به گزارش سرویس جهان مشرق، وبگاه خبری-تحلیلی «دیفنس سکیوریتی اِیژیا» در مقالهای تفصیلی(۲۴ فوریه)، با طرح این دعوی که یکی از پیشرفتهترین رادارهای جهان توسط چین به ایران منتقل شده است، شرحی نسبتا جامع درباره این نوع رادار و تاثیر آن بر معادلات رزمی منطقه و جهان ارایه داد.
بازنشر این مقاله صرفا از باب اطلاعرسانی است و به معنای تایید اصل خبر یا مجموعه دادههای مطروحه در آن توسط مشرق نیست.
به گزارش این پایگاه خبری-تحلیلی، گزارشهای مربوط به انتقال رادار استراتژیک سهبعدی YLC-۸B چین به ایران، نشاندهنده یک تشدید قاطع در حمایت نظامی-فنی پکن از تهران است. به گفته یک تحلیلگر دفاعی، «YLC-۸B یکی از معدود رادارهای همرده خود در جهان است که میتواند بهطور مداوم یک هواپیمای نسل پنجم غربی را در برد بلند شناسایی و ردیابی کند» و این موضوع بهطور بنیادین، فرضیات قدرت هوایی منطقه را تغییر میدهد.
اطلاعات نوظهور حاکی از آن است که چین چندین سامانه راداری YLC-۸B را تحویل داده است که هر یک قادر به شناسایی اهداف تا برد ۷۰۰ کیلومتر هستند. این اقدام نشاندهنده یک تعدیل استراتژیک در معماری پدافند هوایی غرب آسیا است که مستقیماً فرضیات دیرینهٔ ایالات متحده و رژیم صهیونیستی در مورد دکترینهای حمله مبتنی بر جنگندههای رادارگریز علیه خاک ایران را به چالش میکشد.
این انتقال ادعایی، بهدنبال درگیری ۱۲ روزه اخیر بین رژیم صهیونیستی و ایران، که در آن آسیبپذیریهای پدافند هوایی تهران آشکار شد، اهمیتی دوچندان مییابد. این رویداد باعث تلاش فوری برنامهریزان نظامی ایرانی برای بازسازی و تقویت لایههای شناسایی، با قابلیت مقابله با پلتفرمهای شناسایی-پایین و پروفایلهای تهاجمی دورایستای دوربُرد شده است.
رادار YLC-۸B که توسط مؤسسه تحقیقات فناوری الکترونیک نانجینگ چین توسعه یافته، بهطور خاص برای مقابله با هواپیماهای رادارگریز و تهدیدات موشکهای بالستیک از طریق رصد با فرکانس پایین باند UHF طراحی شده است. این ویژگی، کارایی پوششها و مواد جاذب رادار مورد استفاده در هواپیماهایی مانند F-۳۵ و B-۲ را تضعیف میکند.
بر اساس یک گزارش، که بهطور گسترده منتشر شده است: «گزارش شده که چین چندین رادار استراتژیک سهبعدی YLC-۸B با برد شناسایی تا ۷۰۰ کیلومتر را به ایران منتقل کرده است». این ادعا توسط چندین کانال اطلاعات دفاعی، در میان اوجگیری بررسیها و تحلیلها در باب نقش رو به گسترش پکن در تحولات امنیتی غرب آسیا، تکرار شده است.
ادعای دیگری بر اهمیت این رویداد تأکید کرده و گفته است: «چین برای اولین بار سامانههای رادار استراتژیک YLC-۸B خود را در اختیار ایران قرار داده است. این رادارها برای شناسایی بمبافکنهای رادارگریز B-۲ ایالات متحده طراحی شدهاند» که ارتباط مستقیم این سامانه با برنامهریزی حملات استراتژیک آمریکا را برجسته میکند.
ادغام چنین رادارهایی در شبکه لایهای پدافند هوایی ایران که هماکنون شامل سامانههای اس-۳۰۰پیامیو-۲ روسی و سامانههای بومی باور-۳۷۳ است، میتواند بهطور قابلتوجهی زمان تشخیص را افزایش دهد. این امر امکان هشدار زودهنگام، تخصیص کارآمدتر موشکهای رهگیر و کاهش آسیبپذیری در برابر عملیات غافلگیرکنندهٔ نفوذ عمیق را فراهم میکند.
