خبرگزاری مهر، گروه استانها: در آستانه برگزاری انتخابات شوراهای اسلامی شهر و روستا، بار دیگر اهمیت این نهاد مردمی در تحقق مدیریت محلی و توسعه متوازن منطقهای پررنگ شده است؛ نهادی که بر اساس اصول قانون اساسی، به عنوان یکی از ارکان تصمیمسازی در سطح محلی شناخته میشود و نقش مستقیمی در ساماندهی امور عمرانی، خدماتی و اجتماعی شهرها و روستاها دارد.
به گفته محمد حمیدی معاون سیاسی، امنیتی و اجتماعی استاندار گلستان، انتخابی آگاهانه و حضور مدیران کارآمد در شوراها میتواند مسیر اشتغال، رونق گردشگری و شکوفایی اقتصادی بهویژه در مناطق روستایی را هموار کند.
حمیدی در گفتوگو با خبرنگار مهر با تشریح اهمیت انتخاب دهیار توانمند، به نقش شوراها در مدیریت بهینه منابع، ضرورت حضور جوانان و بانوان در عرصه تصمیمگیری محلی و نیز سازوکار اجرایی برگزاری انتخابات در استان پرداخت.
مشروح این گفتوگو با رئیس ستاد انتخابات استان گلستان را در ادامه میخوانید.
*ابتدا درباره جایگاه شوراهای روستا و اهمیت انتخاب اعضای آنها توضیح بفرمایید.
شوراهای اسلامی روستا یکی از مهمترین ارکان مدیریت محلی هستند. اعضای شورا توسط مردم و از میان معلمان، کشاورزان، کارمندان، جوانان تحصیلکرده و سایر اقشار انتخاب میشوند و به مدت چهار سال سرنوشت یک روستا را در اختیار دارند. بسته به جمعیت روستا، شوراها سه یا پنج نفره هستند و این افراد در نخستین جلسه خود، هیئترئیسه شورا را انتخاب میکنند.
اما مهمترین و حساسترین اقدام شوراهای جدید، انتخاب دهیار است. دهیار باید فردی متخصص، آگاه و دارای برنامه برای آینده روستا باشد. معمولاً تلاش میشود برنامه دهیار با برنامه شورا همسو باشد تا انسجام مدیریتی ایجاد شود. انتخاب درست دهیار میتواند مسیر توسعه یک روستا را متحول کند.
* شوراها دقیقاً چه اختیارات و وظایفی دارند؟
شوراهای روستا مسئول تصویب دریافت عوارض در محدوده روستا هستند. همچنین تمام منابع مالی که از محل مالیات بر ارزش افزوده، کمکهای دولتی، اعتبارات ماده ۴۲ و ۵۸ و سایر کمکهای خدمات عمومی به حساب دهیاری واریز میشود، با پیشنهاد دهیار و تصویب شورا هزینه خواهد شد.
هنر شورا این است که با منابع محدود، بیشترین بهرهوری را ایجاد کند؛ یعنی با پول کمتر، کار بیشتری انجام دهد. پروژههایی مانند احداث پارک، توسعه فضای سبز، مدیریت پسماند، اجرای طرحهای عمرانی، توسعه زیرساختها و حتی برنامهریزی برای اشتغال روستایی از جمله وظایف شوراهاست.
در واقع در هر روستا، هر مدیری از دستگاههای حاکمیتی وارد شود، ابتدا به سراغ دهیار و شورا میرود؛ زیرا اینها نمایندگان مردم هستند و عملاً مدیریت محلی را بر عهده دارند.
* مردم در انتخاب اعضای شورا باید به چه نکاتی توجه کنند؟
نمایندگان مردم باید تخصص، آگاهی و تجربه کافی برای پیگیری مسائل روستا داشته باشند. اما یک نکته بسیار مهمتر وجود دارد و آن «روحیه کار جمعی» است. شورا محل کار فردی و شخصی نیست؛ اگر اعضا وارد فاز اختلافات شخصی شوند، روستا آسیب میبیند.
مردم باید دقت کنند افرادی را انتخاب کنند که علاوه بر تخصص، اهل تعامل، همفکری و کار گروهی باشند.
همچنین باید تأکید کنم که شوراهای روستا دریافتی مالی قابل توجهی ندارند و حقالجلسه آنها بسیار محدود است. بنابراین کسانی که وارد شورا میشوند، باید با نیت خدمت بیایند نه با انگیزه مالی.
طی 6 دوره گذشته شوراها به پختگی قابل قبولی رسیدهاند. در ابتدای کار شوراها مشکلات زیادی وجود داشت، اما امروز بسیاری از روستاهای پرجمعیت ما به سطحی از توانمندی رسیدهاند که میتوانند بهعنوان دستگاه اجرایی عمل کنند؛ قرارداد ببندند، نظارت کنند و پروژه اجرا کنند. این اختیارات مهمی است که دولت به شوراها واگذار کرده و در آینده نیز تقویت خواهد شد.
