کارشناس اینترنت: نمی‌شود هم اینترنت باکیفیت داشت هم فیلترشکن‌ها را مسدود کرد

«وحید فرید»، کارشناس اینترنت و فناوری اطلاعات، می‌گوید طی حدود دو هفته‌ای که از اتصال اینترنت می‌گذرد، اینترنت هنوز پراختلال و ناپایدار است. به باور او دو پروژه اصلی که این روزها در اینترنت کشور دنبال می‌شوند یعنی مقابله با فیلترشکن‌ها و پیاده‌سازی لیست سفید، هر دو با شکست مواجه خواهند شد.

به گزارش دیجیاتو، فیلترینگ و اختلال مدت‌هاست که مهمان نه، بلکه صاحب‌خانه اینترنت ایران شده است. با وجود این پس از پایان قطعی سراسری اینترنت در ۷ بهمن ۱۴۰۴، حتی هنوز شرایط به وضعیت قبلی بازنگشته است و اوضاع و احوال اینترنت، حتی حادتر از گذشته است.

«وحید فرید»، کارشناس اینترنت و فناوری اطلاعات، می‌گوید وضعیت ناپایدار فعلی به تست‌هایی ارتباط دارد که برای پیاده‌سازی شیوه جدید فیلترینگ در حال انجام است. فرید در مورد این تست‌ها به دیجیاتو می‌گوید:

وزارت ارتباطات و شرکت‌های درگیر فیلترینگ اساسا بعد از قطعی ۲۰ روزه اینترنت سردرگم هستند و نمی‌دانند چه کار می‌کنند. هر اپراتور رفتاری کاملا متفاوت نشان می‌دهد. یک سری از پروتکل‌ها و وب‌سایت‌ها روی اپراتورهای همراه وصل می‌شود و روی ثابت‌ها نه. برعکسش هم وجود دارد. تست‌ها را روی اپراتورهای مختلف انجام می‌دهند تا به یک‌باره همه چیز قطع نشود. به نظر من فیلترچی سخت مشغول به کار است اما فعلا در مرحله آزمون و خطا قرار دارد تا شاید به فیلترینگ پایدارتری برسد.

لیست سفید و مقابله با فیلترشکن‌ها، هر دو شکست خواهند خورد

چند روز پیش «بهزاد اکبری»، معاون وزیر ارتباطات و مدیرعامل شرکت ارتباطات زیرساخت، گفته بود «شایعات درباره تغییر معماری اینترنت کشور، اینترنت طبقاتی یا وایت‌لیست‌ها کاملاً بی‌اساس است». به‌باور فرید اما گفته‌های اکبری درست نیست. او توضیح می‌دهد:

طبق تجربه ما هر موقع وزارت ارتباطات می‌گوید کاری را انجام نمی‌دهیم حتما در حال انجامش است. این رویکرد در بخش‌های دیگر حاکمیت نیز وجود دارد. مدیرعامل شرکت ارتباطات زیرساخت چند روز پیش در توییترش نوشت سیم‌کارت سفید و اینترنت طبقاتی واقعیت ندارد. انکار آقای اکبری در توییتر مهم نیست، چون به طور واضح می‌بینیم که اینترنت طبقاتی اجرا می‌شود. او همان توییت را هم با سیم‌کارت سفید منتشر کرد. طی ۲۰ روز قطع اینترنت که ما مردم عادی اینترنت نداشتیم هم به برخی شرکت‌ها اینترنت دادند. با هر اسمی که این پروژه را اجرا کنند، نمی‌شود اینترنت طبقاتی  را انکار کرد.

او اجرای لیست سفید و مقابله با فیلترشکن‌ها را دو پروژه اصلی می‌داند و تاکید می‌کند که هر دو به نتیجه مورد نظر مجریان آن نخواهند رسید. فرید می‌گوید:

پروژه وایت‌لیست را آذری جهرمی قبل از اتفاقات آبان ۹۸ شروع کرده بود ولی من معتقدم این پروژه هیچ‌وقت نمی‌تواند اجرایی شود، چون مشخص است کسی که این ایده را داده ساختار اینترنت را نمی‌شناسد. با همه این‌ها ۱۰۰ درصد به شما اطمینان می‌دهم که وزارت ارتباطات و مسئولان فیلترینگ روی این پروژه به شدت هزینه می‌کنند.

مسدود کردن فیلترشکن‌ها یا اینترنت باکیفیت، نمی‌شود هر دو را انتخاب کرد

فرید می‌گوید مقابله با فیلترشکن‌ها به سرانجام نخواهد رسید اما چرا کاربران پس از ۷ بهمن برای اتصال به وی‌پی‌ان‌ها بیشتر از همیشه دچار مشکل هستند؟ این کارشناس اینترنت در پاسخ به این سوال می‌گوید:

مشکل در اتصال وی‌پی‌ان‌ها به دلیل اختلال زیادی است که در اینترنت وجود دارد. مثلا یک سری از رنج آی‌پی‌های دیتاسنتر را بسته‌اند، آی‌پی‌ها کلادفلر را مختل کرده‌اند که باعث می‌شود بسیاری از وب‌سایت‌ها مختل شود. حالا مجبور می‌شوند دی‌ان‌اس‌ها را عوض کند که مشکلات سرتیفیکیت پیش می‌آید. در نهایت هر کدام از این اختلال‌ها منجر به یک سری مشکل دیگر می‌شود. باید تاکید کنم نمی‌توانند هم اینترنت با کیفیت ارائه کنند هم جلوی وی‌پی‌ان را بگیرند. برای همین باور دارم در مقابله با فیلترشکن‌ها موفق نخواهند بود.

او در عین حال این فرض را رد نمی‌کند که نهادهای تصمیم‌گیر، مسدود کردن فیلترشکن‌ها را به قیمت اختلال مداوم اینترنت انتخاب کنند. فرید می‌گوید:

وقتی پارامتر رشد اقتصادی برای حاکمیت اهمیت ندارد، وقتی برای‌شان مهم نیست نیروهای مولد مهاجرت کنند، پایین نگه داشتن کیفیت اینترنت نیز شدنی است. برای همین هر کاری می‌تواند بکند. حاکمیتی که ۲۰ روز اینترنت را قطع می‌کند، چرا اینترنت را مختل نکند؟ هزینه آن را پذیرفت، ممکن هزینه این یکی را هم بپذرید.