خداحافظی با ریال قدیم در سال ۱۴۰۹

با تصویب پیش‌نویس آیین‌نامه حذف چهار صفر از پول ملی در بانک مرکزی، روند اجرایی این اصلاح پولی وارد فاز عملیاتی شده است. فرایندی که از آذر ۱۴۰۴ با هدف آماده‌سازی زیرساخت‌ها کلید خورده و طبق برنامه طی دو سال آینده تکمیل می‌شود و سپس با یک دوره گذار سه‌ساله، واحدهای پولی قدیم و جدید به‌صورت هم‌زمان در گردش خواهند بود. بنابراین در سال ۱۴۰۹ با واحد پولی فعلی خداحافظی خواهیم کرد.

فخری محدث، رئیس گروه اقتصاد دیجیتال اداره تحقیقات و بررسی‌های اقتصادی بانک مرکزی در گفتگو با ایبنا به فرایند حذف چهار صفر از پول ملی اشاره کرد و گفت با توجه به قانون، از زمان لازم‌الاجرا شدن یعنی آذر ۱۴۰۴، دو سال فرصت برای فراهم کردن مقدمات ورود به دوره گذار (اجرای قطعی قانون) در نظر گرفته شده است.

او در مورد دوره گذار توضیح می‌دهد که، این بازه سه ساله است که طی آن، ریال قدیم و ریال جدید هر دو به موازات یکدیگر معتبر هستند. بعد از این سه سال، ریال قدیم به طور کامل کنار گذاشته شده و ریال جدید جایگزین می‌شود و تمامی قراردادها، محاسبات، نرم‌افزارها، تراکنش‌های مالی و هر قراردادی که ثبت می‌شود، فقط با ریال جدید خواهد بود.

محدث تاکید کرد: «در حال حاضر، با وجود آنکه هنوز آیین نامه اجرایی به تصویب هیات وزیران نرسیده است، کمیته‌های تخصصی بانک مرکزی مشغول تدوین دستورالعمل‌های مربوط به این بندها هستند تا در زمان مقرر ابلاغ شوند. این دستورالعمل‌ها جزئیاتی مانند نحوه محاسبه کارمزد خدمات بانکی، چگونگی اعمال تغییرات روی نرم‌افزارها و سامانه‌ها توسط نهادها و بانک‌ها برای ایجاد هماهنگی را مشخص خواهند کرد.»

همچنین او به ایبنا گفت بر اساس قانون، واحد پول ملی همچنان ریال باقی می‌ماند و با حذف چهار صفر، هر یک ریال جدید معادل ۱۰,۰۰۰ ریال قدیم خواهد بود. هیچ تغییری در ارزش‌های واقعی اقتصاد رخ نمی‌دهد و صرفاً یک تغییر مقیاس اسمی اتفاق می‌افتد. برای واحد پول خرد نیز «قران» تعریف شده است به نحوی که هر یک ریال معادل ۱۰۰ قران است. نرخ تبدیل نیز یک‌ به ده هزار است، به این معنا که با حذف چهار صفر، ریال قدیم با ریالی که در دوره گذار خواهیم داشت معادل‌سازی می‌شود:

برای آشنایی مردم با واحد جدید، پیش از ورود به دوره گذار، «برچسب‌گذاری دوگانه قیمت‌ها» اجرا می‌شود. به این ترتیب، مردم به‌عینه با قیمت کالاها و خدمات هم به ریال قدیم و هم به ریال جدید مواجه می‌شوند و به تدریج این تغییر مقیاس را ذهنی و درونی می‌کنند.

بر اساس گفته‌های محدث، یکی از اهداف حذف چهار صفر ارتقای وجهه پول ملی در سطح بین‌الملل است. اما هدف اصلی، تسهیل محاسبات و مبادلات است. با افزایش تورم و رشد قیمت‌ها، تعداد صفرها در اعداد زیاد شده و کار محاسباتی را دشوار کرده است.

او توضیح داد که در این دو سال، با اطلاع‌رسانی گسترده، مردم با این موضوع آشنا می‌شوند که هیچ تغییر ساختاری رخ نمی‌دهد و صرفاً چهار صفر به صورت اسمی حذف می‌شود. محدث تاکید کرد قرار نیست با اجرای این طرح، خلق پول جدیدی اتفاق بیفتد یا نقدینگی تغییر کند. در نتیجه این طرح هیچ اثری بر متغیرهای کلان اقتصادی مانند تورم، پایه پولی و نقدینگی ندارد و صرفاً یک تغییر مقیاس است.

در نهایت در دو سال آینده صرفا در مرحله آماده‌سازی برای تغییر در زیر ساخت‌ها و سامانه‌ها هستیم و بعد از این مرحله وارد فاز گزار می‌شویم که در این سه سال هر دو پول به موازات هم ارزشمند هستند. پس از پایان این سه سال، رسماً اعلام می‌شود که تنها ریال جدید (با چهار صفر حذف شده) معتبر است و پول‌های قدیم بر اساس دستورالعمل بانک مرکزی جمع‌آوری می‌شوند.