همشهری آنلاین - گروه سیاسی: بر اساس دادههای اداره اطلاعات انرژی ایالات متحده (EIA)، در سال ۲۰۲۴ روزانه حدود ۲۰ میلیون بشکه نفت از تنگه هرمز عبور کرده است. این حجم معادل نزدیک به ۵۰۰ میلیارد دلار تجارت انرژی سالانه است و نقش محوری این آبراه در اقتصاد جهانی را برجسته میکند.
نفت خام عبوری از این تنگه از ایران، عراق، کویت، قطر، عربستان سعودی و امارات متحده عربی تامین میشود.
این تنگه همچنین نقش کلیدی در تجارت گاز طبیعی مایع (LNG) دارد. در سال ۲۰۲۴، حدود یکپنجم از محمولههای جهانی گاز طبیعی مایع از این مسیر عبور کرد که بخش اعظم آن متعلق به قطر بود (بر اساس دادههای آژانس بینالمللی انرژی).
تنگه هرمز جریان گاز طبیعی مایع (LNG) را در هر دو جهت (ورودی و خروجی) مدیریت میکند. کویت و امارات متحده عربی، بخشی از گاز طبیعی مایع مورد نیاز خود را از خارج خلیج فارس (از جمله از ایالات متحده و غرب آفریقا) وارد میکنند و این محمولهها از مسیر تنگه هرمز عبور میکنند.
عربستان سعودی به شدت به این تنگه برای صادرات نفت خام وابسته است و روزانه حدود ۵.۵ میلیون بشکه از این مسیر ارسال میکند؛ بیش از هر کشور دیگری در منطقه.
آژانس بینالمللی انرژی تخمین زده که در سال ۲۰۲۴، ۸۴ درصد از نفت خام و میعانات گازی عبوری از تنگه به بازارهای آسیایی هدایت شده است. الگوی مشابهی در تجارت گاز وجود دارد؛ ۸۳ درصد از حجم گاز طبیعی مایع عبوری به آسیا میرسد.
چین، هند، ژاپن و کره جنوبی در سال گذشته مجموعا ۶۹ درصد از کل نفت خام و میعانات عبوری از تنگه را جذب کردند. کارخانهها، شبکههای حملونقل و شبکههای برق این کشورها بدون وقفه به انرژی خلیج فارس وابستهاند.
صادرات نفت ایران که حدود ۹۰ درصد آن به چین میرود، در نیمه اول ۲۰۲۵ به طور متوسط حدود ۱.۷ میلیون بشکه در روز بوده است.
گزینههای ایران چیست؟
بر اساس حقوق بینالملل، کشورها تا ۱۲ مایل دریایی (۲۲ کیلومتر) از ساحل خود حاکمیت دارند. در باریکترین بخش، تنگه هرمز و خطوط کشتیرانی تعیینشده، کاملا در آبهای سرزمینی ایران و عمان قرار میگیرد.
این واقعیت حقوقی، اهرم جغرافیایی به تهران میدهد. ماهانه حدود ۳ هزار کشتی از تنگه عبور میکنند. اگر ایران بخواهد تردد را مختل کند، یکی از موثرترین تاکتیکها استقرار مینهای دریایی با استفاده از قایقهای تندرو و زیردریاییها خواهد بود.
ناوگان ایران شامل قایقهای تندرو مجهز به موشکهای ضدکشتی، شناورهای سطحی، شناورهای نیمهغوطهور و زیردریاییهای طراحیشده برای جنگ نامتقارن است.
تاثیر بر اقتصاد جهانی
هرگونه اختلال در جریان انرژی از هرمز، هزینه سوخت و تولید کارخانهها را افزایش میدهد؛ به ویژه اینکه چین برای حفظ رشد اقتصادی به تولید و صادرات وابسته است. قیمت بالاتر انرژی، هزینههای تولید را بالا میبرد و شرکتها احتمالا این هزینهها را در زنجیره تامین و به مصرفکنندگان منتقل میکنند.
پیامدها فراتر از چین خواهد رفت. چندین اقتصاد بزرگ آسیایی به شدت به محمولههای عبوری از تنگه وابستهاند.
نزدیک به نیمی از واردات نفت خام هند و حدود ۶۰ درصد گاز طبیعی آن از تنگه هرمز عبور میکند. کره جنوبی حدود ۶۰ درصد نفت خام خود را از این مسیر تامین میکند و ژاپن نزدیک به سهچهارم واردات نفتیاش را از آن وابسته است.
