به گزارش ایرنا، استان بوشهر به عنوان یکی از استانهای جنوبی ایران، دارای شرایط جمعیتی و اجتماعی خاصی است که بر وضعیت سالمندان نیز تاثیرگذار است، بر اساس آخرین آمارهای رسمی، جمعیت سالمندان (افراد بالای ۶۰ سال) در این استان روند افزایشی دارد که این امر با توجه به افزایش امید به زندگی و کاهش نرخ تولد، پدیدهای جهانی است و بوشهر نیز از این قائده مستنثی نیست و بر اساس اسناد موالید ثبت احوال این استان، در سالهای اخیر، نرخ رشد تعداد سالمندان این استان بوشهر نسبت به کل جمعیت رو به افزایش است.
مدیرکل بهزیستی استان بوشهر درباره وضعیت جمعیتی این استان گفت: از جمعیت یک میلیون و ۳۸۵ هزار نفری استان بوشهر، حدود ۱۱۵ هزار نفر را سالمندان تشکیل میدهند که این میزان معادل ۹.۸ درصد از کل جمعیت این استان است.
بر اساس تحقیقات انجام شده این افزایش جمعیت سالمندی در برخی از شهرستانهای استان بوشهر بیشتر است و پس از بررسیهای انجام شده یکی از علل مهم آن کوچ فرزندان از شهرهای کوچک و روستاها به شهرها و استانهای همجوار است.
مهرناز اسکندری در این باره بیان کرد: اکنون شهرستانهای دشتستان و دشتی در استان بوشهر با ۱۱ درصد، پیرترین شهرستانهای این استان محسوب میشوند و در مقابل، شهرستان کنگان با ۸.۴ درصد، جوانترین شهرستان است.
کاهش تولد و افزایش سن فرزندآوری
جوانی جمعیت یکی از مباحث کلیدی و استراتژیک در حوزه سیاستگذاریهای اقتصادی و در برخی ابعاد امنیت ملی محسوب میشود، امری که سیاستمداران و دولتمردان همواره در برشهای عمقی و چشماندازهای کشور و تصمیمهای خرد و کلان با این محوریت برنامهریزی و اقدام میکنند.
پایداری ساختار اقتصادی و بازار کار، پویایی اجتماعی و نوآوری،قدرت ژئوپلیتیک، تداوم نسل و حفظ هویت از مهمترین محورهای محاسباتی قوانین بالادستی وابسته به جمعیت است.
درسالهای گذشته با به صدا در آمدن زنگ خطر پیری در کشور دولتمردان در پی آسیب شناسی و برطرف کردن موانع موجود بر آمدند، اما برغم برنامهریزیهای انجام شده همچنان این امر به موازات تلاشهای آنان بی ثمر مانده چنانچه در یک سال اخیر با کاهش نرخ تولد و جوانی جمعیت در استان بوشهر مواجه هستیم.
مدیرکل ثبتاحوال استان بوشهر با اشاره به ثبت ۱۱ هزار و ۵۴۸ واقعه ولادت در سال گذشته گفت: این آمار نسبت به سال ماقبل آن ۸.۸ درصد کاهش یافته است که در این میان شهرستان بوشهر با ۳ هزار و ۳۹ مورد بیشترین و شهرستان دیلم با ۳۳۴ واقعه کمترین میزان ولادت را داشتند.
حیدر عمرانی، از افزایش میانگین سن والدین در زمان فرزندآوری خبر داد و گفت: میانگین سن مادران در تولد اولین فرزند ۲۷.۳ سال و سن پدران ۳۲.۶ سال ثبت شده که نسبت به سال ۱۴۰۳ به ترتیب یک و سه ماه افزایش یافته است.
امیرحسین دارابی، معاون بهداشت و دبیر ستاد هماهنگی جوانی جمعیت دانشگاه علوم پزشکی بوشهر نیز در این باره اظهار کرد: بر اساس سامانه سیب این استان، در سال ۱۴۰۴ نسبت به ۱۴۰۳ بیش از هزار تولد کمتر داشتهایم و این امر منجر به کاهش نرخ باروری کلی استان از ۱.۴۵ به ۱.۴۰ شدهاست.
