خبرگزاری مهر- گروه استانها، عاطفه وفاییان: صنعت پوشاک عفیفانه در ایران، امروز بیش از آنکه صرفاً یک فعالیت اقتصادی باشد، به میدانی برای تقابل فرهنگ، اقتصاد و هویت اجتماعی تبدیل شده است.
تولیدکنندگان این حوزه، در شرایطی فعالیت میکنند که از یکسو با تورم، نوسانات ارزی و دشواری تأمین مواد اولیه دستوپنجه نرم میکنند و از سوی دیگر، بار سنگین فرهنگسازی و پاسخ به شبهات اجتماعی درباره حجاب و عفاف را بر دوش دارند.
روایت فعالان این عرصه نشان میدهد که تداوم تولید پوشاک عفیفانه بدون انگیزه فرهنگی، حمایت نهادی و پیوند میان اقتصاد و رسانه عملاً امکانپذیر نیست. آنچه در ادامه میآید، سه روایت مکمل از دل همین چالشهاست؛ روایتهایی که هرکدام بخشی از واقعیت امروز بازار پوشاک عفیفانه کشور را بازگو میکنند.
اگر انگیزه فرهنگی نبود، ادامه نمیدادم
جمیله سیبوی، تولیدکننده پوشاک عفیفانه و استاد حوزه علمیه در گفتگو با خبرنگار مهر با اشاره به تجربه ۱۰ ساله خود در این عرصه، از ضرورت آموزش حیا از کودکی، چالشهای جدی تولید در شرایط تورمی، و نقش حمایت فرهنگی و رسانهای در ترویج پوشش عفیفانه سخن گفت.
تولیدکننده پوشاک عفیفانه و استاد حوزه علمیه گفت: سال ۱۳۹۵ وارد تولید پوشاک شدم؛ زمانی که عملاً چیزی به نام پوشاک اسلامی متنوع وجود نداشت و انتخابها محدود به چادر، مانتوهای ساده و مقنعه بود. اعتقاد من این بود که حیا باید از کودکی به دختران آموزش داده شود؛ از همان یکـدو سالگی، با عادت دادن کودک به لباس پوشیده، مسیر پذیرش حجاب در آینده بسیار هموارتر میشود.
وی افزود: در آغاز کار هیچ سرمایهای نداشتم و حتی اصول اولیه تولید و بازار را نمیدانستم. با یک چرخ خیاطی و بدون هیچ پشتوانهای شروع کردم. نه آشنایی داشتم و نه تجربهای در جنگ اقتصادی. پیدا کردن مواد اولیه خودش یک چالش بزرگ بود.
سیبوی با اشاره به فعالیت خود در فضای مجازی گفت: کار را ابتدا با یک کانال تلگرامی آغاز کردیم و بعد از بسته شدن آن در سال ۱۳۹۸، بلافاصله به ایتا منتقل شدیم. آرامآرام جلو آمدیم و امروز، بعد از ۱۰ سال، حدود ۴۰ نیرو با ما همکاری میکنند.
تولیدکننده پوشاک عفیفانه و استاد حوزه علمیه یکی از افتخارات خود را تربیت و آموزش نیروهای جدید دانست و اظهار کرد: حداقل پنج تا شش نفر را آموزش دادم که امروز هرکدام صاحب برند پوشاک اسلامی شدهاند. این را یک توفیق فرهنگی میدانم.
وی با تأکید بر خط قرمزهای کاری خود تصریح کرد: ۹۹ درصد پارچههای ما تولید داخل است. اعتقاد دارم پوشاک اسلامی باید هم در محتوا و هم در فرم، اسلامی باشد؛ یعنی علاوه بر پوشیدگی، مدل، رنگ و طرح نباید جلب توجه نامحرم کند. حتی در استفاده از رنگهای متنوع هم این ملاحظه را داریم.
