خبرگزاری مهر- گروه استانها: باور به حضرت صاحب الزمان (عج) و غیبت ایشان از مهمترین اعتقادات شیعه بهشمار میرود و در معارف قرآنی و روایی به ظهور منجی عالم بشریت و حکمرانی زمین به دست صالحان و مستضعفان عالم اشارات فراوان وجود دارد. روایات اهل بیت (ع) همچنین به فضیلت والای انتظار و البته موانع محکمی چون شبهات، چالشها و فتنههای عصر غیبت پرداختهاند که به نظر میرسد آگاهی و معرفت نسبت به این چالشها در ابعاد گوناگون برای در امان ماندن از آفات اعتقادی و نیز تقویت فرهنگ مهدویت و زمینهسازی ظهور حضرت، وظیفه هر منتظر واقعی باشد. در همین خصوص گفتگویی را با یکی از اساتید دانشگاه شهرکرد داشتیم که از نظر خوانندگان گرامی میگذرد. اصغر طهماسبی بلداجی، عضو هیئت علمی گروه علوم قرآن و حدیث دانشگاه شهرکرد، نویسنده و قرآنپژوه دانشگاهی فعال و پرکار در استان چهارمحال و بختیاری به پرسشهای ما پاسخ داده است.
* آیات و روایات در خصوص عصر غیبت و انتظار برای ظهور امام زمان (عج) و تشکیل حکومت جهانی صالحان چه میگوید؟
ظهور حضرت از وعدههای قطعی خداوند است که در قرآن کریم و روایات ائمه معصومین (ع) و البته کتب آسمانی پیشین بر این وعده الهی و حتمی بودن تحقق آن تصریح شده است.
در این راستا نسبت به فرهنگ و آداب انتظار و زیست منتظرانه مؤمنان و همه آزادیخواهان اشارات فراوان در معارف روایی وجود دارد. از جمله پیامبر اسلام (ص) فرمودند «:أفضلُ أعمالِ اُمّتی انتظارُ الفَرَجِ مِن اللّه ِ عزّ و جلّ» یعنی برترین اعمال امت من در انتظار فرج از سوی خدا بودن است. همچنین امام صادق (ع) فضیلت انتظار برای حکومت امام زمان (عج) را همتا با شهادت در رکاب پیامبر (ص) میدانند. امیرمومنان (ع) نیز در این خصوص نکتهای امیدبخش را به منتظران ظهور یادآور میشوند و میفرمایند: «فمنْ ثَبَتَ مِنْهُمْ عَلَی دِینِهِ وَ لَمْ یَقْسُ قَلْبُهُ لِطُولِ أَمَدِ غَیْبَةِ إِمَامِهِ فَهُوَ مَعِی فِی دَرَجَتِی یَوْمَ الْقِیَامَةِ» یعنی کسی که به معنای واقعی بر انتظار امام زمان (عج) و اعتقاد به حضرت ثابتقدم بماند، همدرجه من در قیامت خواهد بود.
محشور شدن و هممرتبه شدن با اهل بیت (ع) در روز قیامت، مجاهدت در رکاب پیامبر (ص)، ثواب هزار شهید جنگ بدر و اُحد و پاداشهای فراوان از مهمترین وعدهها برای منتظران حقیقی امام زمان (عج) است.
این فضیلتها و پاداشها حکایت از آن دارد که زیست منتظرانه و انتظار واقعی برای ظهور حضرت کاری دشوار در عصر غیبت است. ائمه (ع) همواره بر آزمونهای دشوار عصر غیبت تأکید کرده و پیروان خود را نسبت به فتنههای سخت و سهمگین در عصر غیبت هشدار دادند و این فتنهها بهقدری بزرگ است که مؤمنان را از اعتقادات خود باز میدارد و از مسیر حق، گمراه میکند.
* در خصوص این چالشهای اعتقادی و فرهنگی عصر غیبت بیشتر توضیح دهید.
چالشهای اعتقادی عصر غیبت را میتوانیم در دو دسته مجزا یکی دینگریزی و دور شدن از باورهای اعتقادی و دیگری نداشتن معرفت لازم و کافی درباره امام عصر (عج) مورد بحث قرار دهیم. دینگریزی بدین معناست که مؤمنان نسبت به توحید و باور به خداوند و اوامر الهی سست شده و نقش دین در زندگی آنها کمرنگ میشود. در این راستا باید به مهمترین عامل دینگریزی یعنی شبههافکنی و ایجاد شک و شبهه از جانب دشمنان دین اشاره کنم که باعث تضعیف باورهای اعتقادی در بین مومنان میشود و کسانی که اعتقادات مستحکمی ندارند، بیشتر از دیگران در این هجمهها آسیب میبینند.
