دو هفته بعد روزنامه لیبایی الزحف الاخضر در مقاله ای آن را تبدیل به «محور مقاومت» کرد و از اینجا بود که این واژه باب شد. دو سال بعد هم روزنامه جمهوری اسلامی از همین واژه برای اتحادی ضروری گروه های مقاومت در جهان اسلام استفاده کرد. ما واژه بهتری داشتیم، «جبهه مقاومت»، اما ناخودآگاه در دام گفتمان سازی بوش افتادیم.
بوش و مشاورانش با دقت و وسواس واژه Axis (محور) را انتخاب کرده بودند؛ می خواستند در ذهن غربی ها تداعی جنگ جهانی دوم و دولت های محور را زنده کنند. آلمان نازی، ایتالیا، و ژاپن دولت های محور بودند که در زبان فارسی متحدین نامیده می شوند اما در زبان انگلیسی محور نامیده می شوند. در برابر آنها دولت های ائتلاف بودند که ما به آنها می گوییم متفقین. بوش می خواست مقاومت ایران، عراق و کره شمالی در برابر سلطه آمریکا را با موضع دولت های محور جنگ جهانی دوم مقایسه کند. این جا بود که رسانه های فارسی و عربی در دام این گفتمان سازی افتادند و خودخواسته از این عبارت استفاده کردند. تنها تداعی معنی با دولت های محور هم نیست؛ این گفتمان سازی جنبه منفی دیگری هم داشت: دولت های محور فاتح نبودند بلکه آنها شکست خورده بودند.
آیا کسی نبود که به ما بگوید از این واژه استفاده نکنید وقتی واژه بهتری هست؟ چنین تذکری وجود داشت اما گوش شنوایی نبود. در واقع، بخش مهمی از کار رسانه ای و سیاست گذاری رسانه ای این است که بتوان این گفتمان ها، تداعی واژگان و پیچیدگی های زبانی را درک کرد. تنها جایی که به این گفتمان سازی حیله گرانه اشاره شده است در گفتگوی رامین جهانبگلو با نوام چامسکی است؛ حدود یک سال بعد در اواخر بهار ۱۳۸۱. جهانبگلو از او می پرسد: «آیا شما گفتمان محور شیطانی را هم در همبن زمینه (مقاومت ایران) تحلیل می کنید؟» چامسکی پاسخ می دهد: «گفتمان محور شیطانی یک شوخی بی مزه است. واژه محور از این جهت انتخاب شده است که آهنگی اثربخش دارد و شما را به یاد اتحاد آلمان نازی با ٓژاپن می اندازد.»
این تنها نمونه ای است که باید مراقب گفتمان سازی ها باشیم. در این مورد خاص هنوز هم دیر نیست که از این به بعد از عبارت «جبهه مقاومت» استفاده کنیم که بهتر است. اما در موارد آینده خصوصا در این روزهایی که فضای گفتمانی متشنج است باید مراقب بود در دام تله های گفتمانی نیفتیم.
