یادداشت مهمان، سیده حکیمه نظیری، نویسنده: تازگیها مردم وقتی به کاخ نیاوران و سعد آباد نگاه میکنند و اطلاعاتشان از پهلوی را با جشنها و بریز بپاشهای شاه، کامل فرض میکنند، به نظر میآید شاه همچین آدم ظالمی هم نبوده. بالاخره چند صباحی قدرت دستش بوده و یک مقداری هم سوءاستفاده کرده است. اما واقعا همه ماجرا همین است؟ پس آدمها برای چه انقلاب کردند؟
«چاپید شاه» کتاب طنز و پرمایه ایست برای جواب به این سوال بزرگ و جدی که هرقدر هم از آن دوری کنیم باز هم خودش را به ما میرساند و اگر از زبان همسایه و راننده تاکسی بیرون نیاید، یک روزی ممکن است سوال فرزند و دوستمان باشد.
کتاب از همان بای بسم الله شروع میکند به تعریف کردن از زندگی رضاقلدر، البته این اسمی نیست که ما به او داده باشیم. خودش هم اینطور میخواست و بعدها در زندگی شاهانهاش هم هنوز خوی رضا قلدریاش را حفظ کرده بود.
«چاپید شاه» روایتهای شیرین، خواندنی و پر جزییاتی را از هرماجرا دستچین کردهاست. ماجرا از تضعیف قدرت احمدشاه و کودتای رضاخان آغاز میشود و بعد کتاب به چیره دستی همه اقدامات شاه را این بین برای ما میگوید. اقداماتی که خیلی کم از آنها شنیدهایم و همین باعث شده فکر کنیم شاه ایران یک آدم ساده و دستنشانده بوده که بیش از اندازه مال اندوزی کرده است. مثلا کسی نمیداند بحرین چطور از ایران جدا شده و وقتی اهالی بحرین میخواستهاند دوباره با کشور خودشان گره بخورند، چرا رضاخان وارد عمل شده! یا شاید کمتر کسی در مورد اقدامات رضاخان درباره عشایر شنیده باشد. اقداماتی که یک روی آن ریختن خون عشایر بیگناه بود. روی دیگرش تضعیف کشور از جهت اقتصادی، نظامی و... اما نویسنده به خوبی، همه این اطلاعات و بسیاری دیگر را سرحوصله و با تصاویر گرافیکی طنز و جدی درهم آمیخته و حتی گاهی اینفوگرافی و نقشههای دقیقی لابهلای کتاب به ما ارائه کرده است.
یکی دیگر از نکات جالب کتاب، معرفی شخصیتهای معروف و دخیل در سرنوشت کشور است. فرقی نمیکند اثری که گذاشتهاند مثبت بوده یا منفی، کتاب به خوبی از پس معرفی شخصیتها برآمده و چیزی را برای مخاطب ناگفته نگذاشته است.
وقتی «چاپیده شاه» را میخوانیم انگار یک مجموعه داستان جذاب دستمان است که نقش اول آن خانواده پهلویاند. اول رضاخان و بعد پسرش محمدرضا که در به ارث بردن خصایص شاهی هیچ کوتاهی نداشته و اینرا بیشتر از همه در جشن تاج گذاری و تا کمرخم شدن پیش مستشاران آمریکایی نشان میدهد. پدر تا زانو پیش انگلیس خم میشد و حالا پسر تغییر رویه داده است.
خانم سپیده انوشه، طنز و جدی بودن کتاب را طوری بهم گره زده است که ممکن است وقتی ملی شدن صنعت نفت را میخوانیم نیشمان تا بناگوش باز باشد و از یک طرف صورتمان اشک شور هم بچکد. مستندسازی در کتاب، کمک کرده تا اطلاعات مخاطب در نهایت از خاندان پهلوی کامل باشد و بتواند سالهای مختلف حکومتشان را مثل یک پازل کنار هم بچیند.
کتاب «چاپید شاه» به همت انتشارات کتاب جمکران چاپ شده و میتواند برای هدیه دادن به نوجوانها و جوانها گزینه بسیار خوبی باشد. هدیهای که هم میخنداند، هم یک عالمه اطلاعات جالب و درست در اختیار مخاطبش قرار میدهد.
