حلقه مفقوده مذاکرات چیست؟

دور جدید مذاکرات ایران و آمریکا در ژنو برگزار شد. مذاکراتی که چندین ساعت طول کشید و آنطور که وزیر خارجه عمان به عنوان میانجی‌گر مذاکرات گفته، قرار است روند مذاکراتی هفته آینده و پس از مشورت دیپلمات‌ها با پایتخت‌هایشان، در وین ادامه یابد. سید عباس عراقچی وزیر امور خارجه ایران نیز روند مذاکرات را مثبت توصیف ارزیابی کرده است. ظاهرا در این دور از مذاکرات، ایران بسته پیشنهادی خود را در مورد حصول یک توافق با آمریکا روی میز گذاشته و برخی معتقدند انجام گرفتن مذاکرات فشرده پس از این اقدامِ ایران، می‌تواند نشانه ای مثبت باشد. 

با این همه، یکی از نکاتی که همچنان در روند مذاکرات ایران  و آمریکا موج می زند، اراده سیاسی ناکافی طرف آمریکایی است. ایران پیشتر بارها اعلام کرده که حاضر است ساعت ها و روزها در محل مذاکرات حضور داشته باشد تا نتیجه ای حاصل شود و در قالب این روند نیز فعالانه ابتکارات و پینشهادهای متنوعی را هم مطرح کرده است. با این همه، گره اصلی کار آنجایی است که انگار واشنگتن به دنبال تسلیم کامل ایران است و به کمتر از آن راضی نیست. 

جالب اینکه در بحبوحه مذاکرات، علی شمخانی دبیر شورای عالی دفاع کشورمان هم در موضع گیری اعلام کرده که اگر واقعا هدف از مذاکرات، حصول اطمینان از عدم حرکت ایران به سمت تسلیحات هسته ای است که یک توافق فوری در دسترس است و وزیر خارجه ایران نیز اختیارات کافی در این رابطه را دارد. با این حال، همانطور که پیشتر هم اشاره شد، ایران در روند مذاکرات جدیت دارد اما طرف آمریکایی، زیاده‌خواه است و اراده سیاسی لازم را پیوست حضور خود در روند مذاکرات با کشورمان نمی کند. اینکه آمریکا انتظار دارد ایران تسلیم شود و توانمندی های خود را تسلیم کاخ سفید کند، به هیچ عنوان گزاره ای نیست که رنگ واقعیت به خود بگیرد. 

به هر حال، ایران یک قدرت مهم در قالب معادلات بین المللی است و اهرم های متنوعی برای تامین منافع ملی خود دارد و اگر بنا باشد در برابر زیاده‌خواهی آمریکا تسلیم شود، این مساله عملا امنیت ملی و منافع  کشور را ویران خواهد کرد. از این رو، فقدان اراده سیاسی طرف آمریکایی در روند مذاکرات را باید بزرگترین حلقه مفقوده‌ای دانست که مانع از حصول یک توافق در دسترس می شود. با این حال، جالب است که غرب با استفاده از هژمونی رسانه ای خود به نحوی تحولات را نشان می دهد که گویی ایران در حال وقت‌کشی است و نمی خواهد توافقی حاصل شود. گزاره ای که حداقل با توجه به واقعیت های میدانی، به هیچ عنوان صحیح نیست.