به تصریح قرآن در آیات ۱۲۰ و ۲۱۷ بقره و نیز آیه ۸۹ سوره نساء، مستکبران و دشمنان اسلام زمانی دست از خباثت و توطئههای خود بر میدارند که مسلمانان به آیین آنان در آیند. امروز مصادیق این دشمنیها را بیش از همیشه در جهان مشاهده میکنیم که جهان غرب با راهکارهای متعدد همچون محدودیت و سختگیری بر مسلمین، ترویج اسلامستیزی و دینهراسی، اعمال تحریمها و فشارهای اقتصادی، تهدیدها و فشارهای نظامی، تلاش برای سیطره بر کشورهای اسلامی و تفرقهافکنی میان مسلمین، ترویج شبهات، تلاش برای ترویج عقاید انحرافی و ... تمامقد علیه اسلام و مسلمین ایستاده و مقابله میکند.
* در خصوص چالش دوم ساحت اعتقادی یعنی نداشتن شناخت کافی درباره امام زمان (عج) بیشتر توضیح دهید.
در این خصوص روایتی از امام جواد الائمه (ع) را نقل میکنم که فرمودند: «امام پس از من، فرزندم علی (امام هادی) است. دستور او، دستور من و سخن او، سخن من و طاعت او، طاعت من است و امام پس از او، فرزندش (امام)حسن است. دستور او، دستور پدرش و سخن او، سخن پدرش و طاعت او، طاعت پدرش می باشد» سپس سکوت کرد.
(روایت کننده حدیث می گوید) گفتم: «ای فرزند رسول خدا! امام پس از امام حسن عسکری کیست؟» او به شدت گریست و سپس فرمود: «پس از حسن، فرزندش قائم به حق، امام منتظَر است». گفتم: «ای فرزند رسول خدا! چرا او را قائم می گویند؟» فرمود: «زیرا او پس از آنکه یادش از بین برود و اکثر معتقدین به امامت او، از وی برگردند، قیام می کند». گفتم: «چرا او را منتظَر می گویند؟» فرمود: «زیرا ایام غیبتش زیاد و مدتش طولانی میشود. پس مخلصان، در انتظار قیامش باشند؛ شکاکان، انکارش کنند؛ منکران یادش را استهزا کنند؛ تعیین کنندگان وقت ظهورش، دروغ گویند؛ شتاب کنندگان در ظهورش هلاک شوند و تسلیم شوندگان در آن، نجات یابند».
امروز انبوه شبهات و ابهاماتی که خاصه در فضای مجازی مطرح میشود گویای همین نکته امام جواد (ع) است و پس از طولانی شدن غیبت، بسیاری از معتقدان امر امامت و ولایت، وجود حضرت را منکر میشوند و در ادامه آن، چالشهای فرهنگی نیز مبتلابه جوامع مسلمین میشود. از مهمترین چالشهای فرهنگی به جایگزینی فرهنگ غربی با فرهنگ مهدوی میتوانم اشاره کنم که باعث تغییر سبک زندگی جوامع اسلامی و حکمرانی سبک زندگی غربی شده است.
* از دیدگاه شما برای تقویت فرهنگ مهدویت و دوری از فرهنگ ضدایرانی و ضد اسلامی غرب چه باید کرد؟
در این خصوص راهکارهای معرفتی اهمیت فراوان دارد یعنی جامعه اسلامی باید با خداباوری و تقویت ایمان، تقوای الهی، توکل، ولایتپذیری، افزایش معرفت نسبت به امام عصر (عج) و شناخت صحیح ایشان، اطاعت از اوامر و نواهی اهل بیت (ع) و توجه به اهمیت امام در زندگی به زیست منتظرانه و ترویج و گسترش فرهنگ مهدویت هر چه بیشتر نزدیک شود.
همچنین راهکارهای فرهنگی و اجتماعی برای نهادینه سازی فرهنگ مهدویت و ایجاد یک جامعه مهدوی باید مورد توجه قرار گیرد. در این خصوص جامعه اسلامی باید نکات و مؤلفههایی همچون اتحاد و همبستگی و پرهیز از نفاق و تفرقه، تقویت فرهنگ مهدویت از طریق مقابله با تهاجم فرهنگی، تبیین و ترویج سبک زندگی مهدوی، تبیین نیات و اهداف دشمنان اسلام علیه جامعه اسلامی و نیز نهادینه سازی فرهنگ دعا برای جامعه مسلمانان مورد عنایت ویژه قرار دهند. توجه به تکتک راهکارهای بیان شده چه در ساحت معرفتی و چه ساحت فرهنگی، منتظران حضرت را برای مقابله با فتنهها و آفتها مجهز کرده و به تقویت فرهنگ مهدویت و زمینهسازی ظهور آخرین حجت الهی بر روی زمین کمک خواهد کرد.