*استان گلستان چه تعداد روستا و کرسی شورا دارد؟
استان گلستان حدود ۴۷ تا ۴۸ درصد جمعیت روستایی دارد که رقم قابل توجهی است. در حال حاضر ۹۹۸ روستای بالای ۲۰ خانوار و دارای کد روستایی در استان وجود دارد که در آنها انتخابات برگزار میشود.در مجموع سه هزار و ۳۷۲ کرسی شورا در این روستاها وجود دارد.
از این تعداد، ۸۰۹ روستا دارای شورای سه نفره و ۱۸۹ روستا دارای شورای پنج نفره هستند.
*استانداری چه برنامهای برای برگزاری انتخاباتی رقابتی و منظم دارد؟
فرایند انتخابات در سراسر کشور توسط وزارت کشور ابلاغ میشود و همه استانها طبق همان چارچوب عمل میکنند. ستاد انتخابات استان در استانداری مستقر است و ستادهای شهرستان و بخش نیز در فرمانداریها و بخشداریها فعالیت میکنند.
مراحل انتخابات شامل اقدامات قبل، حین و بعد از رأیگیری است. تشکیل هیئتهای اجرایی در شهرها و روستاها انجام شده و اکنون در مرحله ثبتنام داوطلبان شوراهای روستایی هستیم.
ثبتنام از شنبه آغاز شده و تا پنجشنبه ادامه دارد. تا روز گذشته هزار و ۱۲۰ نفر در استان ثبتنام کردهاند که ۹۲ نفر از آنها بانوان هستند.
ثبتنام کاملاً اینترنتی است؛ داوطلبان میتوانند از منزل، کافینت یا مراجعه به بخشداریها اقدام کنند. در بخشداریها حداقل دو کاربر و دو سیستم رایانهای برای کمک به متقاضیان پیشبینی شده است. زمان ثبتنام از ساعت ۸ صبح تا ۱۸ عصر است.
* داوطلبان چه شرایط و مدارکی باید داشته باشند؟
سه مدرک اصلی چون کارت پایان خدمت(برای آقایان) گواهی عدم سو پیشینه که بیش از سه ماه از صدورش نگذشته باشد و در صورت مشمول بودن ماده ۴۱ قانون شوراها، ارائه استعفای رسمی با تأیید مقام بالاتر (حداقل سه ماه قبل از ثبتنام) باید بارگذاری شود.
سایر اطلاعات هویتی به صورت سیستمی از پایگاههای ملی استعلام میشود.
*روند بررسی صلاحیتها چگونه است؟
پس از پایان ثبتنام، استعلامها به صورت خودکار برای پنج مرجع قانونی ارسال میشود. این مراجع چند روز فرصت پاسخ دارند. سپس هیئت اجرایی بخش ۱۰ روز فرصت دارد صلاحیتها را بررسی کند و نتیجه را به هیئت نظارت اعلام کند.
هیئت نظارت نیز ۱۲ روز برای بررسی و اعلام نظر نهایی فرصت دارد. نظر هیئت نظارت قطعی است، مگر در صورت اعتراض داوطلب که میتواند به مرجع بالاتر (شهرستان، استان و در نهایت هیئت مرکزی نظارت) شکایت کند.
*برای حضور نخبگان، جوانان و بانوان چه اقداماتی انجام دادهاید؟
ما معتقدیم باید اعتمادسازی و آگاهیبخشی هدفمند انجام شود تا نخبگان احساس کنند میتوانند مؤثر باشند. از طریق فرمانداریها، بخشداریها، معتمدان محلی و افراد صاحب تریبون، اطلاعرسانی گسترده انجام شده است.
تأکید ویژه ما بر حضور جوانان و بانوان تحصیلکرده و با تجربه است. در شش دوره گذشته، حضور این دو قشر کمتر از حد انتظار بوده و جای خالی آنها در مدیریت محلی احساس میشود.
اگر بانوان و جوانان در شوراها اکثریت پیدا کنند، میتوانند دهیار یا حتی شهردار زن انتخاب کنند. ما دهیاران زن موفقی در استان داریم و حتی در دو بخش استان، بخشداریها به بانوان سپرده شده است.
تأکید استاندار نیز بر استفاده از ظرفیت بانوان توانمند است؛ چرا که بانوان نقش بسیار مؤثری در مدیریت اجتماعی و توسعه محلی دارند.
