همشهری آنلاین – گروه سیاسی: این بیانیه در واکنش به «تشدید ادبیات تهدید و اظهارنظرهای مداخلهجویانه» روزهای اخیر، تاکید کردهاست که ایران خود را محدود به واکنش پس از اقدام نمیداند؛ موضوعی که ضمن هشدار به واشنگتن و تلآویو، از دکترین نظامی ایران در مواجهه با تهدیدهای اخیر حکایت دارد.
همچنین در این بیانیه با اشاره به «رویکرد هدفمند معطوف به تجزیه ایران»، تصریح شدهاست که این مسیر، بهعنوان بخشی از یک الگوی «فشار» و «ارعاب» نمیتواند «بیپاسخ»، «بیهزینه» یا «خارج از معادلات میدانی» تلقی شود. تاکید بر «امنیت، استقلال و تمامیت ارضی ایران، به عنوان خط قرمزی غیرقابل عبور» و «واکنش متناسب، هدفمند و تعیینکننده به هرگونه تعرض» از دیگر محورهای اساسی بیانیه دبیرخانه شورای دفاع بهحساب میآید. همشهری در گفتوگو با کارشناسان و نمایندگان مجلس به بررسی ابعاد مختلف این بیانیه پرداخته است که در ادامه میخوانید.
راهبرد دفاع پیشدستانه
یک کارشناس مسائل منطقه در گفتوگو با همشهری در این باره اظهارکرد: درباره بیانیه شورای دفاع نخست باید به این نکته اشاره کرد که وقتی صحبت از «دفاع پیشدستانه» مطرح میشود، معنای آن، این است که در مواقعی که کشورها در شرایطی قرار میگیرند که پس از یک تحول بزرگ، مانند یک حادثه بزرگ امنیتی یا جنگ، شرایط همچنان شکننده است و احتمال بازگشت بحران را نمیتوان انکار کرد، ممکن است دوباره درگیری به وجود آید یا اقدامی ازسوی دشمنان انجام شود. در چنین شرایطی، نیاز است که دکترین امنیتی و دفاعی کشور براساس این پیچیدگیها تنظیم شود.
منصور براتی با بیان اینکه در شرایط شکننده امنیتی، معمولاً کشورهای جهان به سمت «دفاع پیشدستانه» میروند، افزود: چنانچه کشورها آثاری از احتمال حمله، بیثباتی یا مداخله خارجی در امور داخلی احساس کنند، آن را بخشی از اقدام دولت متخاصم علیه خود تلقی و شروع به واکنش میکنند و حتی در سطحی بالاتر از اقدام طرف مقابل، با آن روبهرو میشوند.
وی با تاکید بر اینکه در شرایطی که برخی نارضایتیهای اقتصادی وجود دارد و شاهد ناآرامیهایی نیز هستیم و احتمال سوءاستفاده از این وضعیت نیز بسیار زیاد است، گفت: این بیانیه، بعد خارجی موضوع را هدف قرار داده است؛ به این معنا که طرفهایی که بخواهند از شرایط اعتراضی سوءاستفاده کنند، اقداماتشان بهعنوان بخشی از برنامهریزی برای واکنش جدی علیه دولت متخاصم تلقی میشود.
دفاع از مبدأ تهدید
این کارشناس مسائل منطقه ادامه داد: نکته دیگری که باید مورد توجه قرار داد، این است که به نظر میرسد در این بیانیه، «دفاع از مبدأ تهدید» نیز مورد توجه قرار گرفته است. یعنی اگر در مقطعی، کشوری تهدیدی را در داخل مرزهای خود احساس کند؛ بهعنوان مثال چنانچه پرنده مهاجم یا موشکی وارد مرزهای کشور شود یا گروهی با قصد انجام تحرکات ضدامنیتی وارد مرزها شده باشند، در چنین شرایط شکنندهای، سیاست «دفاع از مبدأ تهدید» مورد استفاده قرار میگیرد.
براتی با بیان اینکه بسیاری از کشورهای جهان این کار را انجام میدهند و خود اسرائیل نیز بارها این اقدام را انجام دادهاست، تصریح کرد: آنها بارها تاکید کردهاند که «اگر احساس کنیم تهدیدی وجود دارد، به مبدأ تهدید میرویم و آن را از بین میبریم؛ صبر نمیکنیم تهدید به مرزهایمان برسد».
وی اضافه کرد: میتوان گفت این سیاست نیز هرچند بهصورت «مستتر»، به نوعی در بیانیه شورای دفاع مورد توجه قرار گرفتهاست.
