خبرگزاری مهر؛ گروه استانها: در سالهایی که تغییرات اقلیمی، کمبود منابع آب و افزایش هزینههای تولید، کشاورزی سنتی را با محدودیتهای جدی روبهرو کرده، توسعه کشتهای گلخانهای بهعنوان راهکاری راهبردی برای استمرار تولید و افزایش بهرهوری مطرح شده است.
استان کردستان نیز در همین چارچوب، برنامهای هدفمند برای گسترش زیرساختهای گلخانهای در دستور کار قرار داده؛ برنامهای که به گفته مسئولان، میتواند علاوه بر تأمین نیاز بازار، اشتغال و سرمایهگذاری در مناطق روستایی را تقویت کند.
ورود ۳۰ طرح جدید به مرحله تأمین مالی
مدیر امور باغبانی سازمان جهاد کشاورزی کردستان در گفتوگو با خبرنگار مهر از شتاب گرفتن روند توسعه گلخانهها خبر داد و اظهار کرد: در سال جاری ۳۰ طرح جدید گلخانهای در سطح ۱۴ هکتار به بانکهای عامل معرفی شدهاند تا پس از طی مراحل اداری و دریافت تسهیلات، وارد فاز اجرایی شوند.
زاهد حاجی میرزایی افزود: بر اساس پیشبینیها، با تخصیص منابع مالی، تا پایان سال جاری دستکم ۵ هکتار از این پروژهها به بهرهبرداری خواهد رسید؛ اقدامی که میتواند حدود ۶۰ فرصت شغلی مستقیم ایجاد کند و بهعنوان گامی مهم در توسعه اشتغال بخش کشاورزی استان تلقی میشود.
به گفته این مقام مسئول، هماکنون ۱۵۳ واحد گلخانهای در مجموع در سطح ۵۳ هکتار در استان فعال است؛ واحدهایی که بخش عمده آنها به تولید سبزی و صیفیجات اختصاص دارد و در کنار آن محصولاتی همچون توتفرنگی و گلهای شاخهبریده نیز تولید میشود.
حاجی میرزایی با اشاره به ترکیب محصولات افزود: بیشترین سطح زیرکشت گلخانهای استان به گوجهفرنگی و خیار اختصاص دارد که سهم قابل توجهی در تأمین بازار مصرف دارند.
وی تصریح کرد: این واحدها سالانه بیش از ۱۱ هزار تن انواع محصولات گلخانهای تولید میکنند؛ رقمی که نشاندهنده نقش رو به رشد این بخش در اقتصاد کشاورزی منطقه است.
ظرفیت تولید گل و گیاه زینتی
وی بیان کرد: بخش گل و گیاهان زینتی از جمله حوزههایی است که ظرفیت توسعه بالایی در کردستان دار و در حال حاضر هفت واحد تولید گل زینتی در استان فعال است و طی سالهای اخیر این تعداد ثابت مانده، اما زیرساختها برای افزایش آن فراهم است.
وی تأکید کرد: انعطافپذیری الگوی کشت در گلخانهها این امکان را فراهم میکند که تولیدکنندگان بر اساس نیاز بازار، نوع محصول را تغییر دهند و هیچ محدودیتی در زمینه تولید گلهای شاخهبریده و زینتی وجود ندارد.
اشتغالزایی؛ مزیت اقتصادی گلخانهها
حاجی میرزایی با بیان اینکه یکی از مهمترین شاخصهای اقتصادی توسعه گلخانهها، میزان اشتغالزایی آنها است، گفت: به طور متوسط هر هکتار گلخانه برای ۱۲ نفر اشتغال مستقیم ایجاد میکند و بسته به نوع محصول، بین ۲۵ تا ۳۵ نفر نیز بهصورت غیرمستقیم در بخشهای جانبی مانند بستهبندی، حملونقل و توزیع فعالیت دارند.
وی افزود: این آمار نشان میدهد توسعه هدفمند گلخانهها میتواند یکی از پیشرانهای اصلی اشتغال در مناطق روستایی باشد؛ بهویژه در شرایطی که ایجاد فرصتهای شغلی پایدار به یکی از دغدغههای اصلی سیاستگذاران تبدیل شده است.
جایگاه ویژه توتفرنگی در تولیدات گلخانهای
در میان محصولات گلخانهای استان، توتفرنگی نیز جایگاه خاصی دارد، مسئولان جهاد کشاورزی اعلام کردهاند که در حال حاضر ۱۴ واحد گلخانهای در سطح ۷.۲۵ هکتار به تولید این محصول اختصاص یافته و سالانه حدود ۵۶۰ تن توتفرنگی در استان تولید میشود.
کارشناسان معتقدند تمرکز بر محصولاتی با ارزش افزوده بالا مانند توتفرنگی میتواند سودآوری واحدهای گلخانهای را افزایش دهد و زمینه ورود محصولات استان به بازارهای جدید را فراهم کند.