سیبوی کنترل قیمت را یکی دیگر از اصول اساسی کار خود دانست و گفت: برای من خیلی پوشیدگی، مدل، رنگ و طرح نباید جلب توجه نامحرم کند. حتی در استفاده از رنگهای متنوع هم این ملاحظه را داریم.
تولیدکننده پوشاک عفیفانه و استاد حوزه علمیه کنترل قیمت را یکی دیگر از اصول اساسی کار خود دانست و گفت: برای من خیلی مهم است که قشر متوسط جامعه بتواند خرید کند. سود ما هیچوقت بیشتر از ۲۰ درصد نبوده و همین باعث شده قیمت محصولاتمان نسبت به نمونههای مشابه پایینتر باشد مهم است که قشر متوسط جامعه بتواند خرید کند. سود ما هیچوقت بیشتر از ۲۰ درصد نبوده و همین باعث شده قیمت محصولاتمان نسبت به نمونههای مشابه پایینتر باشد؛ موضوعی که در نمایشگاهها کاملاً محسوس بوده است.
وی با اشاره به عدم استفاده از وام افزود: به گرفتن وام اعتقادی ندارم و فکر نمیکنم الزاماً برکت بیاورد. ترجیح دادم رشد کار آهسته اما واقعی باشد.
سیبوی مهمترین چالش فعلی تولید را تأمین مواد اولیه و تورم دانست و توضیح داد: کارخانههای پارچه معمولاً ارتباط مستقیم با تولیدکننده ندارند و ما مجبوریم از واسطهها خرید کنیم. این مسئله دست ما را در انتخاب رنگ و کیفیت میبندد. از طرفی، تورم باعث میشود قیمت مواد اولیه در فاصله یک ماه تغییر کند، در حالی که نمیشود مدام قیمت لباس را بالا برد.
تولیدکننده پوشاک عفیفانه و استاد حوزه علمیه با اشاره به فشار تورم بر تولید و نیروی کار گفت: برای اینکه توان خرید مردم حفظ شود، بارها سود خودم را کم کردم؛ اما این باعث شده امکان توسعه و افزایش تیراژ نداشته باشم. از طرفی، ریزش نیروی کار داریم چون حقوقها خیلی زود در برابر تورم بیارزش میشود. این وضعیت ضربه مستقیمی به تولید میزند.
وی با بیان اینکه انگیزه فرهنگی عامل اصلی ادامه مسیر او بوده، تأکید کرد: اگر نیت فرهنگی و جهادی نبود، ادامه این کار واقعاً ممکن نبود. خیلی از تولیدکنندگانی که همدوره ما بودند، امروز جمع کردهاند.
سیبوی راهکار ترویج پوشش عفیفانه را افزایش تیراژ و دیدهشدن در بازار دانست و گفت: هر چیزی که در بازار زیاد شود، تبدیل به مد میشود. اگر پوشاک عفیفانه بتواند سهم قابلتوجه را افزایش تیراژ و دیدهشدن در بازار دانست. این نیازمند حمایت از تولیدکنندههاست.
تولیدکننده پوشاک عفیفانه و استاد حوزه علمیه نقش رسانهها، مدارس، دانشگاهها و هیئتها را بسیار مهم توصیف کرد و افزود: در هیئتها، مدارس و فضاهای اجتماعی میتوان بازارچههای دائمی و فعالیتهای فرهنگی مؤثر راهاندازی کرد. اما مهمتر از همه، کار فکری است. اگر فکر جوان درست شود، خودش به سمت حجاب میرود؛ همانطور که بسیاری از تازهمسلمانان بدون اجبار، دنبال پوشش عفیفانه میگردند.
وی خاطرنشان کرد: ترویج عفاف و حجاب بدون پیوست فرهنگی عمیق ممکن نیست. سرمایهگذاری واقعی باید روی فرهنگ، آموزش و پاسخ به شبهات در مدارس و دانشگاهها انجام شود؛ چون مسیر ماندگار، از فکر میگذرد.
