امیرمسعود عابدین: اولین رکورد رسمی سرعت زمینی در سال ۱۸۹۸ ثبت شد؛ زمانی که «گاستون دو شاسلو-لوبا» فرانسوی با یک کالسکه موتوری تمامبرقی به سرعت ۶۳ کیلومتر بر ساعت (۳۹٫۲۴ مایل بر ساعت) رسید. عددی که در آن دوران دیوانهوار به نظر میرسید، اما امروز حتی از سرعت حرکت در بزرگراه هم کمتر است. مسیر رسیدن به سرعتهای سرسامآور، دههها طول کشید و نقطه عطف آن زمانی رقم خورد که خودروسازان تصمیم گرفتند از رویا فراتر بروند و علم، مهندسی و جسارت را یکجا به میدان بیاورند.
نخستین جهش بزرگ خودروهای تولیدی
تا سال ۱۹۴۹ هیچ خودروی تولیدی نتوانسته بود رکورد رسمی سرعت را از آن خود کند. این طلسم سرانجام با جگوار XK۱۲۰ شکست؛ خودرویی که به میانگین سرعت ۲۰۰ کیلومتر بر ساعت (۱۲۴٫۶ مایل بر ساعت) دست یافت و نامش را در تاریخ ثبت کرد. اما این فقط آغاز ماجرا بود؛ کمتر از چهار دهه بعد، کانسپت عجیب و آیندهنگر از دل جنرالموتورز بیرون آمد که همه معادلات را بر هم زد؛ پروژهای به نام اولدزموبیل ایروتک (Oldsmobile Aerotech).
تولد ایروتک؛ بازسازی چهرهای فراموششده
در میانه دهه ۸۰ میلادی، جنرالموتورز به دنبال جان تازهای برای برند اولدزموبیل بود؛ برندی که پس از دوران طلایی خودروهای عضلانی، تصویر عملکردمحورش کمرنگ شده بود. یکی از راهحلها، ورود جدی به دنیای مسابقات بهویژه ۲۴ ساعته لمانز بود. در همین راستا، «اد ولبورن» در سال ۱۹۸۵ طراحی ابرخودرویی را آغاز کرد که مستقیما از لمانز الهام گرفته شده بود؛ خودرویی که نه تنها برای رقابت، بلکه برای شکستن رکوردها ساخته شد.
نخستین نمونه ایروتک در سال ۱۹۸۶ آماده تست شد. این خودرو با یک موتور ۲٫۳ لیتری چهار سیلندر توربوشارژ، به سرعت ۳۵۰ کیلومتر بر ساعت دست یافت. راننده آزمایشی آن، «ای. جی. فویت»، از پایداری خیرهکننده خودرو در سرعتهای بالا شگفتزده بود و طراحی دمکوتاه را عامل اصلی این ثبات میدانست. همین موفقیت، مدیران جنرالموتورز را برای قدمی جسورانهتر متقاعد کرد.
رکوردشکنی تاریخی با نسخه دمبلند
نسخه دوم با طراحی «دمبلند» و موتور ۲٫۳ لیتری توئینتوربو ساخته شد؛ خودرویی که هدفی جز ثبت رکورد جهانی نداشت. در ۲۶ اوت ۱۹۸۷ و با حضور ناظران رسمی FIA، تلاش برای رکوردشکنی آغاز شد. اگرچه نسخه دمکوتاه نتوانست رکورد مرسدس بنز را بشکند، اما روز بعد، ایروتک دمبلند با رسیدن به سرعت ۲۶۷ مایل بر ساعت، جهان خودرو را شوکه کرد. سرعتی معادل ۴۲۹ کیلومتر بر ساعت؛ عددی که حتی امروز هم قابلتوجه است.
نسخه دمبلند ایروتک از نظر فنی شاهکاری واقعی بود. موتور چهار سیلندر توئینتوربو آن بهطور تخمینی نزدیک به ۱۰۰۰ اسب بخار قدرت تولید میکرد؛ عددی که نشان میداد حتی پیشرانههای کوچک هم میتوانند در صورت مهندسی درست، کارهای بزرگ انجام دهند. شاسی این خودرو از نمونه مسابقهای March Engineering ۸۴C مشتق شده بود و نیروی موتور از طریق گیربکس ۵ سرعته دستی به چرخها منتقل میشد.
خانوادهای کوچک اما رکورددار
در مجموع، سه نمونه اصلی از ایروتک ساخته شد. این خودروها موفق شدند ۴۷ رکورد سرعت زمینی را جابهجا کنند؛ از جمله رکوردهای استقامتی ۱۰ هزار و ۲۵ هزار کیلومتر که طی آن، تیمی از رانندگان به مدت هشت روز بدون توقف رانندگی کردند. بعدها نسخهای با موتور ۴٫۰ لیتری V۸ نیز معرفی شد تا دامنه آزمایشها گستردهتر شود.
نام ایروتک فقط به رکوردشکنها محدود نماند. اولدزموبیل از این عنوان برای سنجش بازار و نمایش آیندهنگری خود هم استفاده کرد. ایروتک II بهعنوان یک استیشنواگن اسپرت معرفی شد، ایروتک III پیشدرآمدی برای Cutlass Supreme بود و حتی ۷۰ دستگاه کارتینگ با ظاهر ایروتک ساخته شد تا در نمایشگاهها و نمایندگیها نگاهها را به خود جلب کند.
میراثی که فراموش نشد
هرچند پروژه ایروتک هرگز به تولید انبوه نرسید، اما تاثیر آن عمیق و ماندگار بود. این خودرو نشان داد که یک موتور چهار سیلندر تا چه حد میتواند قدرتمند و مقاوم باشد و تجربیات مهندسی آن، مسیر توسعه هایپرکارهای نسل بعد را هموار کرد. از نظر طراحی هم زبان بصری ایروتک بعدها در مدل اولدزموبیل آورورا سال ۱۹۹۵ تجلی پیدا کرد. ایروتک شاید هرگز به خیابانها نیامد، اما جایگاهش را برای همیشه در تاریخ سرعت تثبیت کرد.
منبع: carbuzz
۲۲۷۳۲۲