* چه اقداماتی برای تشویق مردم، بهویژه جوانان و نوجوانان، برای حضور در انتخابات شوراها انجام شده است؟
جوانان ما بسیار بااستعداد، بهروز و آگاه هستند. سطح اطلاعات و دسترسی آنها به منابع مختلف بسیار بالاست. تأکید من به جوانان این است که شرح وظایف شوراهای اسلامی شهر و روستا را مطالعه کنند و دقیق بدانند شورا چه نقشی در سرنوشت چهار سال آینده محل زندگیشان دارد.
یک شورای توانمند و یک دهیار کارآمد میتواند در کوچکترین روستاها هم تحول ایجاد کند. رأی آگاهانه جوانان مستقیماً بر توسعه اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی محل زندگیشان اثرگذار است. بنابراین اولین گام، آگاهی است؛ وقتی جوان بداند رأی وی چه اثری دارد، قطعاً با انگیزه بیشتری در انتخابات شرکت میکند.
* شما به برخی روستاهای موفق استان اشاره کردید. اهمیت شوراها در ارتقای این روستاها چیست؟
ما در استان گلستان روستاهای بسیار موفقی داریم؛ روستاهایی که ظرفیتهای گردشگری بالایی دارند. هر روستا یک «دانش بومی» و یک مزیت نسبی خاص خود دارد؛ ممکن است در حوزه گردشگری باشد، در صنایعدستی، کشاورزی یا تولیدات محلی باشد.
هنر شورا و دهیار این است که این ظرفیت بومی را کشف و بالفعل کنند. یک شورای خوشسلیقه و اهل تعامل هم تعامل درون شورا و هم تعامل با دستگاههای اجرایی و مردم میتواند حتی یک قطعه زمین ساده را به یک مجموعه بومگردی یا مرکز گردشگری تبدیل کند.
مگر یک روستا چقدر وسعت دارد اگر مدیریت منسجم و برنامهریزی دقیق باشد، همان روستا میتواند به محور توسعه منطقه تبدیل شود و حتی مهاجرت معکوس ایجاد کند؛ یعنی جوانان به جای ترک روستا، به آن بازگردند.
* شوراها چگونه میتوانند در حوزه اشتغال مؤثر باشند؟
اعضای شوراهای روستایی نقش بسیار مهمی در اشتغال آینده روستا دارند. آنها باید توان مشورت دادن به مردم را داشته باشند، انگیزه ایجاد کنند و راهکار ارائه دهند. شورا فقط ناظر پروژههای عمرانی نیست؛ شورا باید حلقه اتصال مردم با دستگاههای اجرایی باشد.
اگر یک جوان روستایی بخواهد در حوزه گردشگری، صنایعدستی یا کشاورزی نوین فعالیت کند، شورا میتواند وی را راهنمایی کند، پیگیر کارش در ادارات دولتی باشد و موانع اداری را کاهش دهد. این پیگیریها در آینده توسعه اقتصادی روستا بسیار مؤثر است.
در حوزههای فرهنگی، بهداشتی و اجتماعی نیز شوراها میتوانند نقش فعالی داشته باشند. نگاه من این است که اعضای شورا چهار سال مدیریت یک روستا را در دست دارند؛ باید شبانهروز تلاش کنند. مردم روستا خیلی زود متوجه میشوند چه کسی کار میکند و چه کسی فقط شعار میدهد. وقتی مردم قدردان تلاشها باشند، این بزرگترین سرمایه معنوی برای اعضای شورا خواهد بود.
*اگر توصیهای برای مردم، داوطلبان و عوامل اجرایی دارید، بفرمایید.
انتخابات همواره آبروی نظام است و شوراهای شهر و روستا بهعنوان نهادهای قانونگذاری محلی اهمیت ویژهای دارند. از همه کسانی که روحیه خدمت دارند، متخصص، باسواد، با تجربه و آگاه هستند دعوت میکنم داوطلب شوند.
از مردم استان نیز درخواست میکنم با حضور گسترده و انتخاب آگاهانه، شوراهایی متخصصتر و کارآمدتر شکل دهند. مشارکت پرشور مردم، نشانه سرزندگی و حرکت به سمت آینده و توسعه است.
امیدوارم با همدلی و مشارکت بالا، شاهد انتخاباتی باشکوه و تشکیل شوراهایی توانمند برای پیشرفت هرچه بیشتر استان گلستان باشیم.
* در پایان اگر نکتهای باقی مانده بفرمایید.
انتخابات شوراهای روستا یک فرصت مهم برای توسعه پایدار روستایی است. مردم با دقت انتخاب کنند، داوطلبان با نیت خدمت وارد شوند و همه با هم کمک کنیم تا شوراهایی کارآمد، همدل و توسعهگرا شکل بگیرد. آینده روستاهای ما به انتخاب امروز مردم بستگی دارد.