حمایت از تولید داخلی، کلید ترویج پوشاک عفیفانه
فرید عاقبتی، پیشکسوت حوزه پوشاک عفیفانه و فعال باسابقه صنفی در گفتگو با خبرنگار مهر با اشاره به چالشهای موجود در بازار پوشاک کشور اظهار کرد: ورود بیرویه پوشاک خارجی بهویژه از مسیر قاچاق، علاوه بر آسیب اقتصادی گسترده، موجب تغییر ذائقه فرهنگی جامعه و تضعیف فرهنگ حجاب و عفاف ایرانی شده است.
پوشاک قاچاق؛ تهدید اقتصادی و فرهنگی
پیشکسوت حوزه پوشاک عفیفانه و فعال باسابقه صنفی با اشاره به تجربه قریب به یک قرن خانوادگی خود در حوزه نساجی و پارچه گفت: بخش بزرگی از بازار پوشاک ایران، امروز تحت تأثیر کالاهای وارداتی و قاچاق است؛ کالاهایی که نهتنها ارزش افزودهای برای کشور ندارند، بلکه طراحان، خیاطان و تولیدکنندگان ایرانی را از چرخه اشتغال خارج میکنند.
وی افزود: قاچاق پوشاک در دو بُعد به کشور آسیب میزند؛ از یک سو باعث بیکاری گسترده در میان مشاغل داخلی مرتبط با صنعت پوشاک میشود، و از سوی دیگر، الگوهای فرهنگی مغایر با حجاب اسلامی را در سطح جامعه ترویج میدهد.
عاقبتی با تأکید بر ضرورت تدوین برنامههای حمایتی گفت: برای ترویج فرهنگ عفاف و حجاب، باید حمایت از تولیدکنندگان داخلی بهصورت عملی دنبال شود. هر چادر ایرانی که در کشور تولید و عرضه شود، به معنای حفظ چندین فرصت شغلی و صیانت از فرهنگ ملی است.
پیشکسوت حوزه پوشاک عفیفانه و فعال باسابقه صنفی خاطرنشان کرد: حمایتهای دولت و نهادهای مرتبط از تولیدکنندگان پوشاک عفیفانه میتواند انگیزهای جدی برای رونق بازار داخلی ایجاد کند. باید مشوقهایی مانند ارائه تسهیلات، تبلیغات حمایتی یا تخفیفات مالیاتی برای تولیدکنندگان پوشاک ایرانی در نظر گرفته شود تا رقابت با محصولات خارجی ممکن شود.
وی گفت: در حال حاضر محدودیت اینترنت در پلتفرمهای خارجی فرصت مناسبی را جهت تبلیغات در فضای داخلی برای تولید و عرضه کنندگان کالای حجاب فراهم کرده است. میتوان در این شرایط با تولید محتوای مناسب حمایت خوبی از این افراد به عمل آورد.
تقویت نقش اصناف در ترویج فرهنگی
عاقبتی با اشاره به ظرفیت بالای اصناف برای فرهنگسازی گفت: حدود چهار هزار مغازه در سطح شهر میتوانند همچون بیلبوردهای فرهنگی عمل کنند. اگر از این فضا برای نمایش پیامهای مرتبط با عفاف و حجاب استفاده شود، تأثیرگذاری آن از بسیاری از فعالیتهای تبلیغاتی بیشتر خواهد بود.
پیشکسوت حوزه پوشاک عفیفانه و فعال باسابقه صنفی اجرای طرحهای هماهنگ در سطح اصناف، همراه با طراحی محتوای فرهنگی مشترک برای ویترینها، میتواند به گسترش نگاه مثبت به پوشش اسلامی در جامعه کمک کند.