بر مبنای تحقیقات علمی، امتناع جوانان از ازدواج و تشکیل خانواده و همچنین فرزندآوری در سنین هدف گذاری شده در قانون جوانی جمعیت، امروزه به یکی از معضلات جوامع بشری بویژه ایران بدل شدهاست، به دنبال نگرانیها از آینده مبهم بقای نسل در کشور، محققان و مسئولان چگونگی و چرایی این امر را مورد بررسی قرار داده و در پی آسیب شناسی آن برآمدند که در نتیجه به عواملی همچون تجددگرایی افراطی، مشکلات معیشتی، ترس از مسئولیت پذیری و غیره میرسند که این امر به رفتار سوء اجتماعی همچون ازدواجهای سفید یا بدون شناسنامه، روابط نامشروع و دیگر موارد مشابه منجر میشود.
جراحی جمعیت زیرتیغ سقط جنین
بر اساس گزارشها، دلایل متعددی همچون مسائل و چالشهای اقتصادی و فرهنگی که در بطن جامعه ریشه دواندهاست، امروزه امری اثر گذار و انکار نشدنی در گردن نهادن ازدواج بر تیغ زوال است، در این میان برخی نیز شانس و شیرینی بارداری و تولد نوزاد در بهترین و پر انرژیترین روزهای جوانی یک فرد و تبدیل شدن به پدر و مادری توانمند جایش را به تروما یا آسیبهای تلخ حاصل از روابط ناصحیح و خارج از عرف و شرع میدهد که بیشتر نیز جبران ناپذیر است.
در جریان پیگیریهای خبرنگار ایرنا به چند مرکز ناباروری، مطب پزشکان متخصص زنان و داروخانههای سطح استان، با کیسهای مراجعه کننده برای اقدام به سقط جنین غیر مجاز بویژه در سنین پایین مواجه شد.
جنون عشق یا هرچه که هست دختران جوان را بدلایل متعددی که همگی آنها بر پایه ناآگاهی استوار است به این مراکز میکشاند، نوزادی راه نیامده را باز میگردد و دخترکی جوانیاش را قمار میکند.
بر اساس نتایج بدست آمده میانگین سن جنینهایی که در مراکز زیر زمینی حذف میشوند بین ۳ هفته تا ۴ ماه است، این امر در بیشتر موارد به شکل فیزیکی و با استفاده از دستگاه انجام میشود که عوارض جبران ناپذیری را بدنبال دارد.
دختر ۲۸ ساله مجردی که به اظهار خودش ۴ هفته از بارداریاش میگذرد، حاضر به صحبت با خبرنگار ایرنا میشود، او ابتدا از عشق آتشین و غفلت شیرینش در ارتباط با یک جوان هم سن خودش سخن گفت و ادامه داد: این اولین تجربه مادر شدن من است، دلم میخواهد یک روز یک مادر تمام عیار شوم اما الآن اگر خانوادهام خبردار شوند مرا میکشند، آمدهام که آن را سقط کنم.
وی درباره نحوه اقدام برای سقط از دسترسی به قرصهای مربوطه به قیمت میانگین هر دانه ۵۰ تا ۲۰۰ میلیون ریال در بازار سیاه میگوید و اضافه میکند: پیش از اینکه به اینجا بیایم از طریق یکی از دوستانم تحقیق کردم و متوجه شدم دکتر زنان و یا متخصص مامایی این کار را با نرخ حداقل ۸۰ تا ۱۵۰ میلیون ریال اما تضمینی، انجام میدهد.
سقوط انسان از دریچه اراده
بر اساس تحقیقات به عمل آمده از چندین مطب و مرکز فعال در این زمینه به طور میانگین روزانه ۳ تا ۴ زن باردار برای دریافت چنین خدماتی مراجعه میکنند که همه آنها مجرد نیستند.