فراتر از پیامدهای تاکتیکی فوری، گزارش انتقال رادار نشاندهنده همگرایی گستردهتری بین منافع استراتژیک چین و ایران است. در این چارچوب، پکن به دنبال محافظت از مسیرهای تأمین انرژی و به چالش کشیدن برتری هوایی ایالات متحده است، در حالی که تهران قصد دارد برتری هوایی بدون رقیب دشمنان را بر فراز تأسیسات هستهای، نظامی و صنعتی خود از بین ببرد.
در مجموع، این تحولات نشاندهنده یک تغییر ساختاری در پویاییهای پدافند هوایی غرب آسیا است، جایی که فناوری حسگرهای چینی بهطور فزایندهای ممکن است به ستون اصلی بازدارندگی ایران تبدیل شود. این امر واشنگتن و متحدانش را مجبور میکند تا فرضیات عملیاتی خود را که مدتها بر پایه سلطه رادارگریزی و برتری جنگ الکترونیک استوار بوده، مورد بازبینی قرار دهند.
انتقال گزارش شدهٔ YLC-۸B همچنین نشاندهنده تمایل پکن به استفاده از صادرات حسگرهای پیشرفته بهعنوان یک اهرم استراتژیک است، نه صرفاً یک معامله تجاری. این اقدام عملاً به چین اجازه میدهد تا بهطور غیرمستقیم موازنه قدرت هوایی منطقه را با کاهش مزیتهای عملیاتی پلتفرمهای رادارگریز غربی شکل دهد، بدون اینکه نیاز به استقرار نیروهای خود یا نقض آشکار آستانههای تشدید تنش داشته باشد.
در این زمینه، استقرار رادارهای دوربرد ضد رادار پنهانکار در ایران نه صرفاً بهعنوان یک تقویت دفاعی، بلکه بهعنوان یک پیام استراتژیک به ایالات متحده و متحدانش عمل میکند: کارزارهای هوایی آینده در غرب آسیا در میدان نبردی بسیار شفافتر، رقابتیتر و از نظر فناوری، بیرحمتر از آنچه قبلاً تصور میشد، رخ خواهد داد.
فناوری رادار YLC-۸B و فرسایش سلطه رادارگریزی
رادار YLC-۸B نقطه عطف توسعه بومی رادارهای نظارتی دوربرد چین است. این رادار تکنیکهای پیشرفتهای مانند فشردهسازی پالس دیجیتال کاملاً همدوس(Coherent)، تشخیص اهداف متحرک پیشرفته و قابلیت ردیابی اهداف متعدد را برای عملکرد مؤثر علیه تهدیدات پرسرعت، کمرؤیت و بالیستیک در محیطهای الکترومغناطیسی رقابتی یکپارچه میکند.
این رادار با فعالیت عمدتاً در باند فرکانسی UHF، از ویژگیهای فیزیکی بهره میبرد که کارآیی شکلدهی و مواد جاذب پرتوهای راداری{در بدنه هواگرد} را محدود میکند. این ویژگی به آن اجازه میدهد هواپیماهایی را شناسایی کند که برای فرار از رادارهای کنترل آتش با فرکانس بالاتر باند X و Ku، که معمولاً در سامانههای پدافند هوایی غربی استفاده میشوند، بهینهسازی شدهاند.
در پیکربندی استاندارد نظارتی، برد شناسایی YLC-۸B برای هواپیماهای معمولی بیش از ۵۰۰ کیلومتر ارزیابی میشود. همچنین گفته شده که اهداف موشکی بالستیک - بهویژه در مراحل صعود یا میانی مسیر - میتوانند در فواصل نزدیک به ۷۰۰ کیلومتر شناسایی شوند که بهطور چشمگیری حفاظ هشدار سریع ایران را گسترش میدهد.
برای تهدیدات هوایی تاکتیکی مانند هواپیماهای جنگنده چندمنظوره، برد مؤثر شناسایی رادار حدود ۳۵۰ کیلومتر است. این امر به فرماندهان ایرانی اجازه میدهد تا توالی درگیری را خیلی قبل از ورود پلتفرمهای دشمن به محدوده پرتاب سلاح آغاز کنند، که زمانبندی حمله را پیچیده و غافلگیری عملیاتی را کاهش میدهد.
پس از شناسایی اهداف، YLC-۸B میتواند دادههای ردیابی با وفاداری بالا را به شبکه یکپارچه پدافند هوایی ایران تغذیه کند. این کار سامانههایی مانند باور-۳۷۳ و اس-۳۰۰ را قادر میسازد تا هندسه درگیری، تخصیص موشک و احتمال رهگیری را در برابر حملات پیچیده چندمحوره بهینهسازی کنند.