تجربه طرحهای موفق داخلی
وی با یادآوری برخی فعالیتهای گذشته خود در زمینه ترویج پوشاک ایرانی گفت: سال ۱۳۸۸ طرح پیشگیری از بازار گردی زائران ایرانی خارج کشور را با پارچههای خارجی مشابه بازار عربستان انجام دادیم، در آن زمان قیمت چادر حدود ۱۲ هزار تومان بود، در حالی که مشابه آن در عربستان ۱۶ هزار تومان قیمت داشت. همین طرح سیب شد زائران از کالاهای ایرانی در کنار پارچه های چادری ارزان قیمت این طرح استقبال کنند.
عاقبتی افزود: افزایش کیفیت و ظرافت پارچههای ایرانی در سالهای اخیر، فرصت مهمی برای بازگشت پوشاک داخلی به چرخه مصرف است. به گفته او، اگر تولیدکنندگان داخلی از نظر تبلیغات، بستهبندی و طراحی مورد حمایت قرار گیرند، پوشاک ایرانی بهراحتی میتواند جایگزین محصولات وارداتی شود.
چادر ایرانی، نماد اصالت و سلیقه
پیشکسوت حوزه پوشاک عفیفانه و فعال باسابقه صنفی اگر تولیدکنندگان داخلی از نظر تبلیغات، بستهبندی و طراحی مورد حمایت قرار گیرند، پوشاک ایرانی بهراحتی میتواند جایگزین محصولات وارداتی شود.
وی با تأکید بر اهمیت بعد فرهنگی چادر گفت: چادر نهتنها پوششی مذهبی، بلکه یک نماد هویت و اصالت ایرانی است. باید تلاش شود تا نگاه جوانان به چادر، نگاه مثبت، زیبا و باافتخار باشد. ما مشتریهایی داریم که از مدیران مدارس، استادان دانشگاه و بانوان فعال اجتماعی هستند و برایشان مهم است که از چادرهای شیک ایرانی استفاده کنند، تا این الگو بهصورت طبیعی میان نسل جوان گسترش پیدا کند.
عاقبتی اظهار کرد: میتوان جریان مطالبهگری فرهنگی را از دل اصناف آغاز کرد. اگر کسبه، تولیدکنندگان و توزیعکنندگان در کنار نهادهای فرهنگی دست به دست هم دهند، نهتنها بازار پوشاک اسلامی رونق میگیرد، بلکه فرهنگ عفاف نیز تقویت میشود.
پیشکسوت حوزه پوشاک عفیفانه و فعال باسابقه صنفی افزود: حمایت از تولید پوشاک عفیفانه در واقع حمایت از اقتصاد ملی و فرهنگ بومی است؛ دو مؤلفهای که بقای جامعه ایرانی به آنها گره خورده است.
وی افزود: کالای حجاب تنوع زیادی دارد و شامل پارچههای چادر سفید عروس، مشکی ساده و گلدار، رنگی تیره و روشن، با انواع مدلهای دوخت از نمازی، جشن تکلیف تا مدلهای ایرانی ساده، قجری، دانشجویی گرفته تا مدل های عربی؛ جده، لبنانی، بحرینی فضای خوبی را برای انتخاب نسل جوان بوجود آورده ضمن اینکه طراحی های خاص نگین کاری، سنگ، سرمه و مروارید دوزی هنرمندان ما ارزش افزوده این کالا را به داخل کشور هدایت میکند.
چشم انداز این این باز تولیدات میتواند فضای صادرات را هم برای کشور فراهم آورد.
افزایش قیمت پارچه در پی نوسانات قیمت ارز است
مهدی پرچمی، رئیس اتحادیه طاقهفروشان و قماش خراسان رضوی در گفتگو با خبرنگار مهر با اشاره به افزایش قابل توجه قیمت انواع پارچه در ماههای اخیر، علت اصلی آن را رشد نرخ دلار و مواد اولیه میداند. او همچنین از رکود قابل توجه در بازار و کاهش فروش در سطح مغازهها خبر داد.