وجود ۳۸ واحد گلخانهای در سنندج
رئیس سامان جهاد کشاورزی کردستاندر گفتوگو با خبرنگار مهر بیان کرد: در میان شهرستانهای استان، سنندج بیشترین سهم را در توسعه کشتهای گلخانهای دارد بطوریکه شهرستان سنندج با ۳۸ واحد گلخانهای در سطح ۷.۵ هکتار و ظرفیت تولید سالانه ۱۸۰۰ تن محصول، پیشروترین منطقه استان در این حوزه به شمار میرود.
سعدی نقشبندی افزود: در این شهرستان علاوه بر محصولات خوراکی، تولید گل رز شاخهبریده نیز انجام میشود و سالانه حدود ۷۰۰ شاخه از این محصول تولید و روانه بازار میشود.
گلخانههای کوچکمقیاس؛ راهکار توسعه روستایی
رئیس سازمان جهاد کشاورزی کردستان با تأکید بر اهمیت سرمایهگذاری در بخش کشاورزی روستایی اظهار داشت: با توجه به شرایط اقلیمی منطقه، توسعه گلخانههای کوچکمقیاس میتواند نقش مهمی در صرفهجویی منابع آب و خاک و افزایش بهرهوری تولید ایفا کند.
وی ادامه داد: اجرای چنین طرحهایی علاوه بر ایجاد اشتغال پایدار، به رونق اقتصادی مناطق روستایی کمک میکند و زمینهساز مهاجرت معکوس به روستاها خواهد شد؛ موضوعی که در سیاستهای توسعهای کشور اهمیت زیادی دارد.
وی بیان کرد: یکی از مهمترین مزایای کشت گلخانهای، بهرهوری بالای آن در مقایسه با روشهای سنتی است و در این شیوه تولید، بهرهوری میتواند تا ۱۰ برابر افزایش یابد؛ موضوعی که در شرایط کمآبی و محدودیت منابع، اهمیت راهبردی دارد.
به گفته کارشناسان، استفاده از فناوریهای نوین مانند سیستمهای آبیاری هوشمند، کنترل دما و رطوبت و روشهای کشت بدون خاک، نهتنها مصرف آب را کاهش میدهد بلکه کیفیت محصول را نیز افزایش میدهد.
پراکندگی جغرافیایی واحدهای فعال
وی ادامه داد: بررسی آمارها نشان میدهد بیشترین تعداد واحدهای گلخانهای استان به ترتیب در شهرستانهای سنندج، دهگلان و سقز مستقر است؛ مناطقی که به دلیل شرایط اقلیمی مناسب، دسترسی به زیرساختها و تجربه کشاورزان، بستر مطلوبتری برای توسعه این بخش دارند.
وی اضافه کرد: این تمرکز جغرافیایی میتواند در آینده به ایجاد قطبهای تخصصی تولید محصولات گلخانهای در استان منجر شود؛ قطبهایی که علاوه بر تأمین نیاز داخلی، قابلیت صادرات نیز خواهند داشت.
مسئولان بخش کشاورزی معتقدند توسعه گلخانهها تنها یک پروژه تولیدی نیست، بلکه بخشی از راهبرد کلان امنیت غذایی محسوب میشود. کشت گلخانهای به دلیل امکان تولید در تمام فصول، کاهش وابستگی به شرایط آبوهوایی و افزایش بازدهی، میتواند ثبات عرضه محصولات کشاورزی را تضمین کند.
در همین راستا، برنامهریزی برای جذب سرمایهگذاران، تسهیل پرداخت تسهیلات و حمایتهای فنی و آموزشی از تولیدکنندگان در دستور کار قرار گرفته است.
چشمانداز آینده؛ کشاورزی دانشبنیان
کارشناسان بر این باورند که آینده کشاورزی استانهایی مانند کردستان در گرو حرکت به سمت کشاورزی دانشبنیان است؛ رویکردی که در آن فناوری، مدیریت منابع و نوآوری نقش محوری دارند. توسعه گلخانهها نیز یکی از مهمترین ابزارهای تحقق این هدف به شمار میرود.
در صورت تداوم حمایتهای مالی و فنی، افزایش سرمایهگذاری بخش خصوصی و تقویت بازارهای فروش، میتوان انتظار داشت سطح زیرکشت گلخانهای استان در سالهای آینده رشد قابل توجهی پیدا کند و سهم این بخش در اقتصاد کشاورزی افزایش یابد.
بررسی روند توسعه گلخانهها در کردستان نشان میدهد این بخش بهتدریج در حال تبدیل شدن به یکی از محورهای اصلی تولید کشاورزی استان است و معرفی ۳۰ طرح جدید برای دریافت تسهیلات، بهرهبرداری پیشبینیشده از ۵ هکتار گلخانه تا پایان سال، تولید سالانه هزاران تن محصول و ایجاد فرصتهای شغلی مستقیم و غیرمستقیم، همگی نشانههایی از شکلگیری یک مسیر رو به رشد هستند.
اگر این روند با برنامهریزی دقیق، سرمایهگذاری مستمر و استفاده از فناوریهای نوین ادامه یابد، گلخانهها میتوانند نهتنها چالشهای تولید در شرایط اقلیمی دشوار را برطرف کنند، بلکه کردستان را به یکی از قطبهای مهم کشاورزی نوین کشور تبدیل کنند؛ مسیری که آغاز شده و آینده آن به تصمیمهای امروز وابسته است.
