شرایط و مراحل به سرپرستی گرفتن کودکان بدسرپرست

کودکان بدسرپرست، کودکانی هستند که اگرچه والدین یا سرپرست قانونی دارند، اما به دلایل مختلف از جمله بی‌توجهی، خشونت، اعتیاد یا بیماری، از حداقل‌های مراقبتی و حمایتی محروم مانده‌اند. قانون‌گذار برای جلوگیری از تداوم آسیب، امکان واگذاری سرپرستی این کودکان را تحت نظارت سازمان بهزیستی و مراجع قضایی فراهم کرده است. شناخت دقیق شرایط کودک، صلاحیت خانواده میزبان و فرآیند قانونی واگذاری، مهم‌ترین گام برای جلوگیری از تضییع حقوق کودک و رد درخواست سرپرستی است.

شرایط کودکان بدسرپرست برای واگذاری سرپرستی

به گزارش میزان، برای اینکه کودکی مشمول واگذاری سرپرستی شود، وجود هم‌زمان چند شرط الزامی است:

۱. شرط سنی

سن کودک باید تا ۱۸ سال تمام شمسی باشد.

۲. شمول در قوانین حمایتی

کودک باید مشمول یکی از موارد زیر باشد:

ماده ۸ قانون حمایت از کودکان و نوجوانان مصوب ۱۳۹۲

ماده ۳ قانون حمایت از اطفال و نوجوانان مصوب ۱۳۹۹

مصادیق مهم ماده ۸ قانون ۱۳۹۲:

عدم امکان شناسایی پدر، مادر یا جد پدری

فوت والدین، جد پدری یا وصی منصوب

عدم مراجعه والدین یا جد پدری برای سرپرستی تا دو سال پس از سپردن کودک به بهزیستی

عدم صلاحیت والدین یا جد پدری حتی با ضم امین یا ناظر به تشخیص دادگاه

نکته مهم: اگر یکی از والدین یا جد پدری واجد صلاحیت قانونی باشد، واگذاری به خانواده دیگر منتفی است.

مصادیق مهم ماده ۳ قانون ۱۳۹۹:

بی‌توجهی و سهل‌انگاری شدید سرپرست

اعتیاد، بیماری روانی یا جسمی صعب‌العلاج والدین

خشونت مستمر یا زندانی بودن اولیای قانونی

اشتهار به فساد، قاچاق، تکدی‌گری، فحشا

ترک تحصیل، فرار مکرر از خانه یا مدرسه

فقر شدید و فقدان حداقل‌های معیشتی

۳. سپرده شدن رسمی کودک به بهزیستی

مسئولیت مراقبت کودک باید به موجب حکم دادگاه یا دادسرا به سازمان بهزیستی کشور واگذار شده باشد.

۴. کودکان دارای شرایط خاص

کودکان دارای معلولیت

کودکان کار

کودکان اتباع خارجی

جنسیت و تابعیت کودک هیچ‌گونه محدودیتی برای واگذاری ایجاد نمی‌کند.

اولویت‌های قانونی در واگذاری کودک بدسرپرست

واگذاری سرپرستی بر اساس سلسله‌مراتب قانونی انجام می‌شود:

والدین، جد پدری یا وصی منصوب بدون نیاز به دادگاه

والدین یا جد پدری با ضم امین یا ناظر

خانواده جایگزین خویشاوند (بستگان کودک)

خانواده جایگزین غیرخویشاوند

نگهداری در مراکز بهزیستی تا پذیرش توسط خانواده واجد شرایط

شرایط خانواده میزبان برای سرپرستی کودکان بدسرپرست

اینجا جاییه که ۷۰٪ پرونده‌ها رد می‌شوند 

چون متقاضی‌ها فکر می‌کنند «نیت خوب» کافیه؛ نیست.

اولویت پذیرش سرپرستی

زن و شوهر بدون فرزند

زنان و دختران بدون شوهر فاقد فرزند

زن و شوهر دارای فرزند

شرایط الزامی زوجین

حداقل ۵ سال از ازدواج دائم گذشته باشد

عدم فرزندآوری

حداقل یکی از زوجین بیش از ۳۰ سال سن داشته باشد

ازدواج موقت = رد قطعی

شرایط عمومی متقاضیان

نداشتن سابقه کیفری مؤثر

عدم اعتیاد و مصرف مشروبات الکلی

سلامت جسمی و روانی

حداقل مدرک تحصیلی دیپلم

حسن رفتار و عدم اشتهار به فساد

توانایی مالی برای تأمین نیاز‌های کودک

اقامت قانونی در ایران

نکات خاص

افراد بالای ۵۰ سال فقط مجاز به مراقبت موقت کودکان بالای ۲ سال هستند

اتباع خارجی مقیم ایران فقط می‌توانند کودک هم‌تابعیت خود را به صورت موقت سرپرستی کنند

مراحل ثبت درخواست سرپرستی در سامانه ملی فرزندپذیری

ثبت‌نام در سامانه ملی فرزندپذیری سازمان بهزیستی

بارگذاری مدارک هویتی، پزشکی و مالی

بررسی اولیه و تحقیقات اجتماعی

ارزیابی روانشناختی خانواده

صدور نظر کارشناسی

ارجاع پرونده به دادگاه صالح

صدور حکم سرپرستی یا مراقبت موقت

به سرپرستی گرفتن کودکان بدسرپرست، فرآیندی کاملاً قانونی و مبتنی بر احراز صلاحیت کودک و خانواده میزبان است. آگاهی از شرایط قانونی، اولویت‌های واگذاری و مراحل ثبت درخواست، مهم‌ترین عامل موفقیت در پذیرش سرپرستی و جلوگیری از رد پرونده محسوب می‌شود.