رئیس اتحادیه طاقهفروشان و قماش خراسان رضوی درباره تغییرات اخیر قیمت پارچه گفت: در ماههای اخیر قیمت انواع پارچه، از جمله پارچههای مشکی، افزایش داشته است. عامل اصلی این افزایش، رشد نرخ دلار و مواد اولیه است. علاوه بر این، مشکلات موجود در برخی از نهادها، از دیگر عوامل مؤثر در بالا رفتن قیمتهاست.
وی تأکید کرد: این ناهماهنگیها تنها مختص بازار پارچه مشکی نیست و تمام اقلام پارچه را درگیر کرده است. پرچمی افزود: در حال حاضر وضعیت بازار راکد است.
پرچمی درباره وضعیت تولید داخل نیز گفت: مقداری از پارچههای چادری مشکی در خرمآباد تولید میشوند، اما این محصولات از نظر نوع با پارچههای خارجی قابل مقایسه نیستند.
رئیس اتحادیه طاقهفروشان و قماش خراسان رضوی در خصوص تأثیر فصل بر بازار فروش پارچه نیز اظهار کرد: در هر فصل نوع تقاضا تغییر میکند؛ مثلاً پارچههای ضخیم و مخمل در زمستان و پارچههای نازک در تابستان فروش بیشتری دارند. همچنین در ایامی مانند عید نوروز یا زمان حضور زائران حضرت رضا (ع) معمولاً شاهد رونق نسبی در بازار هستیم.
تولید پوشاک عفیفانه نیازمند سرمایه اعتقادی و صبر بلندمدت است
تولید پوشاک عفیفانه، بیش از آنکه وابسته به سرمایه مالی باشد، نیازمند سرمایه اعتقادی و صبر بلندمدت است. استمرار فعالیت بدون وام، کنترل سود، تربیت نیروی انسانی و پایبندی به اصول فرهنگی، الگویی از تولید «آرام اما ریشهدار» را ترسیم میکند؛ الگویی که اگرچه در برابر تورم و فشارهای اقتصادی آسیبپذیر است، اما بهواسطه نیت فرهنگی، توان بقا پیدا کرده است. این تجربه تأکید میکند که آینده پوشاک عفیفانه، نه در اجبار اجتماعی، بلکه در کار فکری، آموزش از کودکی و دیدهشدن طبیعی در بازار رقم میخورد.
مسئله پوشاک عفیفانه، یک موضوع صرفاً فردی یا سلیقهای نیست، بلکه مستقیماً با امنیت اقتصادی و فرهنگی کشور گره خورده است. قاچاق پوشاک خارجی، همزمان تولید داخلی را تضعیف و الگوهای فرهنگی بیگانه را در جامعه نهادینه میکند. در مقابل، حمایت هدفمند از تولیدکنندگان ایرانی، میتواند هم اشتغال را تقویت کند و هم پوشش عفیفانه را به انتخابی زیبا، باکیفیت و افتخارآمیز برای نسل جوان تبدیل سازد. پیوند اصناف، رسانه و سیاستگذاری فرهنگی، مسیر مؤثری برای بازگرداندن پوشاک ایرانی به جایگاه شایسته خود است.
بررسی وضعیت بازار پارچه از زبان رئیس اتحادیه طاقهفروشان نشان میدهد که نوسانات ارزی و افزایش هزینه مواد اولیه، زنجیره تولید پوشاک را بهشدت تحت تأثیر قرار داده است. رکود بازار، کاهش قدرت خرید و ناتوانی در تثبیت قیمتها، فشار مضاعفی بر تولیدکنندگان و فروشندگان وارد کرده و برنامهریزی بلندمدت را دشوار ساخته است. با این حال، وجود ظرفیتهای تولید داخلی، تنوع فصلی تقاضا و فرصتهای مناسبتی مانند ایام زیارتی و نوروز، نشان میدهد که با مدیریت هوشمند بازار و ثبات اقتصادی، همچنان میتوان به احیای رونق در صنعت پارچه و پوشاک عفیفانه امیدوار بود.
