتقد سینما و کارشناس فرهنگی