معماری دیجیتال رادار از ردیابی همزمان تعداد زیادی از اشیاء هوایی پشتیبانی میکند. این قابلیت به نیروهای ایرانی امکان مدیریت سناریوهای اشباع شامل فریبندهها، موشکهای کروز و پلتفرمهای جنگ الکترونیک را بدون غلبه بر گرههای فرماندهی و کنترل میدهد.
بهطور حیاتی، پتانسیل ادغام حسگرها در YLC-۸B به آن اجازه میدهد تا بهعنوان ستون فقرات یک پدافند هوایی شبکهای عمل کند. این رادار میتواند شناسایی دوربرد را با رادارهای درگیری کوتاهبرد، حسگرهای الکترواپتیکی و باتریهای رهگیر مرتبط کند تا یک سپر دفاعی لایهای و مقاوم تشکیل دهد.
این قابلیت مستقیماً بر اتکای سنتی غرب به نفوذ رادارگریز و حملات درو-ایستا (استند-آف) تأثیر میگذارد، زیرا تشخیص زودهنگام چرخههای تصمیمگیری را فشرده کرده و نیروهای مهاجم را مجبور به تخصیص داراییهای بیشتر به مأموریتهای سرکوب، اسکورت و جنگ الکترونیک میکند.
از نظر استراتژیک، استقرار چنین رادارهایی در ایران، عدم اطمینان را به برنامهریزی ایالات متحده و رژیم صهیونیستی وارد میکند، زیرا هواپیماهای رادارگریز دیگر نمیتوانند در مراحل آغازین یک درگیری، دسترسی بدون رقیب به حریم هوایی ایران را مفروض بگیرند.
تحرک، بقاپذیری و پیامدهای ضد سرکوب پدافند هوایی (SEAD)
یکی از مهمترین ویژگیهای YLC-۸B از نظر استراتژیک، تحرک بالای آن است. این سامانه طوری طراحی شده که توسط یک خدمه کوچک در کمتر از ۳۰ دقیقه قابل استقرار و جابجایی سریع باشد. این ویژگی بهطور قابلتوجهی، بقاپذیری آن را در برابر عملیات سرکوب پدافند هوایی دشمن (SEAD) که از پیش برنامهریزی شده یا واکنشی هستند، افزایش میدهد.
آرایه آنتن تاشو و پیکربندی حمل ماژولار رادار به آن اجازه میدهد در محیطهای سخت عمل کند. این امر نیروهای ایرانی را قادر میسازد تا حسگرها را مرتباً جابجا کرده و اطلاعات هدفگیری مداومی را که برای سرکوب مؤثر جنبشی یا الکترونیکی توسط دشمن لازم است، از آنها دریغ کنند.
این قابلیت «شلیک کن و فرار کن» بهویژه در زمینهی منطقهای که دکترین ایالات متحده و رژیم صهیونیستی بر خنثیسازی زودهنگام حسگرهای دوربرد برای حفظ آزادی مانور برای گروههای حمله بعدی تأکید دارد، حائز اهمیت است.
با کاهش زمان اقامت رادار در مکانهای ثابت، YLC-۸B زنجیرهی کشتار را پیچیده میکند. این کار مهاجمان را مجبور میکند تا منابع اطلاعاتی، نظارتی و شناسایی بیشتری را برای یافتن مجدد اهداف متحرک در شرایط رقابتی صرف کنند.
عملکرد در فرکانس پایین نیز بقاپذیری را بیشتر افزایش میدهد، زیرا چنین رادارهایی ذاتاً در برابر موشکهای ضدرادار مرسوم که برای ساطعکنندههای فرکانس بالاتر بهینه شدهاند، آسیبپذیری کمتری دارند. این امر هزینه و پیچیدگی تلاشهای سرکوب رادار را افزایش میدهد.
از منظر عملیاتی، مقاومت راداری، ایران را قادر میسازد تا حتی پس از حملات اولیه، آگاهی موقعیتی خود را حفظ کند. این ویژگی، انسجام فرماندهی و کنترل را حفظ کرده و امکان پاسخهای تطبیقی به بردارهای تهدید در حال تحول را فراهم میکند.