منشی یکی از این مطبها اظهار کرد: بسیاری از این زنان متاهل هستند و دلایلی همچون نبود فضای مناسب تربیتی، تعدد فرزند، مشکلات اقتصادی، مهاجرت، ادامه تحصیل و غیره را بهانهای برای خداحافظی خود خواسته و زود هنگام با زندگی یک انسان میدانند.
وی در پاسخ به این سوال که چرا در اینجا و برخی مطبها چنین خدماتی ارائه میشود اظهار کرد: بسیاری از آنها با گریه، عجز و ناله به اینجا مراجعه میکنند، به عنوان مثال دختر جوان و متاهلی که فریب خورده و ناخواسته باردار شده و بدلیل تعصبات حاکم بر جامعه توان سخن گفتن و در میان گذاشتن آن را با خانواده و اطرافیان ندارد چه برسد به نگه داشتن فرزندش، یا مادری که در نان خود و همسرش مانده و مواردی از این دست ما را مجاب به چنین امری میکند، و الا زایش و دیدن زنان باردار که بارقههای امید در دل و جانشان شعله ور میشود برای ما نیز لذت بخش تر است.
۹۶.۵ درصد از سقطهای جنین ناخواسته هستند
معاون درمان دانشگاه علوم پزشکی بوشهر گفت: سال گذشته حدود ۸۵۰ مورد سقط جنین در مراکز بیمارستانی استان ثبت شد که از این تعداد ۳۰ مورد آن معادل ۳.۵ درصد عمدی و مابقی ناشی از علل پزشکی، ژنتیکی و یا ناخواسته و غیرارادی بودهاست.
حسن کشاورز افزود: سن مادر، مشکلات ژنتیکی همچون کیفیت تخمک، شکل تخمدانها و رحم، انواع عفونتهای داخلی، بارداری، مصرف دخانیات و الکل و غیره از جمله عواملی است که بدنبال آن منجر به سقط غیر ارادی جنین میشود اما در این میان در برخی مشکلات به تشخیص پزشک و با اراده مادر جنین به شکل عمدی سقط میشود.
سقط جنین های اجباری و قانونی
پزشک زنان و نازایی در گفت و گو با ایرنا بیان کرد: به طور کلی سقط جنین در سه دسته عمدی، درمانی و انتخابی جای میگیرد که براساس قوانین داخلی کشور ایران گزینه سوم یعنی انتخابی در کشور ایران ممنوع است و هیچ یک از پزشکان هم صنف ما مجاز به انجام آن نیستند.
دکتر نازخاتون احمدی ادامه داد: در شرایطی که اگر جنین سقط نشود، هم مادر و هم جنین فوت کنند، دستور به سقط اجباری و یا درمانی جنین صادر میشود، در مواردی همچون بیماریهای حاد قلبی، گوارشی؛ مزمن، مغز و اعصاب، مشکلات بارداری، رشد تودههای خوشخیم یا بدخیم، احتمال آسیبدیدگی رحم طی بارداری، بیماریهای پوستی، ابتلا به ویروس HIV و مواردی از این دست برای مادر بر سقط جنین تاکید و اقدام میشود.
احمدی بیان کرد: همچنین پزشکان و متخصصان زنان در مواجهه با مواردی همچون ناهنجاریهای شدید، ناهنجاریهای کروموزومی، نقصهای متابولیک مادرزادی، آسیبدیدگی جنین در اثر عوامل محیطی، عفونتهای مسری از مادر، بیماریهای ارتوپدی و غیره در جنین و آزمایشات و بررسیهای اولیه همچون غربالگری مادر را به سقط جنین توصیه اکید میکنند.
وی درباره آمار ارائه شده توسط مراکز درمانی در استان بوشهر اظهار کرد: درسالهای اخیر شاهد آمار بالای سقطهای عمدی جنین در استان بوشهر هستیم، امری که دستیابی به رقم صحیح آن تنها از طریق دسترسی به جامعه هدف و درج آمار خود اظهاری افراد مربوطه امکانپذیر است.
