چرا اروپا از میز مذاکرات حذف شد؟

به گزارش تابناک به نقل از فارس؛ حمید قنبری، معاون دیپلماسی اقتصادی وزیر امور خارجه در یادداشتی نوشت:

سال‌ها پیش، در دوره پسابرجام و در جریان مذاکرات اقتصادی با طرف‌های اروپایی، یک پرسش اساسی همواره مطرح بود: اگر تحریم‌ها برداشته شده، چرا روابط بانکی عادی برقرار نمی‌شود؟ چرا بانک‌های بزرگ اروپایی حتی در حداقل سطح همکاری نیز حاضر به کار با ایران نیستند؟

پس از خروج آمریکا از برجام، اروپا با صدای بلند از «پایبندی» سخن گفت. بیانیه صادر شد، نشست برگزار شد، وعده داده شد، اما در عرصه عمل، واقعیت متفاوت بود.

بانک‌ها و شرکت‌های بزرگ اروپایی نه بر اساس مواضع رسمی دولت‌های خود، بلکه بر مبنای سیگنال‌ها و الزامات واشنگتن تصمیم می‌گرفتند.

حفظ دسترسی به بازار و نظام مالی آمریکا، برای آنها اولویتی تعیین‌کننده‌تر از تعهدات اعلامی اتحادیه اروپا بود.

نتیجه روشن بود: همان سطح محدود همکاری نیز به‌سرعت متوقف شد.

وقتی این شکاف آشکار میان سیاست اعلامی و رفتار اقتصادی را با دیپلمات‌های اروپایی در میان می‌گذاشتیم، پاسخ غالب این بود که «حاکمیت ما در حوزه اقتصادی محدود است».

به بیان دیگر، حتی اگر اراده سیاسی وجود داشته باشد، ابزار کافی برای تضمین رفتار مستقل بانک‌ها و شرکت‌ها در اختیار نیست.

سازوکار‌هایی که طراحی شد، بیش از آنکه تغییری واقعی در محاسبات ریسک ایجاد کند، جنبه نمادین داشت. توافق روی کاغذ باقی ماند، اما در شبکه بانکی و تجاری جاری نشد.

اینکه این وضعیت ناشی از محدودیت ساختاری بود یا فقدان اراده، می‌تواند محل تحلیل باشد، اما در عمل، نتیجه یکسان بود: بانک‌ها و شرکت‌های اروپایی عملاً ملاحظات و دستورالعمل‌های آمریکایی را مبنای رفتار خود قرار دادند و اتحادیه اروپا و دولت‌های عضو آن، جز مواضع لفظی و ابتکاراتی که به نتیجه عملی نرسید، اقدام بازدارنده‌ای انجام ندادند ــ یا نخواستند انجام دهند.

از همین رو، وقتی امروز درباره نقش نداشتن اروپا در مذاکرات پرسیده می‌شود، آن تجربه به ذهن می‌آید. البته این تنها یکی از دلایل است، نه همه دلایل، اما در روابط بین‌الملل، بازیگری که نتواند میان تصمیم سیاسی و کنش اقتصادی خود انسجام برقرار کند، به‌تدریج از صحنه تصمیم‌سازی کنار می‌رود.

دیپلماسی با اعلام موضع معنا پیدا نمی‌کند؛ با توان اجرای تعهد معنا پیدا می‌کند. جایی که کلام از کنش جدا شود، مفهوم حاکمیت نیز دچار تردید می‌شود.