سه شنبه 21 بهمن 1404
Tuesday, 10 February 2026
به گزارش ایسنا به نقل از اندیتیوی، دانشمندان ناسا قرار است سیتیاسکنی از شفقهای قطبی بگیرند تا جزئیات بیشتری در مورد این «نورهای رقصان» خیرهکننده که هنگام برخورد ذرات باردار خورشیدی با گازهای موجود در جو بالایی زمین، تشکیل میشوند، به دست آورند. ماموریتی موسوم به علوم سیستم یونوسفری غیرتعادلی ژئوفیزیکی (GNEISS) قرار است در فوریه سال جاری برای انجام این کار پرتاب شود.
شفقهای قطبی که به آنها نورهای شمالی نیز گفته میشود، چیزی جز یک مدار الکتریکی کیهانی غولپیکر نیستند و دانشمندان میخواهند با ارسال دو موشک در دل آنها که هر کدام چهار محموله فرعی را مستقر میکنند، آنها را مطالعه کنند. این محمولهها سیگنالهای رادیویی را به گیرندههای زمینی منتقل میکنند و مانند سیتیاسکن برای نقشهبرداری از چگالی و جهت الکترونها عمل میکنند.
این ماموریت بر درک حجم یونوسفر سهبعدی و متغیر با زمان، به ویژه «شفقهای سیاه» که مناطق تاریکی هستند که جریانهای شفق قطبی در آنها جهت معکوس دارند، تمرکز دارد.
در مقالهای از ناسا، محققان توضیح دادهاند که سرعت الکترونهای ورودی در امتداد پرتوهایی که شبیه سیم برق هستند، کاهش مییابد. با این حال، جریان برگشتی از شفق قطبی به خوبی سازماندهی نشده است. هنگامی که شفقهای قطبی روشن میشوند، این الکترونهای شفق قطبی در جهات غیرقابل پیشبینی پراکنده میشوند و به نحوی پس از ایجاد اختلال در جو به مدار شفق قطبی برمیگردند.
ناسا تایید کرد که موشکها چهار محموله فرعی را برای جمعآوری دادهها در مورد جریان الکترون و چگالی پلاسما مستقر خواهند کرد. این ماموریت به دانشمندان کمک میکند تا درک کنند که چگونه جریانهای شفق قطبی بر عملیات ماهوارهای و جو فوقانی تاثیر میگذارند. دادههای GNEISS با ماموریت ماهواره EZIE ناسا ترکیب میشوند تا مدلهای پیشبینیکنندهای برای فعالیت شفق قطبی ایجاد کنند.
ماموریت GNEISS به درک دانشمندان از آب و هوای فضا و تأثیر آن بر جو بالایی زمین کمک قابل توجهی خواهد کرد. دانشمندان با مطالعه شفق قطبی میتوانند اختلالات احتمالی در عملیات ماهوارهای و سایر فناوریهای مبتنی بر فضا را بهتر پیشبینی و برای آنها آماده شوند.
این مانند انجام سیتیاسکن بر روی پلاسمای زیر شفق قطبی است و GNEISS علاوه بر این یک نمای سهبُعدی از محیط الکتریکی یک شفق قطبی ایجاد خواهد کرد.