این قابلیت با توجه به درسهای گرفتهشده از درگیریهای اخیر که در آن پدافند هوایی ایران ، طبق گزارشها، در اثر حملات دقیق و جنگ الکترونیک دچار آسیب شد و تحلیل رفت، بسیار مهم است. افشای این آسیبپذیریها نیاز به داراییهای شناساییِ بقاپذیرتر را آشکار کرد.
با میدانداری رادارهای متحرک ضد رادار پنهانکار، ایران عملاً آستانه موفقیت کارزارهای هوایی را بالا میبرد. این امر دشمنان را مجبور میکند تا فرضیات خود را درباره برتری هوایی سریع و دسترسی بدون رقیب به میدان نبرد مورد بازنگری قرار دهند.
در مجموع، تحرک YLC-۸B آن را از یک حسگر منفعل به یک عامل فعال در راهبرد اِنکار استراتژیک تبدیل میکند. این رادار وضعیت کلی ضد دسترسی و محاصره دریایی (A۲/AD) ایران را در مناطق حیاتی تقویت میکند.
همکاری دفاعی چین و ایران و هدف استراتژیک
انتقال گزارش شدهٔ YLC-۸B باید در چارچوب گستردهتر همکاری دفاعی چین و ایران درک شود. این همکاری تحت توافقنامه مشارکت جامع استراتژیک ۲۵ ساله که در سال ۲۰۲۱ امضا شد، شتاب گرفته است و شامل تبادل فناوری نظامی، تمرینات مشترک و ترتیبات انرژی در برابر امنیت میشود.
تمایل چین به ارائه فناوری پیشرفته راداری نشاندهنده تلاشی حسابشده برای گسترش نفوذ خود در غرب آسیا و در عین حال اجتناب از رویارویی مستقیم است. پکن با استفاده از سامانههای دوکاربردی و دفاعی که موازنههای استراتژیک را، بدون تشدید آشکار تنش تغییر میدهند، به این هدف دست مییابد.
ارزیابیهای تحلیلی هشدار دادهاند که «ایران همچنین ممکن است به دنبال دستیابی به رادارهای پیشرفته چینی با قابلیت حسگر ضد رادار پنهانکار، مانند YLC-۸B و JY-۲۷A باشد.» این موضوع نقش بالقوه پکن را بهعنوان تأمینکننده اصلی تهران در میان محدودیتهای منابع روسیه برجسته میکند.
این همکاری به منافع اقتصادی چین نیز خدمت میکند. چین علیرغم تحریمهای ایالات متحده، نزدیک به ۹۰ درصد از صادرات نفت ایران را وارد میکند. تقویت امنیت انرژی برای پایگاه صنعتی و نظامی چین حیاتی است.
از دیدگاه تهران، دسترسی به حسگرهای پیشرفته چینی، شکافهایی را که در جریان درگیریهای اخیر{جنگ ۱۲ روزه} آشکار شد، جبران میکند. همچنین محدودیتهای سامانههای تولید داخل را تکمیل کرده و روند بازسازی بازدارندگی معتبر را تسریع میبخشد.
گزارشها حاکی از آن است که اهداف تامینی ایران فراتر از رادارها بوده و شامل جنگندههای J-۱۰C، سامانههای موشکی سطحبههوای دوربرد HQ-۹ و موشکهای ضدکشتی میشود. این نشاندهنده یک تلاش جامع برای نوسازی است.
تحلیل استراتژیک مدرن اشعار دارد که «ایران با سامانههای ضد رادار پنهانکار، به دنبال دستیابی به رادارهای پیشرفته چینی مانند YLC-۸B و JY-۲۷A است.» این تحلیلها، این دستاوردها را برای مقابله با عملیات F-۳۵ رژیم صهیونیستی محوری میدانند.
در همین حال، چین دادههای ارزشمندی از عملکرد واقعی سامانههای خود در برابر پلتفرمهای غربی کسب میکند. این اطلاعات به نوسازی نظامی خود چین و رقابتپذیری صادرات آن کمک میکند.
این رابطه متقابل و تقویتکننده، نشاندهنده یک همسویی ژئوپلیتیکی در حال تغییر است. در این الگوی جدید، انتقال فناوری به ابزاری برای شکلدهی به موازنه قدرت منطقهای، بدون نیاز به مداخله مستقیم نظامی تبدیل میشود.
