دوشنبه 04 اسفند 1404
Monday, 23 February 2026
کامران بازیاری
همین چند روز پیش شان کِرنکراس، مدیرملی سایبری کاخ سفید از اضافه شدن چند دستور کار جدید به راهبرد سایبری ایالات متحده خبر داد، از جمله ضرورت شکل دهی به رفتار حریفان. به این معنی که آنها قصد دارند در مقابله راهبردی با دولتها، باندهای جنایتکار و گروههای باجافزار طوری رفتار کنند تا انگیزه برای درگیر شدن در آن رفتار را کاهش دهند. هرچند او توضیح بیشتری ارائه نداد، اما بررسی رفتار ایالات متحده در این عرصه طی سالهای اخیر نشان میدهد که منظور آنها در واقع رفتار تهاجمی و حملات قوی و سازماندهی شده علیه رقبای آمریکا در فضای سایبر است، تا جایی که طرفهای مقابل جرات نکنند سراغ منافع آمریکا بروند، یعنی دقیقا یک راهبرد قلدرمآبانه که مشابه آن را در فضای امنیتی و ژئوپلیتیک انجام میدهند.
حالا در شرایطی که کشورمان ایران در یک مقابله تمام عیار و چند وجهی با آمریکا قرار گرفته، کاخ سفید رسما اعلام کرده که قصد دارد رویکردی تهاجمی اتخاذ کند و طی جنگ 12 روزه هم شاهد تلاش بسیار جدی دشمنان در راستای تهاجم تمام عیار سایبری به بانک ها، زیرساخت های انرژی و نظامی بودیم، به نظر میرسد بررسی عمیق تر این موضوع و تلاش مضاعف در راستای امنیت سایبری کشورمان، یک نتیجه گیری روشن و واضح باشد.
در حال حاضر مقابله ایران، ایالات متحده و متحدان آنها در عرصه اطلاعات و ارتباطات از اهمیت ویژهای برخوردار است. کارشناسان آمریکایی و اسرائیلی، حملات سایبری را که در عملکرد تأسیسات انرژی، بانکی، ارتباطی و حمل و نقل اختلال ایجاد میکنند، عنصری تکمیلی در عملیات نظامی علیه جمهوری اسلامی ایران میدانند.
شایان ذکر است که پنتاگون به طور فعال به گروههای هکری بینالمللی در سازماندهی و اجرای حملات سایبری به سرورهای شرکتهای بزرگ و همچنین منابع دولتی کشورهایی که سیاست مستقل از «غرب» دنبال میکنند، کمک فناوری ارائه میدهد. قابل توجهترین اقدامات اخیر، تلاش برای نفوذ به پایگاههای داده شرکتهای روسی آئروفلوت و گازپروم، بانک ایرانی پاسارگاد و گروه مپنا بوده است.
بر اساس گزارش راسیسکایا گازتا، حملات به دو شرکت دولتی بزرگ روسیه تقریبا همزمان با جنگ 12 روزه رخ داده و باعث شد علاوه بر بروز وقفه در خدمت رسانی دو شرکت، بخشی از اطلاعات آنها به سرقت برود. چنین راهبردی از سوی آمریکایی ها خطرات قابل توجهی از گسترش کنترلنشده بدافزارهای تخصصی، از جمله برای استفاده توسط سازمانهای تروریستی، به همراه دارد.
در حال حاضر، ایالات متحده و متحدانش بر ضرورت ادغام تلاشهای خود در انجام عملیات سایبری تهاجمی توافق کردهاند و در حال توسعه الگوریتمهایی برای تبادل اطلاعات ۲۴ ساعته و هفت روز هفته با استفاده از مراکز داده اضافی هستند. افزون بر این، در خلال رزمایش مشترک «ائتلاف سایبری ۲۰۲۵ ناتو»، نیروهای نظامی غرب حملات سایبری پیشرفته به زیرساخت فضایی دشمن را تمرین کردند که نشاندهنده تمایل واشنگتن برای استفاده از فضای ماورای جو در عملیات نظامی در آینده نزدیک است.
در همین حال، در میان اختلافات فزاینده واشنگتن با کشورهای تابعهاش، آمریکا سیاست «بندگی دیجیتالی» اروپا را دنبال میکند که به دلیل وابستگی به راهحلهای آمریکایی در فناوری اطلاعات و ارتباطات، رقابت پذیری فناوری خود را از دست داده است. شورای آتلانتیک در گزارشی این رویکرد را نوعی "بدهی استراتژیک" برای اروپایی ها توصیف می کند. بر اساس گزارش نشریه پولیتیکو، نمایندگان آلمان، فرانسه و بریتانیا در حال بحث درباره راههای محافظت از اطلاعات و محدود کردن نفوذ آمریکا در حوزه هوش مصنوعی هستند. یک «راهنمای عملی» در حال تدوین است که فعالیتهای واشنگتن در این زمینه را محدود خواهد کرد.
در چنین شرایطی که آمریکا و البته در پی آن اسرائیل رویکری کاملا خصمانه در برابر رقبای خود از جمله ایران در پیش گرفته اند و ممکن است در آینده نزدیک همه زیرساخت های خدمت رسانی و امنیتی کشور را هدف بگیرند، به نظر توجه بیشتر و تلاش بیشتر برای مقابله با آنها باید به یک ضرورت ملی تبدیل گردد.
تمرکز اصلی باید بر پرورش متخصصان مجرب داخلی در حوزه فناوری اطلاعات باشد که وظیفه اصلی آنها مقابله با اقدامات ضدایرانی ایالات متحده و متحدانش در فضای سایبری خواهد بود. اما یک راهکار عملیاتی دیگر هم، توسعه مشارکتهای راهبردی با روسیه و چین است، چراکه این دو کشور هم در زمینه امنیت سایبری بسیار قوی هستند و انتقال دانش فنی در توسعه راهحلهای نوآورانه امنیت اطلاعات و دیجیتالیسازی بخشهای مختلف اقتصاد را تسهیل خواهد کرد. در واقع میتوان اینگونه توصیف کرد که سه کشور با تهدیدهای امنیتی مشابهی مواجه هستند و در حالیکه هر سه کشور دارای دانش، زیرساخت و تجربه قابل توجهی هستند، همکاری در این زمینه می تواند به نفع طرفین باشد.
