محمد شمسایی در گفتگو با خبرنگار مهر، با اشاره به آیه پنجم سوره مائده اظهار کرد: خداوند پس از بیان حلیت «طیبات»، به ازدواج با زنان عفیف مسلمان و اهل کتاب اشاره میکند و قید مهم «إِذَا آتَیْتُمُوهُنَّ أُجُورَهُنَّ» را مطرح میسازد؛ یعنی پرداخت مهریه و التزام به چارچوب عقد مشروع. این تعبیر نشان میدهد که پیوند زناشویی در اسلام، یک تعهد حقوقی و اخلاقی است، نه رابطهای مبتنی بر هوس.
وی افزود: در روایات اهلبیت(ع) بر واژه «محصنات» تأکید شده و احصان به معنای عفت و پاکدامنی دانسته شده است؛ بنابراین معیار اصلی در این آیه، سلامت اخلاقی و کرامت شخصیتی زن است. قرآن در ادامه با تعبیر «غیر مسافحین و لا متخذی أخدان» هشدار میدهد که ازدواج نباید پوششی برای روابط پنهانی یا بهرهجوییهای ناپاک باشد.
این کارشناس قرآن با اشاره به دیدگاه علامه طباطبایی در تفسیر المیزان تصریح کرد: این آیه بیانگر واقعگرایی اجتماعی اسلام است؛ دینی که ضمن حفظ مرزهای اعتقادی، راه تعامل مشروع را در جامعه متکثر باز میگذارد، اما بنیان خانواده را بر مسئولیتپذیری استوار میکند. در برخی روایات نیز آمده است اگر مردی بیم تأثیر منفی اعتقادی یا تربیتی داشته باشد، باید جانب احتیاط را رعایت کند؛ چراکه خانواده محل شکلگیری ایمان نسل آینده است.
شمسایی در ادامه به آیات ۱۵۶ و ۱۷۶ سوره نساء اشاره کرد و گفت: در آیه ۱۵۶، قرآن از حضرت مریم(س) در برابر تهمتها دفاع میکند و این موضوع نشان میدهد که آبروی زن در منطق الهی، جایگاهی بسیار والا دارد. تعرض به حیثیت یک زن، در حقیقت تعرض به ارزشهای الهی است.
وی درباره آیه ۱۷۶ سوره نساء نیز بیان کرد: این آیه درباره احکام ارث و مسئله کلاله است و نشان میدهد که قرآن در تنظیم روابط مالی میان زن و مرد، با دقت و عدالت عمل کرده است. تفاوتهای ارثی به معنای کاستن از ارزش زن نیست، بلکه متناسب با مسئولیتهای اقتصادی تعریف شده است؛ از جمله اینکه تأمین نفقه و پرداخت مهریه بر عهده مرد قرار دارد.
این پژوهشگر علوم دینی همچنین با اشاره به آیه ۳۸ سوره مائده گفت: در این آیه، زن و مرد در کنار یکدیگر در بیان حکم سرقت ذکر شدهاند که نشاندهنده مسئولیتپذیری برابر آنان در برابر قانون است. این همذکری، بیانگر نگاه قرآن به زن بهعنوان انسانی مستقل و مسئول است.
وی آیه ۷۵ سوره مائده را نیز نمونهای دیگر از تجلیل قرآن از مقام زن دانست و افزود: خداوند از حضرت مریم(س) با عنوان «صدیقه» یاد میکند؛ عنوانی که نشاندهنده اوج صدق در ایمان و عمل است و بیانگر آن است که زن میتواند به عالیترین مراتب معنوی دست یابد.
شمسایی در پایان خاطرنشان کرد: مجموعه این آیات در جزء ششم قرآن، تصویری جامع از کرامت، عفاف و عدالت در نگاه اسلامی به زن ارائه میدهد؛ نگاهی که زن را دارای هویت مستقل، شأن معنوی و نقش محوری در سلامت جامعه معرفی میکند و میتواند مبنای بازخوانی جایگاه زن در سبک زندگی اسلامی قرار گیرد.