پیامدهای استراتژیک منطقهای و جهانی
ادغام رادارهای YLC-۸B در شبکه پدافند هوایی ایران پیامدهای گستردهای برای برنامهریزی عملیاتی ایالات متحده، رژیم صهیونیستی و متحدانش دارد. تشخیص زودهنگام هواپیماهای رادارگریز، زمانبندی درگیری را فشرده کرده و ریسک مأموریت را افزایش میدهد.
برای ایالات متحده، توانایی گزارش شدهٔ این رادار در شناسایی بمبافکنهای B-۲ در بردهای گسترده، برنامهریزیهای اضطراری برای مأموریتهای نفوذ عمیق علیه تأسیسات مستحکم ایران را پیچیده میکند. این امر احتمالاً به بستههای نیروی بزرگتر و اتکای بیشتر به سلاحهای درو-ایستا (استند-آف) غیر رادارگریز نیاز خواهد داشت.
قدرت هوایی رژیم صهیونیستی که به شدت به جنگندههای رادارگریز F-۳۵I برای حملات دقیق وابسته است، با محیطی رقابتیتر مواجه خواهد شد. در این شرایط، هشدار زودهنگام، عنصر غافلگیری را که محور اصلی دکترین عملیاتی آن است، از بین میبرد.
بازیگران منطقهای مانند عربستان سعودی و امارات متحده عربی ممکن است سرمایهگذاریهای پدافند هوایی خود را بازبینی کنند. این کشورها احتمالاً تامین حسگرهای مکمل و رهگیرها را برای حفظ برابری بازدارندگی تسریع خواهند بخشید.
خطر اشاعه فناوری نیز وجود دارد. دادههای راداری پیشرفته یا خود سامانهها میتوانند با نیابتیهای ایران به اشتراک گذاشته شوند. این امر توانایی آنها را برای ردیابی هواپیماهای ائتلاف و داراییهای دریایی در چندین صحنه عملیاتی افزایش دهد.
در زمینه دریایی، آگاهی موقعیتی بهبودیافته میتواند از بهکارگیری موشکهای ضدکشتی پشتیبانی کند و تهدیدی برای ترافیک تجاری و نظامی در آبراههای حیاتی باشد.
در سطح جهانی، این انتقال نشاندهنده ظهور چین بهعنوان تأمینکننده سامانههای نظامی پیشرفته است. سامانههایی که قادر به تغییر محاسبات استراتژیک بوده و سلطه غرب در فناوریهای دفاعی پیشرفته را به چالش میکشند.
این رویداد ممکن است منجر به افزایش سرمایهگذاری در قابلیتهای ضد رادار پنهانکار، جنگ الکترونیک و سایبری در میان متحدان ایالات متحده شود. این موضوع میتواند ساختارهای ائتلافی را تقویت کند، اما در عین حال رقابت تسلیحاتی را نیز تسریع بخشد.
در نهایت، استقرار YLC-۸B نشاندهنده یک تغییر ساختاری به سوی هنجارهای حریم هوایی رقابتی است. در این نظم جدید، هیچ بازیگری نمیتواند دسترسی بدون رقیب را مفروض بگیرد و این موضوع، پویاییهای بازدارندگی را در سراسر مناطق دگرگون میکند.
بازتعریف تعادل قدرت هوایی
انتقال گزارش شدهٔ رادارهای استراتژیک YLC-۸B به ایران، نقطه عطفی حیاتی در تحول پدافند هوایی غرب آسیا محسوب میشود. این رویداد فناوری حسگر چینی را معرفی میکند که قادر به فرسایش فرضیات دیرینه درباره سلطه رادارگریزی و آزادی عملیات است.
با تقویت قابلیتهای هشدار سریع و شناسایی ایران، این رادار وضعیت بازدارندگی تهران را مستحکمتر کرده و برنامهریزی دشمن را پیچیدهتر میسازد. این امر هزینهها و خطرات هرگونه اقدام نظامی در آینده را افزایش میدهد.
نقش چین در این فرآیند، نشاندهنده یک رویکرد حسابشده و تأثیرگذار است. پکن با استفاده از صادرات فناوری بهعنوان ابزار ژئوپلیتیک، به بازیگری کلیدی در شکلدهی به نظم امنیتی نوظهور تبدیل شده است. در این نظم، مزیت فناوری دیگر انحصاری غرب نیست.
با نصب این رادارها، غرب آسیا وارد عصر جدیدی از رقابت هوایی میشود. دیگر هیچ آسمانی، بهطور پیشفرض امن نیست و نقشه قدرت هوایی منطقه برای همیشه بازنویسی خواهد شد.
