به گزارش خبرنگار مهر، حجت الاسلام والمسلمین حمید پارسانیا در سومین نشست آزاداندیشی «عبور از بنبست» که با محوریت بررسی ابعاد نظری و عملی سبک زندگی شامگاه چهارشنبه در دانشگاه قم برگزار شد، در سخنانی با اشاره به تحولات فرهنگی جهان در سده اخیر اظهار کرد: قرن بیستم عمدتاً با قطببندیهای سیاسی میان شرق و غرب شناخته میشد، اما انقلاب اسلامی ایران این الگو را دگرگون کرد و سطح مواجههها را به عرصه هویتهای فرهنگی و تمدنی ارتقا داد.
وی با بیان اینکه مفاهیمی نظیر گفتوگوی تمدنها و حتی تقابل تمدنها محصول این تغییر پارادایم هستند، افزود: تا پیش از این تحولات، فرهنگ به عنوان کانون اصلی منازعات جهانی مطرح نبود اما در قرن بیستویکم مسئله فرهنگ به محور مباحث جهانی تبدیل شده است.
عضو شورای عالی انقلاب فرهنگی ادامه داد: انقلاب اسلامی، فرهنگ اسلام را در سطحی تمدنی وارد عرصه جهانی کرد و همین امر سبب شد منازعات جدیدی شکل گیرد که ریشه در هویتهای فرهنگی دارد.
پارسانیا با اشاره به تأثیر گسترش ابزارهای ارتباطی و فضای مجازی گفت: توسعه رسانههای نوین و شبکههای ارتباطی، مرزهای جغرافیایی را کمرنگ کرده و صحنه رقابتهای فرهنگی را به درون خانهها کشانده است و این وضعیت، هم آسیبهایی را به همراه داشته و هم فرصتهایی تازه برای بازنمایی و تقویت هویت فرهنگی فراهم کرده است.
وی تصریح کرد: فرهنگ موجودیتی زنده است و همچون یک موجود پویا، در برابر فشارها مقاومت میکند و همانگونه که بدن انسان ظرفیت ترمیم و بازسازی دارد، فرهنگ نیز از توان خوداصلاحی و بازتولید برخوردار است و نمیتوان با نگاههای شتابزده درباره آن داوری قطعی کرد.
این استاد حوزه و دانشگاه با اشاره به نشانههای حیات فرهنگی در جامعه بیان کرد: حضور سالانه دهها میلیون زائر در آستان قدس رضوی و شکلگیری پدیده عظیم اربعین، بیانگر ظرفیتهای عمیق فرهنگی در جامعه است و ظرفیتی که در بزنگاهها خود را نشان میدهد و پیوندهای هویتی را تقویت میکند.
پارسانیا در بخش دیگری از سخنان خود به نسبت نظریهپردازی و مسئلهمندی فرهنگی پرداخت و اظهار کرد: نظریهها همواره پس از بروز مسئله شکل میگیرند و در تاریخ اندیشه اسلامی نیز متفکرانی چون فارابی و ابنخلدون در مواجهه با مسائل زمانه خود به تولید نظریه پرداختهاند.
وی افزود: در دوره معاصر گاه با پدیدهای مواجه شدهایم که ابتدا نظریههای وارداتی مطرح شده و سپس تلاش کردهایم مسائل خود را در چارچوب آنها تعریف کنیم و این رویکرد در دهههای گذشته نیز آثار و پیامدهای خاص خود را بر فضای فکری کشور گذاشته است.
عضو شورای عالی انقلاب فرهنگی با اشاره به برخی تجربههای نظری در دهههای اخیر گفت: بخشی از جریانهای فکری کوشیدند با بهرهگیری از نظریههای غربی، تحولات انقلاب اسلامی را تحلیل کنند، در حالی که بسیاری از آن چارچوبها اساساً برای چنین پدیدهای طراحی نشده بودند.
پارسانیا همچنین به اقدامات ساختاری شورای عالی انقلاب فرهنگی اشاره کرد و افزود: تدوین نقشه جامع علمی کشور و نقشه مهندسی فرهنگی از جمله اقدامات مهم این شورا بوده است.
وی بیان کرد؛ برای اجرای نقشه مهندسی فرهنگی نیز ستادی با مسئولیت رئیسجمهور پیشبینی شده که وظایفی همچون هماهنگی، انسجامبخشی، تصویب سیاستهای اجرایی و مطالبه برنامه از دستگاهها را بر عهده دارد.
وی تأکید کرد: اجرای دقیق این اسناد و پیگیری مستمر آنها نیازمند عزم جدی دستگاههای اجرایی و نظارت مستمر است تا از سطح سندنویسی فراتر رفته و به عرصه عمل برسد.
این استاد دانشگاه در ادامه با اشاره به شرایط جدید جهانی گفت: تحولات سالهای اخیر نشان میدهد که صحنه جهانی به سرعت در حال تغییر است و رخدادهایی مانند تحولات منطقهای میتواند معادلات فرهنگی و سیاسی را دگرگون کند.
پارسانیا خاطرنشان کرد: امروز در حوزه فرهنگ با یک میدان رقابت جدی و گسترده مواجه هستیم، میدانی که هم تهدید به همراه دارد و هم فرصت.
وی افزود: بهرهگیری صحیح از ظرفیتهای داخلی، بهویژه در نظام آموزشی و دانشگاه فرهنگیان، میتواند نقش تعیینکنندهای در تقویت بنیانهای فرهنگی ایفا کند.
وی در پایان با تأکید بر ضرورت نگاه دقیق و مسئلهمحور به عرصه فرهنگ تصریح کرد: فرهنگ انقلاب اسلامی زنده و پویاست و با وجود فشارها، نشانههای رشد و رویش آن بهوضوح قابل مشاهده است، اما برای صیانت و تقویت آن باید با شناخت دقیق مسائل و پرهیز از سطحینگری وارد می
پنج شنبه 30 بهمن 1404
Thursday, 19 February 2026