بسیاری از این افراد بدلایلی همچون مشکلات مالی، نداشتن زمان کافی برای مراقبت از فرزند، اختلافات زناشویی، نداشتن آمادگی روحی برای بچهدارشدن، بارداری ناخواسته به دلیل تجاوز جنسی و غیره خواستار سقط جنین هستند، عواملی که هیچ مرکز درمانی قانونی بر مبنای آن اقدام به این عمل نمیکند.
ابعاد نگرانکننده سقطهای عمدی و غیرقانونی
رئیس گروه جوانی جمعیت و سلامت باروری معاونت بهداشت دانشگاه علوم پزشکی بوشهر گفت با تأکید بر حرام شرعی و غیرقانونی بودن سقط جنین، تصریح کرد: طبق ماده ۵۶ قانون حمایت از خانواده و جوانی جمعیت، هرگونه مشارکت در سقط جنین غیرقانونی جرم بوده و منجر به ابطال پروانه فعالیت و پیگرد قضایی میشود.
طیبه احمدزاده اظهار کرد: براساس مطالعات محدود انجامشده در کشور، حدود ۹۵ درصد از سقطهای عمدی در چارچوب خانواده و به دلایلی نظیر مشکلات اقتصادی، فاصله کم بین فرزندان و یا مسائل معیشتی رخ میدهد و تنها درصد ناچیزی خارج از این چارچوب است.
وی با هشدار نسبت به عوارض جبرانناپذیر سقطهای غیرقانونی، تاکید کرد: این اقدام علاوه بر تبعات سنگین روحی و روانی برای مادر، با خطرات جسمی جدی نظیر مرگومیر مادر، عفونتهای شدید و مهمتر از آن، ناباروری ثانویه و چسبندگیهای رحمی همراه است که میتواند آرزوی فرزندآوری را در آینده برای همیشه از بین ببرد.
هم افزایی دستگاههای اجرایی در اجرای قوانین جوانی جمعیت
احمدزاده با اشاره به اقداماتی همچون برگزاری کارگروههای ماهیانه تحت عنوان آمایش امید با حضور دستگاههای اجرایی بویژه آموزش و پرورش و روسای مراکز فرهنگی و دانشجویی افزود: احداث خوابگاه متاهلی ۳۲ واحدی،برگزاری دورههای آموزشی پیش از ازدواج از سوی این نهاد به موازات تلاشهای دولت برای اعطا تسهیلات مسکن و اشتغال آفرینی با هدف تقویت بنیانها وزیرساختهای تشکیل خانواده و فرزندآوری از مهمترین اقدامات سالهای گذشته در ارتباط با تبیین قانون جوانی جمعیت است.
وی ادامه داد: در سال گذشته نرخ باروری در استان بوشهر معادل ۱.۴ ثبت شده است که این رقم نشاندهنده لزوم مداخلات جدی برای جلوگیری از روند کاهش جمعیت است، با توجه به وجود جمعیت قابلتوجهی از زنان در سن تجرد قطعی، نرخ بالای ناباروری، تکفرزندی و افراد غیرفعال در سنین فرزندآوری، عدد ۲.۱ (استاندارد جهانی جایگزینی) برای کشور پاسخگو نیست و باید با حمایت از زوجین دارای شرایط، این شکاف را با هدفگذاری ۲.۵ جبران کنیم.
رئیس گروه جوانی جمعیت و سلامت باروری معاونت بهداشت دانشگاه علوم پزشکی بوشهر گفت: مقوله جوانی جمعیت فراتر از وظایف وزارت بهداشت است، برای موفقیت در این حوزه، همکاری تمامی دستگاههای اجرایی در ارائه مشوقهایی نظیر تسهیلات فرزندآوری، خودرو و زمین برای جلب و تقویت اعتماد خانوادهها به سیستمهای حمایتی ضروری است.
لزوم توسعه جوامع بشری
توسعه و پویایی جوامع بشری تنها از معبر زایش و تداوم نسل میگذرد و بوشهر برای گریز از سیاهچاله پیری و سرازیری سالمندی، راهی جز احیای این تپشهای حیاتی ندارد؛ چرا که بدون حضور فرزندان، چرخهای پیشرفت و هویت هر سرزمینی برای همیشه از حرکت باز خواهد ایستاد.
